„Saman erum við sterkari“

Íbúar Suðurnesjabæjar fjölmenntu til hátíðarhalda í tilefni af þjóðhátíðardeginum, 17. júní. Jón Ragnar Ástþórsson, skólastjóri Gerðaskóla, fékk þann heiður að flytja hátíðarræðu dagsins að þessu sinni. Í ræðu sinni lagði hann ríka áherslu á samstöðu, ábyrgð á orðspori samfélagsins og mikilvægi þess að íbúar rói í sömu átt – rétt eins og gott knattspyrnulið.

Jón Ragnar, sem á sjálfur djúpar rætur í báðum bæjarkjörnum sveitarfélagsins, líkti samfélaginu við fótboltalið þar sem allir þurfa að þekkja sitt hlutverk og bera virðingu hver fyrir öðrum til að liðsheildin verði sterkari en samanlagður styrkur einstaklinganna. Hann vék einnig að sameiningu sveitarfélagsins fyrir átta árum og komandi toppslag knattspyrnufélaganna tveggja í bænum. Hann minnti á að þótt menn takist á á vellinum á drengilegan hátt, þá haldi vinnan áfram í sameiningu að leik loknum.

Þá brýndi skólastjórinn íbúa til að tala samfélagið sitt upp en ekki niður, sérstaklega á tímum samfélagsmiðla, því börnin læri af því sem fullorðna fólkið gerir og hvernig það kemur fram hvert við annað.

Hátíðarræða Jóns Ragnars Ástþórssonar í heild sinni:

„Góðan daginn kæru íbúar Suðurnesjabæjar og aðrir gestir. Ég vil byrja á því að óska ykkur öllum innilega til hamingju með daginn.

Í dag fögnum við þjóðhátíðardegi Íslands. Við minnumst þess að fyrir rúmum áttatíu árum varð Ísland sjálfstætt lýðveldi og við minnumst jafnframt mannsins sem dagurinn er helgaður, Jóns Sigurðssonar, sem fæddist á Hrafnseyri í Arnarfirði 17. júní árið 1811 og varð síðar leiðtogi sjálfstæðisbaráttunnar.

Framlag Jóns Sigurðssonar til þjóðarinnar verður seint metið til fulls. En þó að hann hafi verið leiðtogi baráttunnar þá vitum við að svona stórir sigrar vinnast aldrei af einum manni. Bak við leiðtogann stóð þjóð, fólk með ólíkan bakgrunn, ólíkar skoðanir og ólíka styrkleika, en sameiginlega trú á framtíðina og sameiginlegt markmið.

Okkur hættir stundum til að taka því sem sjálfsögðum hlut sem fyrri kynslóðir byggðu upp með mikilli vinnu og fórnfýsi. Samfélagið okkar varð ekki til af sjálfu sér. Hér hafa kynslóðir fólks lagt sitt af mörkum, byggt upp atvinnulíf, stofnað félög, reist skóla, stutt íþróttastarf og skapað það land sem Ísland er í dag.

Við stöndum því á herðum þeirra sem á undan komu og það er okkar verkefni að skila samfélaginu áfram in í enn betra ástandi til þeirra sem taka við eftir okkur.

Þegar allir róa í sömu átt verður árangur mögulegur. Og kannski er það einmitt stærsti lærdómurinn sem saga sjálfstæðisbaráttunnar færir okkur. Samstaða þýðir ekki endilega að allir séu sammála um allt. Samstaða felst í því að fólk með ólíkar skoðanir geti samt fundið sameiginlegan grundvöll og unnið saman að því sem mestu skiptir.

Þessi lögmál gilda ekki aðeins um þjóðir. Þau gilda líka um samfélög eins og okkar.

Sjálfur hef ég búið hér í þessu samfélagi mestallt mitt líf og hef sterkar tengingar við báða bæjarkjarna. Ég hef alist upp hér, eignast vini, stofnað fjölskyldu og fengið að taka þátt í samfélaginu okkar á ýmsan hátt. Ég hef verið tengdur íþróttalífinu í gegnum knattspyrnuna sem leikmaður, formaður og þjálfari, tekið þátt í sveitarstjórnarmálum og í dag hef ég það hlutverk að vera skólastjóri Gerðaskóla.

Í öllum þessum hlutverkum hef ég séð það mjög skýrt og er klárlega eitt af því sem stendur upp úr, þ.e. að sterk samfélög verða ekki til af sjálfu sér. Þau verða til þegar fólk velur að leggja sitt af mörkum, þegar fólk sér heildina fremur en sjálft sig, þegar fólk er tilbúið að vinna saman að sameiginlegum markmiðum.

Í gegnum sögu Íslands hafa lítil samfélög eins og okkar lifað af og dafnað vegna þess að fólk skildi að það þurfti hvert á öðru að halda. Það hefur alltaf verið styrkur smærri samfélaga að fólk þekkist, hjálpist að og standi saman þegar á reynir. Í því verkefni hafa allir sitt hlutverk.

Svo ég sæki nú í minn bakgrunn þá mætti líkja þessu við knattspyrnulið. Við vitum t.d. að bestu liðin eru ekki alltaf þau sem hafa hæfileikaríkustu einstaklingana. Bestu liðin eru þau sem þurfa að hafa skýr markmið og þar sem allir þekkja sitt hlutverk. Í góðu liði eru sumir sem skora mörkin og aðrir sem vinna hljóðlátari störf. Sumir eru leiðtogar og aðrir bera kannski minna á sér. En allir skipta máli. Það sem skiptir mestu er að menn leggi sig fram hver fyrir annan, styðji hver annan og beri virðingu hver fyrir öðrum. Þá verður liðsheildin sterkari en samanlagður styrkur einstaklinganna.

