Réttur mæðra til að brúa bilið

Ég er heimavinnandi móðir. Starf mitt er fjölþætt en nánast allt sem því tengist, hvort sem það er sá hluti sem ég fæ laun fyrir eða ekki, fer að mestu leyti fram innan veggja heimilisins. Ég er lánsöm með að vera umkringd barnafjölskyldum og góðfúslegum og vel virkum ömmum og öfum í nágrenni mínu. Með vorinu hefur gatan verið að vakna, umgangur smárra fóta aukist og ég finn svo sterkt að ég myndi hvergi annars staðar vilja vera. Mér finnst ég mjög lánsöm með nágranna og það samfélag sem ég tilheyri. Ég átta mig samt vel á því að staða mín innan hverfisins er einstök. Lungann úr deginum er umhverfið mjög rólegt, enginn heima nema skrítna konan með hænurnar og börnin.

Að vera heimavinnandi húsmóðir í nútímasamfélagi þýðir að þú þurfir líklega að sinna hlutavinnu og vera með marga bolta á lofti. Það geri ég með glöðu geði því ég vel að vera heima af hugsjón. Sú hugsjón grundvallast í aðalatriðum á því að ég tel það börnunum mínum fyrir bestu að ég sé heima. Börnin í hverfinu njóta að vísu ágóðans af því að ég sé heima og koma reglulega við. Eldhúsglugginn minn hefur til dæmis verið notaður sem eins konar bílalúga fyrir hjólandi umferð síðustu vikurnar þar sem pantaðar eru grillsamlokur „To Go“ af atorkusömum börnum á leið sinni úr skóla og á æfingar.

Bilið sem þarf að brúa.

Í ljósi þess að nú hefur tekið við nýr meirihluti í bæjarfélaginu mínu, Reykjanesbæ, þá tel ég mig knúna til þess að ræða valkosti okkar mæðra. Ríkið þrengir að okkur og lítið er eftir af vali. Nú er okkur gert skylt að skipta fæðingarorlofinu til helmings með feðrum barna okkar. Pabbar eru frábærir og mikilvægir í lífi allra barna en ég tel okkur mæður mikilvægari fyrstu tvö árin. Við göngum með börnin í 9 mánuði, taugakerfi þeirra er því nátengt okkar og við berum lifandi vökva úr gulli innan með okkur, vökva sem er heilsufarslega mjög mikilvægur barninu, bæði sem næring og vörn gegn veikindum. Heilbrigðisráðherra vill fjölga börnum sem eru eingöngu á brjósti til sex mánaða aldurs en virðist ekki skilja hvers vegna brjóstagjöf í okkar samfélagi sé á hröðu undanhaldi. Gæti það verið vegna þess að mæður eru að búa sig undir að þurfa að sleppa tökunum á kornungum börnum sínum um leið og klukkan hringir?

Foreldrar í Reykjanesbæ þurfa að bíða lengur eftir leikskólaplássi en foreldrar í mörgum öðrum sveitarfélögum og ég held að við séum flestöll sammála um að dæmið gangi ekki upp. Annaðhvort þurfa barnafjölskyldur að vera launalausar í nokkra mánuði til þess að brúa bilið eða hafa mjög sterkt bakland. Yfirleitt er bara rædd ein lausn við þessum vanda, það að koma börnum fyrr inn í leikskóla. Ég sé marga galla við að fara eingöngu þá leið og ég tel að við þurfum að hugsa í heildrænum lausnum og bjóða upp á fleiri valkosti.

Valkosti sem gefa öllum fjölskyldum tækifæri á að velja þá leið sem hentar þeim best.

Nýr meirihluti, nýir valkostir?

Komum okkur aftur að orðinu sem mestu máli skiptir í þessu samhengi en það er orðið val. Þetta orð er mikið notað í stefnu þeirra tveggja flokka sem skipa nú meirihluta í Reykjanesbæ og þess vegna vona ég að sú stjórn bjóði okkur upp á raunverulega og nýja valkosti.

Hvað ef sumum fjölskyldum og sumum börnum væri best borgið með því að hafa mömmu bara aðeins lengur heima?

Sem heimavinnandi móðir fæ ég að vera í miklum samskiptum við börnin í hverfinu. Einn nágranni minn er sex ára snillingur sem nýlega er farinn að stíga þau mikilvægu og þroskandi skref að vera einn heima í smá tíma í senn. Hann kemur stundum við á pallinum hjá mér aðeins til að brosa góðlega til mín og veifa eða kíkir inn til mín bara til að segja mér frá því að hann sé einn heima. Mig grunar að honum þyki ákveðið öryggi í því að vita af mér.

