Júlíus stýrði opnun nýs heilaheilbrigðisseturs í S-Karólínu

Undir forystu Keflvíkingsins Júlíusar Friðrikssonar, taugavísindamanns og varaforseta Háskóla Suður-Karólínu í Bandaríkjunum, var þar nýlega opnað nýtt heilaheilbrigðissetur í miðbæ Columbia, skammt frá Prisma Health Richland-sjúkrahúsinu á Bull Street-svæðinu. Suður-Karólína hefur lengi búið við skort á sérhæfðri taugaþjónustu en í ríkinu búa rúmlega fimm og hálf milljón manns. Verkefnið átti rætur að rekja til hugmyndar Júlíusar fyrir rannsóknir, sem sá þörfina og mótaði framtíðarsýnina. Hann segir að samheldni og framlag starfsfólks hafi gert þetta mögulegt.

Endurbætta aðstaðan, um 6.000 fermetrar, samanstendur af klínískri þjónustu, háþróaðri myndgreiningu, innrennslistofu, endurhæfingu og rannsóknarstofu undir einu þaki. Setrinu fylgir fyrsti 7-Tesla segulóminn í Suður-Karólínu og eitt fárra slíkra tækja í öllum suðausturhluta Bandaríkjanna. Endurbæturnar kostuðu 30 milljónir dala sem kom sem eingreiðsla frá ríkinu, fjármögnun sem náðist í gegnum samstarf ríkislegra og alríkislegra hagsmunaaðila, þar á meðal þingmannsins Lindsey Graham sem lagði sig fram á alríkisstigi.

Hæsta hlutfall í S-Karólínu

„Þörfin hefur verið bráð. Suður-Karólína er með meðal hæsta hlutfall Alzheimerssjúkdóms, æðabilunar og heilablóðfalls í landinu, en hefur um langt skeið átt í erfiðleikum með að veita tímanlega og gæða mikla taugaþjónustu aldraðri þjóð. Sjúklingar sem þurfa sérhæfða meðferð hafa ýmist þurft að ferðast úr ríkinu eða bíða í allt að ár eftir tíma. Við drógum upp þessa mynd á skýran hátt: Jafnvel í Columbia og Charleston hafi dæmigerð bið frá heimsókn til heimilislæknis og að sérfræðingi verið á bilinu níu til tólf mánuðir.

Setrið verður rekið í samstarfi við Prisma Health og verða sjúklingar ekki teknir til meðferðar fyrr en um miðjan til síðari hluta apríl. 7-Tesla tækið, 25 tonna risavél sem getur tekið mun nákvæmari myndir af heilanum en venjuleg tæki, verður tilbúið í júní.“

Júlíus lýsir þýðingu þess með einfaldri líkingu: þessir segulómar eru eins og lyklar sem vísindamenn munu nota til að aflæsa leyndardómum heilans.

Samhliða stofnun setursins í Columbia hefur háskólinn, undir forystu Keflvíkingsins og í nánu samstarfi við heilbrigðisstofnanir um allt ríkið, þegar opnað sjö dreifbýlisstöðvar; í Orangeburg, Darlington, Lexington, Seneca, Sumter, Winnsboro og Columbia.

„Netið, sem hóf starfsemi í janúar 2024, hefur þegar þjónað nær þrjú þúsund sjúklingum og er rekið í samstarfi við Prisma Health, HopeHealth og Lexington Health. Áætlað er að opna átta stöðvar til viðbótar á næstu árum.“

Ný starfsaðferð

Júlíus segir að starfsaðferðin sem var þróuð sé ólík hefðbundnum líkönum. „Hjúkrunarfræðingar eða talþjálfar á staðnum gera fyrsta vitræna matið og senda niðurstöðurnar til miðlægs taugalæknis. Læknirinn greinir sjúklinginn og sendir meðferðaráætlunina aftur til heimilislæknisins. Samfélagslegir heilbrigðisstarfsmenn, oft óséður hluti kerfisins, fylgjast með framgöngu sjúklinga og svara spurningum fjölskyldna. Þetta líkan er einstakt á landsvísu og niðurstöðurnar tala fyrir sig: bið eftir greiningu sem var áður allt að ár er nú komin niður í þrjár til fjórar vikur.“

Samþætting klínískrar meðferðar og rannsókna mun jafnframt opna á klínískar rannsóknir fyrir sjúklinga um allt ríkið.

Við leggjum sérstaka áherslu á þá sem búa í dreifbýli og hafa hingað til átt nánast engan aðgang að slíkum rannsóknum, þar sem nýjar lyfjameðferðir eru prófaðar sem gætu reynst björgun fyrir marga.

Framtíðarskipan er enn umfangsmeiri. Á heilbrigðisvísindasvæði háskólans er fyrirhugað að reisa sérhæft taugasjúkrahús sem gæti kostað 350 milljónir dala, fyrst í sinni röð í suðausturhluta Bandaríkjanna, með 115 rúmum, rannsóknarstofu og þjálfunarrýmum, og er stefnt að opnun árið 2029,“ segir Júlíus.

Frá borðaklippingu, Júlíus er lengst til hægri. Húsnæði heilaheilbrigðissetursins að neðan.

Ílengdist eftir nám í FS

Júlíus var í viðtali hjá Víkurfréttum í apríl 2019 þar sem hann segir frá störfum sínum og greindi m.a. frá því að heilablóðfall sé helsta ástæða fyrir fötlun hjá fólki eftir miðjan aldur. Þar segir m.a.:

Júlíus og starfsfólkið hans hefur lagt mikla vinnu í rannsóknir í að finna hvernig bæta megi heilsu fólks sem fengið hefur heilablóðfall. Í þessum rannsóknum hafa verið gerðar tilraunir með að hleypa lágum rafstraum á heilavefinn og niðurstöðurnar úr þeim eru jákvæðar.

Þegar Júlíus kom fyrst til starfa hjá háskólanum í Suður-Karólínu byrjaði hann með þrjá nemendur á rannsóknarstofu sinni. Nú eru fimmtíu manns að vinna við rannsóknir undir stjórn Júlíusar. Deildin hans hefur fengið marga háa styrki frá Heilbrigðisstofnun Bandaríkjanna. Rannsóknirnar eru oft unnar í samvinnu við aðra háskóla.

„Það er ákaflega gaman og gefandi að finna upp eitthvað nýtt til að hjálpa fólki,“ segir Júlíus í viðtalinu 2019 en hann lék m.a. körfubolta með Keflavík á yngri árum áður en hann fór í háskólanám til Bandaríkjanna eftir nám við Fjölbrautaskóla Suðurnesja. Það hefur teygst úr þeirri námsdvöl því Júlíus hefur ekki komið heim síðan nema í heimsóknir en Júlíus á eiginkonu og börn og býr öll fjölskyldan í Suður-Karólínu.

Júlíus með viðeigandi mynd í tölvunni árið 2019.