Ég held að það sama eigi við um samfélag okkar.

Fyrir átta árum varð til nýtt sveitarfélag þegar tvö sveitarfélög sameinuðust. Slíkar breytingar eru aldrei einfaldar. Það tekur tíma að móta nýja heild og það er eðlilegt að fólk hafi mismunandi skoðanir og upplifi hlutina á ólíkan hátt. Við eigum öll okkar sögu og okkar rætur og eigum að vera stolt af þeim. Það sjáum við ekki síst núna á föstudaginn þegar knattspyrnufélögin tvö mætast í alvöru toppslag í fótboltanum. Við eigum að njóta þess og leyfa okkur að takast á við hvert annað á meðan leik stendur á drengilegan hátt. En svo að leik loknum höldum við áfram að vinna í sameiningu að því að bæta samfélagið okkar. Ég trúi því af heilum hug að við séum sterkari saman en í sundur.

Kæru Suðurnesjabæjarbúar.

Þegar ég stend hér í dag rifjast upp fyrir mér að ég fékk einnig þann heiður að flytja hátíðarræðu á þessum degi fyrir þrettán árum síðan.

Þótt margt hafi breyst á þessum árum, bæði hjá mér persónulega og í samfélaginu okkar, þá er athyglisvert að það sem ég valdi að tala um þá er í raun nákvæmlega það sama og ég tel skipta mestu máli í dag.

Ég talaði þá um mikilvægi samstöðunnar og sagði meðal annars, svo ég vitni nú beint í orð mín þá: „Styrkur bæjarins verður margfalt meiri sem lið sem einstaklingar og þá gætum við náð undraverðum árangri og þeim markmiðum sem við vinnum að eins og Jón Sigurðsson og hans menn gerðu á sínum tíma.“

Ég held að þessi orð eigi ekki síður við í dag en þá. Kannski enn frekar, því þrátt fyrir að samfélagið okkar hafi tekið miklum breytingum á þessum árum er grunnurinn alltaf sá sami. Samfélög verða sterkust þegar fólk vinnur saman, ber virðingu hvert fyrir öðru og nýtir styrkleika sína til að efla heildina.

Það var satt fyrir þrettán árum. Það er satt í dag. Og ég er sannfærður um að það verður jafn satt eftir þrettán ár.

Ég trúi því að framtíð okkar verði ekki byggð á því að rifja stöðugt upp það sem skilur okkur að, heldur með því að horfa á það sem sameinar okkur. Og munum að orð skipta máli.

Það hvernig við tölum um samfélagið okkar hefur áhrif. Ef við tölum það niður, sjáum aðeins það sem miður fer og leggjum meiri áherslu á ágreining en samstöðu, þá veikjum við sameiginlegan grunn okkar. En ef við veljum að tala samfélagið okkar upp, sjá tækifærin og leggja okkar af mörkum, þá styrkjum við það. Við veljum sjálf hvernig sögu við segjum af samfélaginu okkar.

Sú ábyrgð hvílir á okkur öllum. Á fjölskyldunum, fyrirtækjunum, félagasamtökunum, skólunum og íþróttafélögunum. Á kjörnum fulltrúum og starfsfólki sveitarfélagsins og öðrum íbúum sveitarfélagsins. Á okkur öllum sem byggjum þetta samfélag.

Þetta á ekki síst við nú á tímum samfélagsmiðla, þegar allir hafa rödd og skoðanir allra birtast okkur á miðlunum. Með þessu nýja umhverfi hefur ábyrgð okkar á orðfæri og háttsemi orðið enn meiri en áður og það sem við látum frá okkur getur haft áhrif miklu víðar en við gerum okkur grein fyrir.

Við eigum öll hlut í því að skapa samfélag þar sem gott er að búa, ala upp börn og eldast með reisn.

Sem skólastjóri finn ég þetta kannski sérstaklega sterkt. Börnin okkar læra ekki fyrst og fremst af því sem við segjum. Þau læra af því sem við gerum. Þau læra af því hvernig við tölum um samfélagið okkar og hvernig við komum fram hvert við annað.

Kannski eru það einmitt litlu hlutirnir sem skipta mestu máli, að heilsa nágrannanum, að rétta fram hjálparhönd, að sýna virðingu og að vera tilbúin að leggja sitt af mörkum.

Kæru gestir.

Fyrir rúmlega áttatíu árum ákvað íslenska þjóðin að trúa á eigin getu og byggja framtíð sína á samstöðu, ábyrgð og bjartsýni.

Það er sama verkefni sem bíður okkar í dag, að byggja áfram samfélag sem við getum verið stolt af. Samfélag þar sem við gleðjumst saman þegar vel gengur, stöndum saman þegar á móti blæs og munum að það sem sameinar okkur er alltaf sterkara en það sem skilur okkur að.

Saman erum við sterkari. Og tækifærin fyrir blómlegt og glæsilegt samfélag eru svo sannarlega til staðar. Við höfum nægt landrými, blómlegt samfélag með ríka sögu, sterkt atvinnulíf og mannauð í öllu fólkinu okkar til að gera enn betur en við höfum gert hingað til.

Megi okkur takast að tala samfélagið okkar upp en ekki niður, byggja brýr en ekki múra, og skilja eftir samfélag sem komandi kynslóðir geta tekið við með stolti.

Til hamingju með þjóðhátíðardaginn. Lifi Ísland og lifi Suðurnesjabær.“