Úrskurðarnefnd fellir deiliskipulag Gauksstaða úr gildi

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur fellt úr gildi ákvörðun bæjarráðs Suðurnesjabæjar frá júní 2025 um að samþykkja deiliskipulag Gauksstaða fyrir ferðaþjónustu. Helsta ástæða ógildingarinnar er sú að verulegar breytingar voru gerðar á skipulaginu eftir auglýsingu án þess að það væri kynnt almenningi að nýju.

Í málinu deildu íbúar og fasteignaeigendur í nágrenni Gauksstaða við sveitarfélagið vegna áforma um uppbyggingu gistirýma fyrir allt að 50 gesti í 15 ferðaþjónustuhúsum ásamt þjónustubyggingu. Kærendur töldu meðal annars að svæðið væri þekkt flóðasvæði, að umferð myndi aukast óhóflega og að heitið „smáhýsi“ væri villandi þar sem húsin gætu orðið allt að 47 fermetrar.

Grundvallarbreytingar án endurauglýsingar

Niðurstaða úrskurðarnefndarinnar byggir fyrst og fremst á því að eftir að athugasemdafresti lauk hafi sveitarfélagið bætt við eiginlegu umhverfismati og gerð talsverðar lagfæringar á tillögunni til að bregðast við gagnrýni, meðal annars frá Vegagerðinni.

Nefndin taldi að þar sem upprunalega tillagan innihélt nánast ekkert mat á umhverfisáhrifum, hafi viðbótin talist vera grundvallarbreyting. Samkvæmt skipulagslögum ber sveitarfélögum að auglýsa tillögur að nýju ef þeim er breytt í grundvallaratriðum, svo almenningur fái tækifæri til að tjá sig um nýjar forsendur. Þar sem það var ekki gert í þessu máli taldi nefndin meðferðina hafa verið svo gallaða að ógildingu varðaði.

Tekist á um flóðahættu og „smáhýsi“

Þótt skipulagið hafi verið fellt úr gildi á formgalla, tók nefndin stuttlega á öðrum punktum kærunnar:

Flóðahætta: Nefndin hafnaði því að óheimilt væri að skipuleggja byggð á svæðinu vegna flóðahættu, þar sem svæðið er ekki skilgreint sem „þekkt flóðasvæði“ í gildandi aðalskipulagi.

Heiti bygginga: Nefndin tók undir að það væri „óheppilegt“ að nota hugtakið smáhýsi yfir gistihús sem eru 47 fermetrar, þar sem byggingarreglugerð skilgreini smáhýsi sem geymsluskýli að hámarki 15 fermetrar. Það eitt og sér þótti þó ekki næg ástæða til ógildingar þar sem tilgangur húsanna kom skýrt fram í gögnum.Með úrskurðinum, sem kveðinn var upp 27. febrúar 2026, þarf Suðurnesjabær að taka málið til nýrrar meðferðar ef áfram á að halda með uppbygginguna á Gauksstöðum.