Okkar græna leið

Skipulag grænna svæða í þéttbýli snýst um miklu meira en að „gera það fallegt". Það snýst um að móta samfélag þar sem lífsgæði, heilsa og tengsl við náttúruna fá að njóta sín. Vel skipulögð græn svæði gera bæi heilnæmari og sjálfbærari. Þau skapa skjól, draga úr streitu og styrkja vistkerfi.

Við í Vogum búum að þeirri sérstöðu að hafa náttúruna allt í kringum okkur. Hraunið, sjórinn og fjöllin eru hluti af daglegu lífi okkar og útsýnið hér er meðal þess fallegasta sem Ísland hefur upp á að bjóða. Þrátt fyrir þessa nálægð tel ég að okkur skorti skjólgóð svæði með þéttum gróðri, trjám og blómum þar sem fólk getur sest niður og slakað á. Aragerði og Háibjalli eru dæmi um slík svæði og við sjáum hversu dýrmæt þau eru fyrir samfélagið en við getum gert betur. Í samfélagi þar sem hraði og áreiti einkenna daglegt líf hefur verið vísindalega sannað að slíkir staðir eru lífsnauðsynlegir. Þeir róa hugann og hjálpa fólki að endurheimta orku og gleði. Græn svæði þurfa því að vera meira en grasblettir milli húsa. Þau þurfa verða lifandi svæði með góðu aðgengi fyrir alla, setusvæðum og skjóli fyrir vindinum.

Þegar kemur að skipulagi getum við horft til 3:30:300 reglunnar sem borgarskipulagsfræðingurinn Cecil Konijnendijk hefur sett fram og nokkur íslensk sveitarfélög, m.a. Akureyrarbær, eru farin að vinna eftir. Reglan gengur út á að sérhver einstaklingur eigi að sjá að minnsta kosti þrjú tré frá heimili sínu, að hverfi hafi 30% trjáþekju og að enginn búi meira en 300 metra frá aðgengilegu grænu svæði. Þótt 30% trjáþekja sé ekki raunhæf strax í Vogum getum við sett okkur markmið.

Vogar eru nú að vaxa hratt og því skiptir máli að græn svæði verði ekki hugsuð sem aukaatriði. Of oft sjáum við hönnunarmyndir þar sem gróður leikur stórt hlutverk en þegar upp er staðið víkur hann fyrir malbiki og steypu. Skipulag nýrra hverfa þarf frá fyrsta degi að tryggja raunveruleg og aðgengileg græn svæði.

„Maður getur alltaf á sig blómum bætt"… og skógum

Þegar rætt er um skógrækt í hrauni heyrist oft að „þar getur ekkert vaxið" en líkt og með börn þarf gróður næringu, umönnun og tíma. Trjálundirnar á Miðnesheiði sýna þetta vel. Þar hófst árið 2002 tilraunastarfsemi sem hefur sýnt fram á hversu miklu máli markviss áburðargjöf og góð umhirða skipta fyrir vöxt gróðurs í íslensku hrauni. Við eigum hér verðmætar auðlindir sem hægt væri að nýta betur til uppgræðslu, m.a. lífrænan úrgang frá hestamennsku, hænsnabúskap og öðrum landbúnaði. Við eigum einnig öflugt skógræktarfólk og skógræktarfélög sem hafa árum saman unnið þrotlaust starf við að græða upp landið, þar á meðal Skógræktarfélagið Skógfell sem hefur lagt sitt af mörkum með frábæru og metnaðarfullu starfi. Það starf þarf að halda áfram og styrkjast enn frekar, bæði í samstarfi við sveitarfélagið og samfélagið allt.

Rannsóknir sýna eindregið hversu mikil áhrif náttúrulegt umhverfi hefur á heilsu. Í finnskri rannsókn frá 2020, Forest floor daycare, var leiksvæðum borgarleikskóla breytt þannig að þau líktust meira skógarbotni. Eftir aðeins nokkrar vikur mældu rannsakendur jákvæðar breytingar á bakteríuflóru og ónæmiskerfi barnanna. Við þurfum að tryggja að börnin okkar njóti góðs af því að leika á öruggum og grónum svæðum.

Forn grískur málsháttur segir: „Góður maður græðir tré, þó hann viti að hann muni aldrei njóta skjóls eða skugga þess." Við gróðursetjum ekki tré aðeins fyrir okkur sjálf heldur fyrir komandi kynslóðir.

Okkar leið

Við á D-listanum munum leita markvisst tækifæra til að fjölga grænum svæðum og efla skógrækt í samstarfi við íbúa og félagasamtök, bæta tengingar milli svæða með öruggum gönguleiðum og setja fram skýra tímasetta áætlun um fegrun bæjarins þannig að uppbygging grænna svæða verði sýnileg og markviss til framtíðar.

Fegrum Voga saman og setjum stórt grænt X við D þann 16. maí.

Magnús G. Jónsson Núpan

6. sæti - D-listinn - Sjálfstæðismenn og óháðir í Vogum