„Það var bara stríð“

Það sem átti að vera stutt millilending á leið heim af sólarströnd Balí breyttist í hrollvekjandi flóttasögu þegar stríð braust út í Miðausturlöndum. Keflvíska parið Davíð Guðlaugsson og Lovísa Ósk Davíðsdóttir vöknuðu við háværar neyðartilkynningar í símunum um yfirvofandi flugskeytaárásir og skipanir um að leita skjóls í neðanjarðarbyrgjum. Með enga aðstoð frá yfirvöldum og Lovísu barnshafandi, hófst dramatísk vegferð yfir eyðimörkina, í gegnum landamæri Óman og Sádi-Arabíu, í kapphlaupi við tímann og lokuð loftrými.

„Tilfinningin var eiginlega bara hræðileg. Óvissan var svo mikil,“ segir Davíð þegar hann lítur til baka til næturinnar þar sem þau hlupu niður stigagang hótelsins í Dúbaí ásamt skelfingu lostnum ferðamönnum. Á meðan flugfélög aflýstu hverri ferðinni á fætur annarri og fregnir bárust af sprengingum í nágrenninu, hófst skipulagning heima á Íslandi. Faðir og bróðir Davíðs ræstu sína eigin „neyðarþjónustu“ og hönnuðu flóttaleið sem fól í sér sex tíma akstur á ofurhraða yfir landamæri, þar sem minjagripur frá Balí varð nærri því til þess að stöðva för þeirra.

Í ítarlegu viðtali við Víkurfréttir lýsir parið svefnlausum sólarhringum, óttanum við að horfa út um flugvélagluggann yfir átakasvæðum og þeim gríðarlega létti sem fylgdi því að lenda loksins á öruggri grundu í faðmi fjölskyldunnar í Keflavík.

Unga parið mætti í viðtal hjá Víkurfréttum hálfum sólarhring eftir lendingu í Keflavík.

Það er óhætt að segja að þið hafið lent í óvæntum og ekkert mjög skemmtilegum ævintýrum í Dúbaí. Hvernig stóð á því að þið voruð þar þegar sprengjum fór að rigna?

Lovísa: Við fórum út til Balí til að hitta systur mína og kærasta hennar en þau voru búin að vera í heimsreisu frá því í byrjun janúar á Balí og vorum bara að millilenda á leiðinni heim.

Davíð: Já, þetta átti að vera stutt stopp í Dúbaí. Við lentum um nóttina (aðfaranótt laugardagsins 28. febrúar) og ætluðum að fara um kvöldið daginn eftir áleiðis til Íslands. Það var upphaflega markmiðið.

Já, en það breyttist snarlega og óvænt?

Davíð: Já, við erum bara þarna í Dúbaí fyrsta daginn að drepa tímann, erum í mollinu. Svo í hádeginu ætlum við að fara að koma okkur út á flugvöll og þá er bara búið að stoppa allt. Við fáum ekki að fara út á flugvöll og enginn veit neitt. Við fáum engin skilaboð, svo við förum bara á netið og sjáum þetta sjálf.

Og það var komið stríð?

Davíð: Það var bara stríð. Við fórum þá og bókuðum tvær nætur á öðru hóteli því okkar var orðið uppbókað. Svo kemur leigubílstjóri að sækja okkur og hann segir okkur eiginlega bara það versta sem gæti skeð næstu dagana. Hann sagði okkur að bóka fleiri nætur og vera undirbúin undir að vera föst þarna í einhvern tíma.

Lovísa: Hann vildi meina að það yrði ekkert flogið í einhverjar vikur eða eitthvað. Hann lét okkur vita af því. Þetta voru því mjög slæmar fréttir fyrst.

Neyðartilkynningar
og hlaupið í skjól

En hvað gerist síðan? Upplifið þið stríðið?

Davíð: Já, við færðum okkur yfir á annað hótel og dagurinn var svo sem rólegur þar. Við erum bara í sundlauginni á uppi á þaki að hafa það notalegt, en svo vöknum við um nóttina við neyðartilkynninguna.

Lovísa: Já, aðfaranótt sunnudags. Þá byrja símarnir að gefa frá sér svona hávær hljóð.

Davíð: Það var verið að láta okkur vita að það væru yfirvofandi flugskeyti fyrir ofan okkur og við ættum að leita okkur skjóls í neðanjarðarbyrgi, kjallara eða einhverju álíka.

Lovísa: „Ekki vera nálægt gluggum“ og svoleiðis. Við fórum fram á gang og þá voru eiginlega allir komnir út. Við fórum öll niður stigann.

Davíð: Við tókum náttúrulega ekki lyftuna þannig að við hlupum ... eða allir labba mjög hratt. Svo mætum við í lobbíið og þar voru allir gestirnir komnir saman. En það var engin svör að hafa, ekki frá hótelinu.

Lovísa: Það vissi enginn neitt. Við fengum ekkert símtal um að allt væri í góðu eða neitt þannig. Við ákváðum svo bara að fara aftur upp eftir einn og hálfan tíma. Við vorum í sambandi við annað par á hótelinu og það var bara mikil óvissa, – svo við ákváðum bara að reyna að leggja okkur.

