35 ár frá Steindórsslysinu og giftusamlegri björgun

Í dag eru liðin 35 ár frá Steindórsslysinu undir Krýsuvíkurbjargi, þar sem Steindór GK strandaði undir bjarginu og þyrlusveit Landhelgisgæslunnar bjargaði allri áhöfninni í þremur ferðum.

Sjómaðurinn Marteinn Ólafsson, betur þekktur sem Matti Óla, rifjaði upp í viðtali við Víkurfréttir árið 2021 þegar Steindór GK strandaði í brimi undir Krýsuvíkurbjargi 20. febrúar 1991. Upplifunin í brúnni, þar sem járnið rifnaði „eins og pappír“ og þyrlusveit bjargaði áhöfninni í þremur ferðum, markaði líf hans – og varð til þess að hann átti ekki afturkvæmt á sjóinn. Hér að neðan vitnum við í viðtalið og einnig er klippa úr Suðurnesjamagasíni frá 2021 þar sem rætt er við Matta um Steindórsslysið.

„Já, þetta eru tímamót, 30 ár eru náttúrulega langur tími. Það mildast margt með aldrinum en í minningunni þá var þetta alveg gríðarlega erfiður tími. Við strönduðum þarna undir Krýsuvíkurbjargi þann 20. febrúar 1991. Aðstæðurnar þarna voru mjög slæmar, það hafði verið sunnanátt og hann var að snúa sér um nóttina í norðanátt, sem gerir það að verkum að það myndast mikið niðurstreymi fram af bjarginu sem kemur svo á móti öldunni svo það myndast alveg gríðarlegt brim í fjörunni og við lendum þarna upp í bjarginu. Það var bara skelfilegt í einu orði sagt. En þetta voru vanir menn um borð og ein kona, Vigdís, vinkona mín og barnapía hjá okkur fjölskyldunni. Það var aldrei neitt óðagot sem greip um sig vegna þess að þetta snerist bara um að bjargast. Ég held að enginn okkar hafi verið hræddur á meðan á þessu stóð. Ég veit ekki almennilega hvernig á að koma orðum að því, en á meðan á þessu stendur eru allir einhentir í því að komast af og það er ekki fyrr en eftir á sem áfallið kemur, og þegar menn fara að átta sig á því hvernig aðstæður voru.“

Giftusamleg björgun við hrikalegar aðstæður?

„Já, þetta var alveg feiknamikið afrek sem þyrlusveitin vann þarna, við að bjarga okkur. Þetta var okkar eini möguleiki, við áttum engan annan möguleika undir þessum kringumstæðum. Til að lýsa í grófum dráttum hvað það er sem gengur á, að aflið er svo mikið að þú stendur ekki undir því. Þú bara koðnar niður, þegar höggin koma, þá bara gefur líkaminn sig og þú bara koðnar niður eins og deig. Þú gast ekki haldið þér, það var ekki nokkur möguleiki. Þú varðst að reyna að skorða þig einhvern veginn af. Og það var það sem við gerðum. Við horfðum á járnið í skipinu bara rifna eins og pappír fyrir augunum á okkur, flettast í sundur.“

Hvar voruð þið í skipinu?

Við vorum uppi í brú. Það var náttúrulega gríðarlega margt sem gekk á meðan á þessu stóð og brotin gengu yfir okkur hvert á fætur öðru. Það náttúrulega brotnaði allt sem brotnað gat, brúin fylltist af sjó en sem betur fer komumst við í flotgallana. Um leið og við komumst upp í brú þá komumst við í flotgallana sem ná að halda á okkur hita, sem hjálpar okkur að halda krafti, því það gengur gríðarlega fljótt á orkuna við svona kringumstæður.“

Maður getur ímyndað sér að tíminn sé lengi að líða við svona aðstæður en björgunin gekk hratt fyrir sig er það ekki?

