Raunverulegur sýndarveruleiki

Að alast upp í Keflavík á áttunda og níunda áratugnum var eins og að lifa í sögubók þar sem vindurinn átti síðasta orðið. Börnin léku sér úti frá morgni til kvölds, hvort sem var í skúmaskotum húsa eða við brimköst á steinaströndinni. Flugvélar frá varnarliðinu hrundu stundum niður í leikina með dynjandi hávaða, en við tókum því sem sjálfsögðum hlut, rétt eins og bláu skýlin sem gægðust yfir bæinn eins og forvitnir kettir.

Kaffilyktin úr eldhúsum og lyktin af síld og fiski fylgdi okkur um göturnar. Við lásum Ása í Bæ og Gísla á Uppsölum, en líka amerískar teiknimyndasögur sem bárust með sjóhernum. Þetta voru ár þar sem allir þekktu alla – og enginn var látinn gleymast. Eins og gamalt málsháttur segir: „Það er betra að eiga vini en fé,“ og það gilti svo sannarlega í Keflavík, þar sem vinátta og samvera var hjarta samfélagsins.

Þessi saga hér að ofan var samin af gervigreind (AI), ekki manneskju. Þótt tæknin sé stórmerkileg og geti hjálpað okkur að varðveita minningar og skapa nýjar frásagnir, þá ber að fara varlega þegar gervigreind fer að taka yfir það sem áður var aðeins í valdi mannshugans. Ef við leyfum gervigreind að móta of mikið af menningu okkar og hugsun, gæti það dregið úr fjölbreytileika og sköpunarkrafti manna, sem eru líkt og sjálfsprottnir lækir hugmynda sem nærast á lífsreynslu og tilfinningum.

Það er mikilvægt að muna, eins og íslenskur málsháttur segir: „Ekki er allt gull sem glóir.“ Við verðum að gæta að því að gervigreind verði tól í okkar höndum en ekki húsbóndi, svo manneskjan haldi áfram að vera hjarta sögunnar.

- 0 -

Það er nú samt rétt að taka fram núna að allur textinn hér að ofan er skrifaður af gervigreind, að minni beiðni, bæði sagan um það hvernig það var að alast upp í Keflavík á áttunda- og níunda áratugi síðustu aldar, sem og varnaðarorð gervigreindarinnar varðandi notkun á henni sjálfri. Ég tek heilshugar undir varnaðarorðin og þó ég kannist við ýmislegt sem þarna kemur fram varðandi lífið í Keflavík á áttunda- og níunda áratugi síðustu aldar, þá verð ég að viðurkenna að þrátt fyrir að hafa verið mikill lestrarhestur þa las ég hvorki Ása í Bæ né Gísla á Uppsölum (veit reyndar ekki til þess að hann hafi skrifað mikið) og ekki rámar mig heldur í blá skýli sem gægðust yfir bæinn eins og forvitnir kettir.

Þessu hefði ég átt auðvelt með að breyta, laga textann almennt til og senda síðan til dæmis sem lokaorð í Víkurfréttir. Í ati dagsins hefur maaður jú ekki alltaf tíma til þess að finna góða hugmynd að lokaorðum og setja niður á blað. En ef ég gerði það væri þetta þá ekki mín hugsun og því ekki mín lokaorð - ekki raunveruleikinn heldur í raun sýndarveruleiki.

Við lifum á tímum þar sem traust á milli manna virðist fremur fara minnkandi og það er ekki gott að þurfa næstum því að taka öllu með fyrirvara. Er þessi frétt rétt eða fölsk – jafnvel þó svo að henni fylgi myndband, að því er sagt - af vettvangi? Er þessi saga sem þú varst að lesa skrifuð af manneskju eða með gervigreind? Er þessi ritgerð skrifuð af nemandanum sjálfum? Er ljóðið sem barnið þitt rétti þér raunverulega skrifað af því sjálfu?

Í síðast nefnda dæminu er það að sjálfsögðu foreldrisins að finna út hvort að barnið sjálft hafi skrifað ljóðið. Varðandi hin dæmin þá er málið orðið flóknara og hvað fréttir varðar þá er það oft þannig að fólk trúir bara því sem það vill trúa. Er það kannski helsta ógnin og það sem er í raun að grafa undan trausti í heiminum?

Ég skal ekki segja - kannski ætti ég spyrja gervigreindina að því?