Deilur og ásakanir um samráðsleysi við ráðningu bæjarstjóra

Alexandra Jóhannesdóttir hefur verið ráðin bæjarstjóri Suðurnesjabæjar fyrir kjörtímabilið 2026–2030. Ráðningin var staðfest á stormasömum fundi bæjarstjórnar miðvikudaginn 15. júlí. Fulltrúar minnihlutans sátu allir hjá við atkvæðagreiðsluna og sökuðu meirihlutann (D- og S-lista) um gróft samráðsleysi, leyndarhyggju og að sýna lélega stjórnsýsluhætti.

Ráðningarferlið, sem unnið var í samstarfi við ráðningarskrifstofuna Intellecta, leiddi til þess að Alexandra var valin úr hópi 26 umsækjenda. Hins vegar var það ekki nýi bæjarstjórinn sem var hitamál fundarins, heldur vinnubrögðin við ráðninguna og ákveðin ákvæði í ráðningarsamningnum.

Minnihlutinn útilokaður: „Traust byggist á verkum en ekki yfirlýsingum“

Daði Bergþórsson, bæjarfulltrúi Miðflokksins (M-lista), steig fyrstur í pontu og las upp harðorða bókun fyrir hönd alls minnihlutans (B- og M-lista). Í bókuninni lýsti minnihlutinn yfir miklum vonbrigðum með að ráðningin skyldi fara fram og vera ákveðin án raunverulegs samráðs. Fram kom í bókuninni að þegar meirihlutinn kýs að útiloka minnihlutann frá raunverulegri þátttöku í jafn mikilvægu ferli sé erfitt að tala um samráð og samstöðu, enda byggist traust á verkum en ekki yfirlýsingum.

Daði benti á að minnihlutinn hafi ítrekað þurft að óska eftir upplýsingum meðan á ferlinu stóð og hafi enga forsendu haft til að taka upplýsta ákvörðun þar sem honum var hvorki veitt aðkoma að matsferlinu né tækifæri til að kynna sér umsækjendur.

Magnús Sigfús Magnússon (B-lista) tók undir þessa gagnrýni og lýsti því yfir að það væri ömurlegt að vita að bæjarfulltrúar í sveitarfélaginu þyrftu að lesa það í Víkurfréttum að búið væri að ráða bæjarstjórann áður en þeir fengju sjálfir staðfestar upplýsingar. Hann kallaði ferlið sérstakt og sagði vinnubrögðin meirihlutanum til vansa.

Anton Kristinn Guðmundsson, oddviti Framsóknarflokksins (B-lista), bætti við að þótt forseti bæjarstjórnar hefði hringt í sig hálfum sólarhring áður en fréttin fór í loftið þá hefði hann sjálfur verið búinn að heyra af ráðningunni tveimur sólarhringum áður frá kjörnum fulltrúum í öðrum sveitarfélögum á svæðinu. Anton sagði að meirihlutinn hefði klúðrað tækifærinu til að skapa breiða sátt en það væri alltaf sterkara fyrir nýjan bæjarstjóra að vera ráðinn með fullum styrk og öllum níu atkvæðum bæjarstjórnarinnar.

Sakargiftir um óheilindi: „Þið sögðust ekki vilja taka þátt“

Fulltrúar meirihlutans (D- og S-lista) vísuðu gagnrýninni á bug og sökuðu minnihlutann um óheilindi og leikaraskap.

Egill Rúnar Sigurðsson (D-listi) sagði að rætt hefði verið við minnihlutann í upphafi og þeim boðin aðkoma, en þau hefðu þá svarað því til að meirihlutinn réði og ætti bara að ráða sinn eigin bæjarstjóra. Sagði hann þessi vinnubrögð minnihlutans bera vott um óheilindi og að það væri sérkennilegt að koma aftan að meirihlutanum með þessum hætti á sjálfum fundinum.