„Jú, þegar þar að kom þá gekk hún mjög hratt fyrir sig. Það er náttúrulega mjög margt sem gengur á þarna og eitt af því sem gerist er að við náum að senda út neyðarkall áður en allt rafmagn slær út á skipinu. Svo líður tíminn og við vitum ekkert hvort einhver hafi heyrt neyðarkallið. Við fréttum ekki af því fyrr en seinna að neyðarkallið komst til skila og það voru skip sem voru þarna fyrir utan og þau biðu utan við brimgarðinn. Eins og þau sáu þetta og menn lýstu því, þá töldu þeir enga möguleika á að nokkur maður væri á lífi um borð í skipinu þar sem það veltist um í briminu. En sem betur fer komst neyðarkallið til skila og þyrlusveitin brást við. Ég er nú ekki með það alveg á hreinu hvað þetta eru margar mínútur, en þetta er einhver klukkutími sem líður þar til þyrlan kemur á svæðið. Þegar þyrlan kemur þá heyrum við í henni í gegnum brimskaflana, heyrum hana fljúga yfir og svo hverfur hljóðið. Við vorum alveg pottþétt á því að hún hefði ekki fundið okkur, þetta væri bara búið. Þá flugu þeir yfir, skoðuðu aðstæður og svona mátuðu sig við það, flugu svo upp á bjargið og losuðu sig við allt lauslegt úr þyrlunni, meðal annars eldsneyti. Tveir úr áhöfninni fóru úr þyrlunni, með sjúkrabörur og annað, til að létta þyrluna, vegna þess að það var svo mikið niðursog á bjarginu að þyrlan hafði ekki afl til að halda sér á lofti ásamt því að bjarga okkur. Síðan komu þeir aftur og það var þvílíkur léttir að það er ekki hægt að lýsa því með orðum að heyra hana koma aftur. Síðan hefjast björgunaraðgerðir. Þeir svífa yfir okkur og þegar maður horfir upp voru þeir neðan við bjargbrúnina. Manni fannst eins og spaðarnir væru að snerta bjargið, þeir voru svo nálægt bjarginu. Þeir slá niður tauginni og þá þurftum við að komast úr brúnni og út á brúarvænginn til að komast í taugina. Og það var miklu meira en að segja það. Við hjálpuðumst að við það. Ég hafði lent í hnjaski þarna um borð og var dálítið illa á mig kominn. Það höfðu fallið saman hryggjarliðir og ég var svolítið kvalinn og ég fer fyrstur. Ég er hengdur í sigólina og hífður frá borði. Ég hef aldrei upplifað svona tilfinningu fyrr né síðar og á vonandi aldrei eftir að upplifa svona aftur. Þarna áttaði maður sig á því að maður var hólpinn. Þeir hífa mig upp í þyrluna og koma mér um borð. Ég sit þarna og þeir eru að slaka ólinni niður aftur og sækja næsta skipverja, sem er Vigdís, og ég er að fylgjast með þeim á meðan ég ligg þarna á gólfinu í þyrlunni. Það var ótrúlegt. Maður sér þetta ekki einu sinni í bíómynd. Þeir voru svo einbeittir og þyrlan hreyfðist ekki fet. Hún var bara kyrr og manni fannst maður geta snert bjargið. Síðan kemur Vigdís og kemur upp og þá hafði þyrlan ekki afl í meira, þegar við vorum komin tvö um borð. Þá þurftu þeir að fara með okkur upp á bjargið. Til þess að ná þyrlunni af stað þurftu þeir að steypa henni niður, þeir náðu ekki að lyfta henni upp. Svo sleikti hún brimgarðinn, flaug síðan upp á bjargið og lét okkur niður þar. Þar var tekið á móti okkur og svo fór hún og sótti hina. Svona gekk þetta, hún náði okkur í þremur ferðum, við vorum átta. Lukkan var með okkur þennan dag.“

Er þér oft hugsað til þessa atburðar? Ég sé að þetta fær svolítið á þig.

„Já, auðvitað gerir það það. Þetta hafði gríðarleg áhrif, og allt sem kom í kjölfarið á þessu. Sævar bróðir var skipstjóri þarna um borð og hann á náttúrulega lokaorðið í öllum ákvörðunum sem teknar eru um borð og hann tekur alltaf rétta ákvörðun. Þetta er einhvern veginn þannig, hann er bara einstaklega vel af manni gerður. Hann heldur ró sinni og undir svona kringumstæðum, þú veist, það má ekkert út af bera.