Við erum best í heimi í að bretta upp ermar og vinna vinnuna

Yfir 300 manns mættu á opinn fund samtakanna Áfram Ísland á Park Inn hótelinu í Reykjanesbæ. Ræðumenn voru sammála um að Íslendingar ættu sjálfir að bera ábyrgð á sinni framtíð frekar en að framselja vald til embættismanna í Brussel fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu.

Samtökin berjast gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar þann 29. ágúst.

Hermann Nökkvi Gunnarsson stýrði fundinum og benti á að baráttan snúist ekki um fulltrúa auðvaldsins heldur þverskurð af samfélaginu, allt frá iðnaðarmönnum og kennurum til ungs fólks. Hann benti á að kaupmáttur ungs fólks á Íslandi væri 35% hærri og atvinnuleysi helmingi lægra en í flestum ESB-ríkjum.

Grasið er ekki alltaf grænna hinum megin

Berglind Ragnarsdóttir, formaður menntaráðs Reykjanesbæjar og verkfræðingur, deildi reynslu sinni af því að búa og starfa í Svíþjóð. Hún líkti upphafi dvalarinnar við að vera áhrifagjarn ferðamaður sem hreifst af reglu og almenningssamgöngum, en sagði raunveruleikann fljótt hafa bankað á dyrnar.

„Það er nefnilega mjög auðvelt að verða ástfanginn af samfélagi sem maður heimsækir, en maður sér ekki mikið af húsnæðisvanda í helgarferð,“ sagði Berglind.

Hún benti á að þrátt fyrir lága vexti í Svíþjóð væru laun töluvert lægri en á Íslandi og fastur framfærslukostnaður hár. Þá tók hún dæmi um hversu erfitt væri fyrir fólk að eignast eigið húsnæði ytra. Berglind undirstrikaði að ESB-aðild væri engin töfralausn á íslenskum áskorunum:

„Er allt fullkomið? Nei. En erum við virkilega þjóð sem trúir því að við þurfum að láta aðra leysa vandamálin okkar? Ég held ekki. Við erum best í heimi í að bretta upp ermar og vinna vinnuna.“

Óttast andlitslaust vald

Halldór Benjamín Þorbergsson fór yfir landsbyggðarferðir Áfram Íslands og þann mikla meðbyr sem hreyfingin finnur fyrir. Hann fór yfir þær röksemdir sem komið hafa fram á fundum samtakanna og varaði við því að framselja löggjafar-, dóms- og framkvæmdavald til „efnislega framandi, nafnlauss yfirvalds í Brussel“.

Halldór Benjamín vitnaði meðal annars í málflutning verkalýðsforystunnar og lagði áherslu á hættuna á auknu atvinnuleysi. Með því að taka upp evru og festa gengið glatist íslenska krónan sem mikilvægur þrýstilosari í efnahagslífinu. Þegar áföll ríði yfir færist þrýstingurinn í staðinn yfir á vinnumarkaðinn í formi atvinnuleysis – eitthvað sem komi sér sérstaklega illa fyrir ungt fólk.

Að lokum hvatti Halldór fundargesti til að muna að Ísland hefði nú þegar tryggt sér aðgang að fjórfrelsinu í gegnum EES-samninginn og spyrja sig hvað væri raunverulega í boði með fullri aðild:

„Við höfum lítið að sækja, en við höfum hins vegar mjög margt að verja.“

Samstarf á eigin forsendum

Ingvar Eyfjörð, framkvæmdastjóri Aðaltorgs í Reykjanesbæ, hóf sína ræðu á því að lesa brot úr ljóðinu Aldamót eftir Hannes Hafstein frá árinu 1900. Ingvar benti á hvernig framtíðarsýn Hannesar um sjálfstæða þjóð sem nýtti eigin orku og auðlindir hefði ræst á síðustu 126 árum.

Ingvar ítrekaði að nei-afstaða snúist ekki um að loka sig af eða hafna samstarfi við aðrar þjóðir, heldur um ábyrgð og lýðræðislegt vald.

„Ég fagna góðu samstarfi við aðrar þjóðir og ESB, en ég treysti þjóðinni betur til að varðveita framtíð okkar. Ég er ekki á móti Evrópusambandinu, ég bara trúi meira á dugnað og þrautseigju íslensku þjóðarinnar,“ sagði Ingvar.

Valdið haft af verkafólki

Sólveig Anna Jónsdóttir talaði af hörku fyrir hönd íslensks verkafólks. Hún hélt því fram að ESB-aðild snerist í grunninn um völd og að innri markaður sambandsins væri saminn á forsendum fjármagns og atvinnurekenda en ekki félagslegs réttlætis.

„Þegar togstreita verður mikil á milli félagslegra réttinda og svokallaðrar samkeppnishæfni er alveg ljóst að hagsmunir verkafólks verða látnir víkja. Og þetta getum við séð um alla Evrópu,“ sagði Sólveig og benti á dæmi um niðurskurðarstefnu og veikingu stéttarfélaga í Suður- og Austur-Evrópu.

Hún nefndi að há stéttarfélagsaðild á Íslandi væri stærsta vörn launafólks gegn misskiptingu. Með því að færa ákvörðunartöku til Brussel muni faglegur og stjórnmálalegur þrýstingur aukast á að „aga vinnumarkaðinn“ á kostnað réttinda verkafólks.

Sólveig neitaði því að nei-atkvæði væri óttaslegið eða einangrunarsinnað. Það væri þvert á móti virk lýðræðisleg afstaða til að verja íslenska velferðarmódelið og halda valdinu hjá fólkinu í landinu. Hún brýndi fundarmenn til að mæta á kjörstað og segja skýrt „nei við Evrópusambandinu“.