Haraldur Helgason (D-listi) tók í sama streng og sagði það einfaldlega rangt hjá minnihlutanum að þeir hefðu verið útilokaðir. Hann fullyrti að þeim hefði verið boðið að vera með í upphafi og það þyrfti að hafa alveg á hreinu.

Svavar Grétarsson (S-listi) reyndi að lægja öldurnar og sagði að ef upplifun minnihlutans væri svona þá yrði meirihlutinn að taka það til sín og reyna að vinna hlutina á heilbrigðari hátt í framtíðinni.

Deilt um búsetu- og lúxusval nýja bæjarstjórans

Annað hitamál sem tengdist ráðningunni sneri að 5. grein ráðningarsamningsins, þar sem kveðið er á um að Suðurnesjabær muni leigja húsnæði á opnum markaði fyrir nýja bæjarstjórann og að val á húsnæði sé frjálst.

Magnús Sigfús Magnússon og Daði Bergþórsson gagnrýndu þetta harðlega. Benti Magnús á að sveitarfélagið ætti þegar sérstaklega innréttaða bæjarstjóraíbúð. Hann skildi ekki á hvaða forsendum væri farið út á opna markaðinn og kallaði eftir útskýringum á því reikningsdæmi.

Svavar Grétarsson svaraði því til að þetta hefði verið sérstök ósk frá nýjum bæjarstjóra, að fá að velja sína búsetu sjálf svo lengi sem hún væri innan Suðurnesjabæjar. Hann fullyrti að þetta myndi ekki auka kostnað sveitarfélagsins þar sem gamla bæjarstjóraíbúðin yrði einfaldlega nýtt í önnur verkefni á vegum bæjarins.

Atkvæðagreiðslan: Ráðning samþykkt en minnihlutinn sat hjá

Eftir snarpar deilur var málið sett í atkvæðagreiðslu. Fimm fulltrúar meirihlutans (D- og S-lista) greiddu atkvæði með ráðningu Alexöndru Jóhannesdóttur og staðfestingu ráðningarsamningsins.

Fjórir fulltrúar minnihlutans (B- og M-lista) sátu hins vegar hjá. Þeir ítrekuðu að hjásetan beindist ekki gegn persónu Alexöndru, sem þeir buðu hjartanlega velkomna til starfa og óskuðu velfarnaðar, heldur eingöngu gegn því vinnuferli sem meirihlutinn kaus að viðhafa.

Meirihlutinn lagði í kjölfarið fram bókun þar sem Alexandra er boðin velkomin til starfa, en minnihlutinn neitaði að skrifa undir sameiginlega bókun þar sem hann hafði þegar komið sínum sjónarmiðum og kveðjum að í eigin bókun.

------------

Hér er bókun minnihlutans í heild sinni:

Bókun bæjarfulltrúa B og M lista:
Samkvæmt 49. grein samþykktar um stjórn Suðurnesjabæjar og fundarsköp bæjarstjórnar ræður bæjarstjórn bæjarstjóra til að annast framkvæmd ákvarðana bæjarstjórnar og verkefni sveitarfélagsins.

Það vekur því vonbrigði að ráðning bæjarstjóra fyrir kjörtímabilið 2026–2030 hafi farið fram án raunverulegs samráðs við minnihluta bæjarstjórnar og án þess að honum væri tryggð eðlileg aðkoma að jafn mikilvægu ákvörðunarferli. Þegar um er að ræða ráðningu æðsta stjórnanda sveitarfélagsins hefði mátt ætla að áherslur um samstarf, gagnsæi og samstöðu næðu einnig til framkvæmdarinnar.

Bæði D-listinn og S-listinn hafa ítrekað lýst því yfir að þau vilji byggja störf bæjarstjórnar á samstöðu. Á óformlegum fundi oddvita fyrir fyrsta fund nýrrar bæjarstjórnar var sérstaklega rætt um mikilvægi gagnsæis og þess að minnihlutinn fengi virka aðkomu að ráðningarferli nýs bæjarstjóra. Það er því miður að sjá að þau fyrirheit endurspegluðust ekki í framkvæmd. Það sem sagt var í upphafi kjörtímabilsins samræmist ekki þeirri stjórnsýslu sem síðan tók við.

