Reykjanesbær þjónustar alla á meðan Vogar horfa til höfuðborgarsvæðisins

Ný greining á þjónustu- og vinnusókn sýnir vaxandi samþættingu sveitarfélaga á Suðurnesjum. Á meðan Reykjanesbær styrkir stöðu sína sem öflugasta þjónustumiðstöð svæðisins, sækja íbúar í Vogum og Garði í auknum mæli út fyrir sín heimasveitarfélög eftir vinnu og nauðsynjum. Þetta kom fram í kynningu á þjónustusókn á Suðurnesjum sem Byggðastofnun vann og var kynnt á vorfundi Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum í síðustu viku.

Nýjustu gögn varpa skýru ljósi á hvernig íbúar á Suðurnesjum haga daglegu lífi sínu. Niðurstöðurnar sýna að þjónustusókn fer í auknum mæli yfir sveitarfélagamörk og íbúar nýta þjónustu í fleiri en einu sveitarfélagi samhliða búsetu. Reykjanesbær gegnir þar lykilhlutverki sem þjónustumiðstöð fyrir svæðið allt.

Reykjanesbær sem segull

Í Keflavík og Njarðvík nýta yfir 90% íbúa alla helstu þjónustu innanbæjar. Þetta á við um allt frá lágvöruverðsverslunum og líkamsrækt yfir í apótek og sundstaði. Jafnvel íbúar á Ásbrú sækja tæplega 90% sinnar þjónustu innan Reykjanesbæjar.

Staðan er hins vegar önnur í minni sveitarfélögunum. Íbúar í Suðurnesjabæ sækja nú aðeins um 30% þjónustu innan eigin bæjarmarka, sem er samdráttur frá fyrri mælingum. Langflestir þeirra aka til Reykjanesbæjar eftir nauðsynjum, sem sýnir hversu ríkt hlutverk bærinn spilar í lífi nágrannanna.

Vogar á milli tveggja elda

Sveitarfélagið Vogar sker sig úr í greiningunni, en þar er þjónustusókn „tvípóla“. Aðeins um 15% þjónustu er sótt innan sveitarfélagsins sjálfs. Íbúar þar skipta viðskiptum sínum nánast til helminga á milli Reykjanesbæjar og höfuðborgarsvæðisins. Þessi sterka tenging við höfuðborgina sést einnig í vinnusókn, en tæplega 60% vinnandi fólks í Vogum sækir vinnu til Reykjavíkur og nágrennis.

Atvinnuleysi enn áskorun

Þrátt fyrir vöxt í atvinnutekjum á landsvísu er staðan á Suðurnesjum þung þegar horft er til atvinnustigsins. Atvinnuleysi á svæðinu mældist 8,8% í mars 2026, sem er verulega hærra en landsmeðaltalið sem er 4,9%. Alls eru 1.444 einstaklingar á atvinnuleysisskrá á svæðinu.

Reykjanesbær ber þar þyngstu byrðina með 1.169 atvinnulausa, en miðað við íbúafjölda er áætlað hlutfall þar ríflega 9%. Sérfræðingar telja þörf á samræmdum aðgerðum sveitarfélaganna til að tengja fólk hraðar í störf, sérstaklega á flugvallarsvæðinu og í þjónustugreinum.

Grindavík í sérflokki

Skýrslan tekur fram að aðstæður í Grindavík séu ólíkar öðrum sveitarfélögum vegna eldsumbrota síðustu ára. Búsetubreytingar hafa verið miklar og því þarf frekari greiningu til að meta þjónustusókn íbúa þaðan. Athygli vekur þó að atvinnutekjur á hvern íbúa í Grindavík eru þær hæstu á svæðinu, áætlaðar um 7,6 milljónir króna á ári, sem endurspeglar þær miklu sviðsmyndabreytingar sem þar hafa átt sér stað.