Þetta voru ekki margir klukkutímar sem þið gátuð sofið þessa nótt eða hvað?

Lovísa: Maður var alltaf að vakna við einhverjar sprengingar eða hljóð. Hvort sem það voru sprengingar eða þotur, maður var alltaf var við þetta.

Þannig að þið urðuð mikið vör við mikil læti?

Davíð: Mjög mikið. Sérstaklega þessa fyrstu nótt.

Óvissan og þögnin í morgunmatnum

Hvernig er sú tilfinning? Þið eruð svo sem alin upp við að það hafi oft verið hávaði frá Varnarliðinu á Suðurnesjum, en hvernig var þetta þarna úti?

Davíð: Tilfinningin var eiginlega bara hræðileg. Óvissan er svo mikil. Þarna sáum við ekkert en við heyrðum þetta alltaf. Það var ekkert komið á netið á þeim tíma, það kemur allt daginn eftir. Þá sáum við myndbönd af því sem var í gangi.

Kom ekkert fram í sjónvarpi eða á samfélagsmiðlum strax?

Lovísa: Jú, það kom svolítið mikið, en mikið af þessu var líka bara bull.

Davíð: Við tókum eiginlega bara ákvörðun um að reyna að hunsa þetta. Við yrðum bara hræddari og hræddari eftir því sem við skoðuðum meira. Við vöknuðum snemma og fórum í morgunmat, og það var svolítið skrítið. Það talaði enginn saman í morgunverðarsalnum. Það voru allir bara á sínu borði og mikið af fólki í símanum að reyna að hringja. Fólk var að horfa á fréttir.

Engin hjálp frá yfirvöldum

Þau lýsa því hvernig þau reyndu að hafa samband við borgaraþjónustuna heima á Íslandi en fengu þá tilfinningu að fólk gerði sér ekki grein fyrir alvarleika málsins í Dúbaí.

Davíð: Við vorum að lýsa fyrir þeim hvernig ástandið væri, en það var eins og þau hefðu bara haldið að vandamálið væri í Ísrael.

Lovísa: Eins og það hafi ekki verið vitað hérna heima hvernig þetta var í Dúbaí. Allir sem við töluðum við héldu að við værum í góðum málum þarna.

Davíð: Þarna ræsum við okkar eigin „neyðarþjónustu“. Ég hringi í bróður minn og pabba og þeir fara á fullt í að reyna að finna út hvernig væri hægt að koma okkur í burtu. Maður var þarna í miðju stríði.

Lovísa: Ef maður skoðar kortið og löndin í kring, þá var þetta bara...mjög erfitt að komast í burtu.

Flóttaleiðin í gegnum Óman

Hver var lausnin?

Davíð: Við vorum ekkert rosalega ánægð með lausnina fyrst þegar við heyrðum hana: Við þurftum að keyra yfir til Óman. Það er land sem ég hafði aldrei heyrt um. Við sátum á hótelinu og mældum þetta, okkur leist ekkert á þetta.

Hvernig kom þessi hugmynd upp?

Davíð: Bróðir minn þekkir Íslending sem vinnur í Óman. Hann tjáði honum að þetta ætti allt að ganga upp og að ástandið í Óman væri skárra. Það var að vísu búið að sprengja tvær hafnir þar en hugmyndin var að fara í sex tíma akstur til borgarinnar Múskat í Óman því þar er alþjóðaflugvöllur.

Lovísa: Við ákváðum ekki alveg að stökkva á þetta plan strax. Við biðum einn dag í viðbót.

Davíð: En svo byrjuðu sprengingarnar aftur seinni partinn á sunnudegi. Þá vorum við alveg tilbúin að fara í þetta ferðalag, bara til að reyna að koma okkur í burtu. Ég hringdi heim og sagði að við værum tilbúin í hvað sem er. Feðgarnir heima sátu á skrifstofunni og fóru á fullt að bóka flug fyrir okkur. Við enduðum á að bóka frá Múskat til Jeddah í Sádi-Arabíu og þaðan til London.

150 km hraði og vandræði á landamærunum

Hvernig var þessi akstur? Fimm til sex tímar og í gegnum landamæri?

Davíð: Það komu tveir menn frá Múskat og sóttu okkur á amerískum sportbíl. Ég horfði á bílinn og hugsaði að töskurnar okkar myndu aldrei passa en það tókst að troða þeim í bílinn og okkur með. Þeir voru voða glaðir yfir því hvað traffíkin í Dúbaí var lítil, höfðu aldrei séð hana svona.

Lovísa: Þeir voru líka að keyra á góðum hraða. Meðalhraðinn var örugglega um 150 kílómetrar.

Davíð: Svo komum við að landamærunum og þar byrjar atburðarásin. Á fyrsta staðnum fáum við þvert nei, við megum ekki fara í gegn. Bílstjórarnir voru rólegir og sögðu: „Ekkert mál, við förum bara á næstu.“ Þá bættist við klukkutíma akstur lengra inn í landið.

Á næstu landamærum tók við stimplun og dvalarleyfi sem gekk vel, en þá kom farangursskoðunin.