Við gerum okkur fulla grein fyrir því að meirihlutinn hefur umboð til að ráða bæjarstjóra. Það breytir þó ekki þeirri staðreynd að hægt er að nýta það umboð með ólíkum hætti. Þegar meirihluti kýs að útiloka minnihlutann frá raunverulegri þátttöku í jafn mikilvægu ferli er erfitt að tala um samráð og samstöðu sem leiðarljós í stjórnun sveitarfélagsins. Traust byggist á verkum en ekki yfirlýsingum.

Í gegnum allt ráðningarferlið þurfti minnihlutinn ítrekað að óska eftir upplýsingum um framvindu málsins. Það var ekki fyrr en á upplýsingafundi með ráðningarskrifstofunni föstudaginn 26. júní sem okkur var greint frá því að tveir umsækjendur stæðu eftir í ferlinu. Þar kom jafnframt fram að þeir ættu að vinna verkefni þar sem meðal annars var lagt mat á hugmyndir þeirra um hvernig efla mætti samheldni, sátt og þá tilfinningu íbúa að þeir væru hluti af sameinuðu sveitarfélagi. Það er umhugsunarvert að á sama tíma og slíkar kröfur voru gerðar til umsækjenda var ekki lögð sambærileg áhersla á að skapa samstöðu og traust meðal kjörinna fulltrúa bæjarstjórnar.

Í reynd hafði minnihlutinn engar raunhæfar forsendur til að taka upplýsta afstöðu til ráðningarinnar. Okkur var hvorki veitt raunveruleg aðkoma að matsferlinu né tækifæri til að kynna okkur þá umsækjendur sem eftir stóðu með sambærilegum hætti og meirihlutinn. Því var okkur gert að taka afstöðu til ráðningar án þess að búa yfir sömu upplýsingum eða forsendum og þeir bæjarfulltrúar sem leiddu ferlið. Slík vinnubrögð samræmast hvorki þeim sjónarmiðum um gagnsæi og samráð sem lýst var yfir í upphafi kjörtímabilsins né þeirri ábyrgð sem allir kjörnir fulltrúar bera gagnvart íbúum sveitarfélagsins.

Fjórir bæjarfulltrúar minnihlutans höfðu því enga aðkomu að ráðningarferlinu. Ráðning bæjarstjóra er ákvörðun sem hefur áhrif á allt sveitarfélagið og því eðlilegt að allir kjörnir fulltrúar hafi raunhæfa aðkomu að ferlinu, jafnvel þótt meirihlutinn taki endanlega ákvörðun.
Af þeim sökum getum við ekki greitt atkvæði með ráðningu nýs bæjarstjóra. Sú afstaða beinist ekki að umsækjandanum sjálfum heldur því ráðningarferli sem meirihlutinn kaus að viðhafa. Þegar kjörnum fulltrúum eru ekki veittar raunhæfar forsendur til að leggja faglegt mat á ráðningu geta þeir ekki borið ábyrgð á niðurstöðunni. Það teljum við ekki vera góða stjórnsýslu né traustan grunn fyrir samstarf á nýju kjörtímabili.

Þrátt fyrir það viljum við bjóða Alexöndru Jóhannesdóttur hjartanlega velkomna til starfa sem bæjarstjóra Suðurnesjabæjar og óska henni velfarnaðar í starfi. Jafnframt óskum við henni og fjölskyldu hennar farsældar í nýju samfélagi.

Við munum áfram leggja áherslu á fagleg vinnubrögð, opna stjórnsýslu og málefnalegt samstarf í þágu Suðurnesjabæjar og íbúa hans. Við bindum vonir við að samstarf við nýjan bæjarstjóra verði farsælt, byggt á gagnkvæmri virðingu og trausti og verði sveitarfélaginu til heilla.