Gjáin breikkar milli Grindvíkinga og ríkisins: Bein atlaga að sjálfstjórn Grindavíkurbæjar

Á 26. upplýsingafundi Járngerðar í dag kom berlega í ljós vaxandi núningur á milli Grindavíkurnefndar og fulltrúa heimamanna. Þótt nýútgefin rammaáætlun eigi að þjóna sem vegvísir að endurreisn telja margir Grindvíkingar að hún boði fremur valdaafsal og vantraust á getu sveitarfélagsins til að stýra eigin framtíð.

Vantraust á stjórnun ríkisins

Pétur Hafsteinn Pálsson, framkvæmdastjóri Vísis, var ómyrkur í máli á fundinum. Hann gagnrýndi þá tilhneigingu ríkisvaldsins að telja heimamenn óhæfa til ákvarðanatöku eftir því sem þeir eru nær hamförunum.

„Það er alltaf þessi hræðsla úr bíómyndunum um að gráðugi bæjarstjórinn láti öryggisatriði lönd og leið. Við erum í þeirri stöðu að almannavarnir og Veðurstofan eiga að sjá um vísindagrunninn en við eigum að hafa vægi í því hvernig áhættan er metin,“ sagði Pétur. Hann benti á að í skýrslunni væri lagt til að ríkið gegndi lykilhlutverki í skipulagsmálum og öryggi, sem hann túlkar sem beina atlögu að sjálfstjórn Grindavíkurbæjar.

Skólahald: Öryggi eða sálfræðileg þörf?

Mesta ágreiningsefnið er sem fyrr skólahald. Skarphéðinn Berg Steinarsson, í Grindavíkurnefnd, ítrekaði að nefndin legðist gegn því að börn sneru aftur í skóla í bænum að svo stöddu. Rökstuðningur nefndarinnar byggir ekki lengur á sprungum í jarðvegi – sem búið er að fylla í að mestu – heldur á áhættunni sem fylgir því að þurfa að rýma bæinn með hraði ef eldgos hefst á ný.

Fulltrúar bæjarins, þær Guðbjörg Eyjólfsdóttir og Ásrún Kristinsdóttir, mótmæltu þessu harðlega. Þær bentu á að jarðvísindamenn telji núverandi atburðarás mögulega vera að ljúka.

„Það er ekkert samfélag án barna. Mér finnst ótrúlegt að nú sé talað um „sprungur á sálinni“ sem rök gegn því að fjölskyldur fái að sameinast í sínu barnvæna samfélagi,“ sagði Ásrún og benti á að bærinn hefði þegar gefið út skýra yfirlýsingu um að stefna að opnun skóla.

Þórkatla og fasteignagjöldin

Ómar Davíð Ólafsson, atvinnurekandi í Grindavík, velti upp þeirri spurningu hvort ríkið væri að nota forkaupsrétt sinn í gegnum fasteignafélagið Þórkötlu til að „draga íbúa á asnaeyrum“ fram á haust. Örn Viðar Skúlason, framkvæmdastjóri Þórkötlu, vísaði því á bug en viðurkenndi að mikil óvissa ríkti.

Annað flókið mál sem kom upp var greiðsla fasteignagjalda. Pétur benti á þá mótsögn að Þórkatla, sem nú á stóran hluta bæjarins, greiði ekki fasteignagjöld á meðan bærinn berst í bökkum fjárhagslega. Örn Viðar svaraði því til að rekstur félagsins byggði á yfirdráttarlánum og lagabreytingu þyrfti til að breyta því fyrirkomulagi. „Okkar fyrsti valkostur er að selja eignirnar aftur til fólks sem vill búa hér og greiða fasteignagjöld með eðlilegum hætti,“ sagði Örn.

Leitin að „ásættanlegri áhættu“

Skarphéðinn lauk fundinum á að boða vinnu við skilgreiningu á „ásættanlegri áhættu“. Hugtakið er þekkt úr ofanflóðavörnum (snjóflóðum) en hefur aldrei verið notað með jafn kerfisbundnum hætti um eldsumbrot og jarðskjálfta á Íslandi.

Þessi mælikvarði á að skera úr um hvenær og hvernig Grindavík getur risið á ný.