Óásættanleg mismunun á lóðarleigu í Reykjanesbæ

Nýlega höfðu íbúar samband við mig til að spyrjast fyrir um lóðarleigu á húsnæði sínu, en hún er lögð á allar leigulóðir og reiknast sem hlutfall af lóðarhlutamati. Við nánari skoðun blasir við kerfisbundinn munur á gjaldtöku innan sama sveitarfélags, þar sem íbúar greiða mismunandi háa lóðarleigu eftir því hver á landið undir húsum þeirra.

Í Reykjanesbæ eru í raun þrír hópar lóðareigenda: sveitarfélagið sjálft, Kadeco fyrir hönd ríkisins og einkaaðilar. Það ræðst því af staðsetningu hver á landið sem húsið stendur á og hverjum er greidd lóðarleigan.

Íslenska ríkið á umtalsvert land í sveitarfélaginu sem Kadeco hefur umsjón með. Einkaaðilar eru hins vegar að mestu erfingjar bænda sem keyptu landið fyrir áratugum og hefur það síðan gengið kynslóðanna á milli.

Fyrir nokkrum árum var lóðarleiga í Reykjanesbæ 2% en eftir bankahrun var tekin ákvörðun um að veita tímabundinn 25% afslátt af gjaldinu til að létta undir með íbúum. Árið 2023 var afslátturinn svo gerður varanlegur og lóðarleigan fest í 1,5%.

Þegar Reykjanesbær lækkaði lóðarleigu á íbúðahúsnæði árið 2023 var leitað til Kadeco og einkaaðila með hvatningu um að gera slíkt hið sama. Kadeco fylgdi fordæmi sveitarfélagsins og lækkaði gjaldið en einkaaðilar urðu ekki við beiðninni og innheimta því enn 2% lóðarleigu. Þetta er klár mismunun eftir því hvar í sveitarfélaginu fólk býr.

Reykjanesbær ítrekaði erindið á aðalfundi landeigendafélagsins árið 2025 og óskaði eftir sambærilegri lækkun af þeirra hálfu, en landeigendafélagið hefur enn ekki svarað þeirri ósk sveitarfélagsins.

Til að setja hlutina í samhengi má skoða dæmi úr Ásahverfi þar sem einkaaðilar eiga landið. Fyrir 165 m² raðhús er árleg lóðarleiga 222.300 kr. en væri 188.250 kr. ef húsið stæði á landi sveitarfélagsins. Fyrir 220 m² einbýlishús er gjaldið 283.300 kr. en væri 240.750 kr. við sömu forsendur. Þetta þýðir aukakostnað upp á um 34.000 kr. og allt að 42.000 kr. á hverju einasta ári.

Þetta er augljóst óréttlæti gagnvart þeim sem greiða hærra gjaldið, enda eru engar vísbendingar um að íbúar á landi einkaaðila njóti meiri þjónustu eða annarra gæða sem réttlæti hærri gjaldtöku. Það er því engin rökrétt ástæða fyrir því að þessi munur eigi að viðgangast, einkum nú þegar sveitarfélagið og ríkið hafa þegar lækkað sitt gjald.

Þessu ósanngjarna ástandi verður að eyða til að tryggja öllum íbúum Reykjanesbæjar jafnræði.

Guðný Birna,
forseti bæjarstjórnar og oddviti Samfylkingar í Reykjanesbæ.