Davíð: Við lendum í smá veseni með farangurinn. Þar var minjagripur sem ég hafði keypt í Balí sem mátti alls ekki koma með inn í landið. Það er náttúrulega önnur menning þarna. Ég var tekinn inn í aðra byggingu og inn á skrifstofu. Ég fékk að hafa bílstjórann með mér sem túlk.

Lovísa: Ég beið á meðan ein úti í bíl. Þeir vildu alls ekki tala við mig. Ég fór í panikk og hringdi heim því ég vissi ekkert hvað var í gangi. Þetta tók kannski hálftíma. Ég hafði áhyggjur af Davíð.

Davíð: Inni á skrifstofunni hvíslar bílstjórinn að mér að við ættum bara að borga og segja já við öllu. Á endanum hljóp hann út í bíl, sótti pening og við borguðum á staðnum sem var lág upphæð, nokkur hundruð krónur. Ég kvittaði undir eitthvað skjal á arabísku – mun aldrei vita hvað stóð þar – og við fengum að fara í gegn. Léttirinn var rosalegur.

Minjagripurinn sem
vafðist fyrir tollvörðum

Hvaða minjagripur var þetta eiginlega?

Davíð: Þetta var upptakari sem lítur út eins og ... ja, tittlingur.

Lovísa: Þetta er eiginlega ekki vel séð þarna.

Davíð: Tollvörðurinn vildi ekki einu sinni snerta hann! Hann notaði plastpoka eða lét mig halda á honum á meðan hann skoðaði.

Þreyta og herþotur í Óman

Svo komist þið til Múskat?

Davíð: Já, við áttum eina nótt á hóteli þar. Við lendum um hálffjögur um nóttina og náðum að leggja okkur í þrjá tíma. Svo vöknum við við herþotuhljóð. Þá nötraði öll byggingin. En svo fórum við beint á flugvöllinn.

Hvenær náið þið að slappa af í háloftunum?

Davíð: Í fluginu frá Múskat til Jeddah slöppuðum við ekki af í eina sekúndu. Við lokuðum ekki einu sinni augunum. Í eitt skipti horfði Lovísa út og hélt hún sæi eldingu. Þá lokaði ég hleranum og sagði: „Nú horfum við ekki meira út.“ Við urðum ekki róleg fyrr en við vorum komin vel út úr Jeddah. Það var samt smá öryggistilfinning að setjast inn í British Airways flugvél.

Lovísa: Mesti léttirinn var þegar við sáum á kortinu í vélinni að við værum komin yfir Evrópu, þá vorum við að fljúga yfir Ítalíu.

Erfitt ástand hjá ófrískri konu

Því var laumað að mér, Lovísa, að þú værir nú ekki kona einsömul. Það hlýtur að hafa gert þetta enn erfiðara?

Lovísa: Já, það var alveg mikið grátið. Þetta var erfitt. Símtölin heim til mömmu og pabba voru mörg og þetta var örugglega mjög erfitt fyrir þau líka.

Davíð: Það var ekkert sem þau gátu gert. Mig grunar að þetta hafi verið ástæðan fyrir því að feðgarnir heima voru svona virkir í að reyna að koma okkur heim. Þeir vissu að Lovísa væri orðin að algjörri taugahrúgu þarna úti.

Davíð er ósáttur hvað litla aðstoð var að fá frá íslenskum yfirvöldum.

Davíð: Við fengum enga aðstoð frá yfirvöldum. Við fengum bara skeyti þar sem fólk var beðið um að reyna að koma sér sjálft í burtu. En samt var ekki verið að mæla með þessari leið sem við fórum. Maður vissi ekkert hvernig maður átti að gera þetta.

Heimkoma í öruggt skjól

Hvernig var tilfinningin að lenda í London?

Davíð: Ég held við höfum valhoppað úr flugvélinni í London, þrátt fyrir að vera ógeðslega þreytt eftir þriggja daga ferðalag. Við biðum í ellefu tíma á flugvellinum í London yfir nóttina en við spáðum ekkert í þreytuna. Við vorum svo ánægð.

Hvernig var að leggjast á koddann heima á Íslandi?

Davíð: Fólkið kepptist við að fá að sækja okkur á flugvöllinn þegar við lentum heima. Þegar við vorum loksins komin heim var þetta oks búið. Þá vorum við búin að vera á ferðalagi í þrjá og hálfan sólarhring þar sem okkur leið aldrei vel.

Lovísa: Þetta var ekki skemmtiferð. Við vildum bara komast inn fyrir öryggisliðið á flugvöllunum sem fyrst.

Eruð þið búin að jafna ykkur? (Þau komu í viðtal hálfum sólarhring eftir lendingu í Keflavík)

Lovísa: Líkaminn er ennþá þreyttur, maður er þreyttur í bakinu eftir að sitja svona lengi.

Davíð: Við erum enn þá að átta okkur á þessu. Við munum líklega aldrei lenda í svona löguðu aftur, að vera föst í miðju stríði. Vonandi ekki. Ég held það sé nokkuð ljóst að við höldum okkur bara við Spánarferð í sumar.