Reykjanesbær sýknaður í ágreiningi um stöðvun húsbyggingar í Ásahverfi
Héraðsdómur Reykjaness kvað 21. janúar upp dóm í máli Sverris Arnar Leifssonar gegn Reykjanesbæ, sem snerist um stöðvun byggingarframkvæmda og síðar niðurfellingu byggingarleyfis vegna einbýlishúss í Ásahverfi. Sveitarfélagið var sýknað af bótakröfum og málskostnaður felldur niður.
Krafðist ógildingar og miskabóta
Sverrir Örn krafðist þess að ógiltar yrðu tvær ákvarðanir Reykjanesbæjar: annars vegar stöðvun framkvæmda 30. desember 2019 og hins vegar niðurfelling byggingarleyfis 11. apríl 2023. Þá krafðist hann einnig ógildingar tveggja úrskurða úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem staðfestu framangreindar ákvarðanir, auk þess sem hann krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu sveitarfélagsins og 5 milljóna króna í miskabætur.
Málið var höfðað 31. maí 2024 og dómtekið í nóvember 2025.
Byggingin talin of há – og ágreiningur um teikningar
Upphaf málsins má rekja til lóðarúthlutunar og byggingaráforma fyrir tvílyft einbýlishús. Ágreiningur reis um hvort mannvirkið samræmdist deiliskipulagi og lóðarblaði, einkum hvað varðaði hæð. Samkvæmt gögnum málsins óskaði byggingarfulltrúi í desember 2019 eftir staðfestingu á hæðarsetningu og mælingar bentu til þess að hæsti punktur þaks væri í hæðarkóta 20,3. Það var metið umfram heimilaða hámarkshæð og framkvæmdir voru stöðvaðar 30. desember 2019, með veittum andmælafresti.
Í kjölfarið komu fram beiðnir um að fá að hækka þakið og að leitað væri leiða til að leysa málið, en sveitarfélagið hafnaði slíkum breytingum með vísan til skipulags. Aðilar deildu jafnframt um aðdraganda og gildi teikninga sem lágu til grundvallar á ýmsum stigum málsins og hvort þær hefðu verið unnar og lagðar fram með vilja leyfishafa.
Langur aðdragandi, úrskurðarnefnd og álit umboðsmanns
Ágreiningurinn hélt áfram í nokkur ár með bréfaskiptum, fundum og kæruferlum. Málið fór meðal annars til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála vegna stöðvunar framkvæmda og síðar lá fyrir álit umboðsmanns Alþingis um að málsmeðferð nefndarinnar hefði að hluta verið ábótavant og að tilefni væri til endurmeðferðar. Áfram var reynt að ná lendingu milli aðila en samkvæmt dóminum gekk illa að ná samkomulagi, meðal annars vegna afstöðu leyfishafa til þess að lækka mannvirkið til samræmis við heimildir.
Byggingarleyfi fellt niður 2023
Reykjanesbær felldi byggingarleyfið niður 11. apríl 2023. Í dóminum kemur fram að byggingarfulltrúi hafi byggt ákvörðunina á þremur meginsjónarmiðum: að ekki væri skráður löggiltur aðalhönnuður, að húsið hefði ekki verið byggt samkvæmt samþykktum uppdráttum og að mannvirkið færi yfir hámarkshæð samkvæmt skipulagi og lóðarblaði.
Stefnandi byggði meðal annars á því að hann hefði verið í góðri trú um að sveitarfélagið bæri ábyrgð á mistökum við afgreiðslu leyfis, að andmæla- og rannsóknarreglur hefðu ekki verið virtar að fullu og að viðræður hefðu falið í sér óeðlilegan þrýsting. Hann taldi einnig að óhæfilegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins.
Niðurstaðan: Frávísun ógildingarkrafna, sýkna af bótakröfum
Dómurinn féllst ekki á að annmarkar hefðu verið á ákvörðunum sveitarfélagsins eða málsmeðferð, og lagði meðal annars áherslu á að stefnanda hafi ítrekað verið gerð grein fyrir því að færa þyrfti framkvæmdina til samræmis við skipulag. Þá var ekki talið að stefnandi gæti byggt á því að hafa verið í góðri trú eða haft réttmætar væntingar um að leyfið stæði óskert, enda væri hann sagður hafa verið meðvitaður um annmarka frá 2018. Einnig var hafnað að um ólögmætar þvinganir eða brot á málshraðareglu væri að ræða; tafirnar hefðu að verulegu leyti tengst viðleitni til að ná sáttum.
Í dómsorði var hins vegar tekið fram að kröfum stefnanda um ógildingu ákvörðunarinnar frá 30. desember 2019 og 11. apríl 2023 væri vísað frá dómi. Reykjanesbær var sýknaður af öðrum kröfum, þar á meðal kröfum um skaðabótaskyldu og miskabætur, og málskostnaður var felldur niður milli aðila.