Annar nágranni minn er stúlka sem er mjög dugleg að hjóla í og úr skólanum en tekst á einhvern hátt reglulega að detta og meiða sig. Fyrir hana og hennar líka eru til nokkrar mismunandi plástrategundir til í eldhúsinu mínu. Ég velti því stundum fyrir mér hvort það gæti haft margföldunaráhrif inn í samfélagið og komið sér vel fyrir öll börnin að hafa fleiri heimavinnandi mæður. Eða fleiri mæður sem brúa bilið sjálfar. Getur ný bæjarstjórn Reykjanesbæjar hugsað sér að gera það að raunverulegum valkosti?

Í þessu samhengi má að sjálfsögðu leika sér að því að skipta orðinu móðir út fyrir orðið faðir, amma eða afi.

Dagforeldrakerfið, gömul og mikilvæg brú

Í áraraðir hefur dagvistun hjá dagforeldri verið öflug brú til þess að mæta barnafjölskyldum og veita val. Í dag er dagvistun hjá dagforeldri niðurgreidd frá 18 mánaða aldri barns en ég tel að hér sé hægt að gera betur.

Getur Reykjanesbær stutt betur við þessa sjálfstætt starfandi atvinnugrein og gert hana að raunverulegum valkosti fyrir allar fjölskyldur, óháð efnahag?

Dagforeldrar eru oft betur til þess fallnir en leikskólinn að mæta þörfum barna á aldrinum 1–2 ára vegna smæðar hópsins. Ró, næði og einstaklingsmiðuð nálgun eru hluti af rökum þeirra fjölskyldna sem myndu velja þessa vistunarleið fram yfir vistun á ungbarnaleikskóla.

Það er almennt viðurkennt í uppeldis- og sálfræði að börn læra best þegar taugakerfi þeirra er í ró og að þau þurfi að fá einstaklingsmiðaða umönnun á fyrstu árum sínum. Leyfum heldur ungum börnum að vera í ró, stuðlum að tengslum við umönnunaraðila þeirra og veitum svigrúm fyrir frjálsan leik og búum til rými til að vera.

Mögulega með því að búa til einn valkost í viðbót.

Samfélag sem leyfir mæðrum að elta hugsjónir sínar mun uppskera margfalt

Ég á vinkonu hér í Reykjanesbæ sem hefur farið sínar leiðir og verið heimavinnandi húsmóðir núna í nokkur ár. Hún er stórkostlegur karakter og heimilið hennar er eins og félagsmiðstöð oft og tíðum. Súrdeigsilmurinn svífur um loftið, ósamanbrotinn þvottur í sófanum, naglalakkaðir veggir og hlátrasköll. Hennar heimili er mikilvægur hlekkur í öruggu og barnvænu samfélagi.

Ekki misskilja mig, ég er mjög hlynnt öflugu atvinnulífi hér í Reykjanesbæ en ég trúi sterkt á að einstaklingurinn eigi að hafa val. Heimavinnandi móðir getur hámarkað verðleika sína ef hún fær tækifæri og frelsi til þess að gera það. Vinkona mín á Vesturgötunni er eitt skýrasta dæmið um það.

Eftir nokkur ár sem heimavinnandi móðir er hún núna að stofna fyrirtæki í Reykjanesbæ. Hún er að vinna að opnun kaffihúss í sögulegu húsi hér í bæ, Gömlu búð. Þar mun hún endurskapa það sem hún vann að heima hjá sér öll þessi ár, öruggt rými fyrir öll að koma saman yfir heitum bolla og góðu súrdeigsbrauði.

Hún fann leið til að fylgja hugsjón sinni og hlúa vel að börnunum sínum fyrstu árin og nú ólgar í henni kraftur sem mun skila sér margfalt inn í atvinnulífið hér í Reykjanesbæ.

Heimavinnandi mæður eins og dýr í útrýmingarhættu

Að mínu mati þurfum við að styðja mæður og fjölskyldur sem vilja brúa bilið sjálfar. Það mun hafa margföldunaráhrif inn í samfélagið. Það mun eitt og sér létta á leikskólakerfinu og búa til aukið svigrúm fyrir faglegt starf. Leikskólakerfið er mikilvægur hlekkur í okkar samfélagi.

Aukaafurðin verður síðan það sem gerist í hverfinu. Fleiri augu í götunni. Börn hefðu fleiri fullorðna til að leita til. Væru minna í einveru og meira í samveru. Þau væru mögulega minna að drepa tímann í alls kyns snjalltækjum og meira að tala við fullorðna. Ég er viss um að taugakerfi barna væri rólegra og allur lærdómur léttari.

En við skulum líka ganga enn lengra og hætta að gjaldfella orðið móðir. Tölum um mæður, sjáum þær og munum eftir að hrósa þeim fyrir vel unnin störf, bæði innan veggja heimilisins og utan. Þær eru límið sem heldur samfélaginu saman. Hetjur án skykkju og þær eiga skilið að fá val.

Sigríður Inga Svavarsdóttir
Nútíma heimavinnandi móðir