Félagsleg tengsl Grindvíkinga hafa veikst og andleg líðan versnað frá rýmingu

Grindavíkurnefnd hefur birt niðurstöður umfangsmikillar könnunar sem Maskína framkvæmdi meðal Grindvíkinga dagana 4. desember 2025 til 25. janúar 2026. Alls tóku 1.470 einstaklingar þátt, eða um 54% bæjarbúa 18 ára og eldri, og foreldrar veittu jafnframt upplýsingar um 1.171 barn. Niðurstöðurnar varpa ljósi á hagi, líðan og framtíðaráform rúmum tveimur árum eftir rýmingu bæjarins í nóvember 2023.

Meirihlutinn búsettur annars staðar – 10% komin aftur

Samkvæmt könnuninni búa rúm 10% svarenda nú aftur í Grindavík, en meirihlutinn hefur sest að annars staðar, einkum í Reykjanesbæ og á höfuðborgarsvæðinu. Um 65% svarenda búa í eigin húsnæði og tæplega þrír af hverjum fjórum eru í launuðu starfi. Þá kemur fram að 41% þeirra sem eru á vinnumarkaði hafi skipt um starf frá rýmingu.

Tengslanet veikst verulega – andleg og líkamleg heilsa lakari

Niðurstöðurnar sýna miklar breytingar á félagslegum tengslum. Rúm 80% aðspurðra lýstu sterku tengslaneti í Grindavík, en einungis 37% segjast hafa sterkt tengslanet í dag. Þátttaka í félagsstarfi hefur einnig dregist saman.

Áhrifin birtast jafnframt í heilsufari:

59% segja andlega heilsu sína verri en fyrir rýmingu
51% segja líkamlega heilsu verri

Um helmingur hefur nýtt sér sálrænan stuðning, og meirihluti þeirra telur hann hafa gagnast vel. Þá benda gögnin til þess að eldri borgarar meti andlega heilsu sína almennt betri en yngri hópar, á meðan hópurinn 50–59 ára upplifir mest álag á andlega líðan.

Börn aðlagast víða vel – en þriðjungur foreldra sér verri líðan

Foreldrar svöruðu um börn á aldrinum 0–17 ára. Þar kemur fram að:

87% barna hafi eignast nýja vini
78% hafi aðlagast vel í skóla
um 70% stundi íþróttir eða tómstundir, svipað hlutfall og fyrir rýmingu

Á sama tíma telur rúmur þriðjungur foreldra að andleg heilsa barna sé verri en áður. Um 60% foreldra telja að börn þeirra hafi þurft sálrænan stuðning í kjölfar rýmingarinnar. Af þeim sem nýttu sér þann stuðning sem stóð til boða segir meirihluti foreldra hann hafa gagnast vel.

Könnunin sýnir einnig skýr tengsl milli líðanar foreldra og barna: foreldrar sem meta eigin líðan verri eru líklegri til að meta líðan barna sinna á sama hátt, sem undirstrikar mikilvægi markviss stuðnings við foreldra sem burðarás í bataferli barna.

15% telja líklegt að snúa aftur á árinu 2026

Meðal þeirra sem búa utan Grindavíkur telja 15% líklegt að þeir flytji aftur til Grindavíkur á árinu 2026. Helstu ástæður eru sterk tenging við bæinn og vilji til að snúa aftur á fyrra heimili.

Þeir sem ekki hyggjast flytja á næstunni nefna helst:

óvissu um framvindu náttúruhamfaranna
að börn séu farin að festa rætur á nýjum stað

Á sama tíma segjast 73% geta hugsað sér að búa áfram þar sem þau eru næstu árin.

Rýnihópar í vinnslu – niðurstöður nýtast í stefnumótun

Niðurstöðurnar draga upp mynd af því að áhrifa rýmingarinnar gæti enn, sérstaklega í félagslegum tengslum og andlegri líðan, en um leið séu merki um seiglu og virka atvinnuþátttöku meðal þátttakenda.

Samkvæmt Grindavíkurnefnd munu niðurstöðurnar nýtast nefndinni og stjórnvöldum við áframhaldandi stefnumótun. Vinna er hafin við rýnihópakönnun, þar sem fólk fær tækifæri til að tjá sig nánar og veita dýpri innsýn í stöðu og líðan Grindvíkinga.