Við þurfum hraðupphlaup fyrir menntun á Suðurnesjum
Vissuð þið að raunfjármagn til grunnskóla er lægra á Suðurnesjum en annars staðar á landinu þótt þörfin sé augljóslega meiri? Það er staða sem sveitafélögin hafa lagt áherslu á að breyta, líkt og kom fram á nýlegu þingi Samtaka Sveitarfélaga á Suðurnesjum - og ég tók upp við Ingu Sæland - ráðherra barnamála á Alþingi í vikunni. Sjá má samtalið við ráðherra hér.
Að fjárfesta minna í börnum á einum stað á landinu en öðrum er ekki jafnræði. Það kallast að mismuna, og slíkt eigum við ekki að sætta okkur við.
En af hverju er fjárþörf á Suðurnesjum meiri? Jú, hlutfall erlendra uppruna er hátt eða 28%, hlutfall barna frá lágtekjuheimilum er 22% hærra en að meðaltali og hlutfall barna sem þurfa sérúrræði er 91% hærra en ætla mætti miðað við fjölda barna. Þetta kallar á meiri stuðning, meiri sérfræðiþjónustu og síðast en ekki síst meira fjármagn.
Jafnræði barna á ekki að ráðast af búsetu
Til þess að styðja við grunnskólana erum við með Úthlutunarkerfi Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga sem er mikilvægt. Staðan er þó sú að kerfið lítur aðallega til skólastærðar, landfræðilegrar stöðu og fasteignamats. Það nær ekki nægilega vel utan um tungumálaþörf, félagslegar aðstæður eða sérþarfir barna.
Samkvæmt því sem kemur fram frá Samtökum sveitarfélaga á Suðurnesjum skilar kerfið aðeins 72 til 79 krónum af hverjum 100 krónum sem raunveruleg þjónustuþörf barna á Suðurnesjum kallar á.
Það er ekki sanngjörn staða. Börn eiga ekki að njóta verri þjónustu vegna þess hvar þau búa. Ef við ætlum að taka menntun og jöfn tækifæri alvarlega verðum við að tryggja að fjármögnunin endurspegli raunverulega stöðu.
Vanfjárfesting hefur áhrif á líðan barna
Gögn úr Íslensku æskulýðsrannsókninni 2025 sýna að líðan barna á Suðurnesjum er góð í upphafi skólagöngu, meðal annars vegna öflugs starfs í skólunum, en versnar síðan hraðar en víða annars staðar á landinu. Sérstaklega vekur staða stúlkna athygli. Í 10. bekk upplifa 76% stúlkna kvíða vikulega og 22% hafa skaðað sig vísvitandi.
Þessar tölur sýna að fjárfesting í skólum og snemmtækum stuðningi er samfélagsleg nauðsyn.
Fjölbrautaskóli Suðurnesja má ekki bíða lengur
En þetta á ekki bara við um grunnskólana á Suðurnesjum: Sama gildir því miður um framhaldsskólastigið sem allir þekkja því miður. Fjölbrautaskóli Suðurnesja gegnir lykilhlutverki á svæði sem þarf á sterkum menntastofnunum að halda. Þess vegna eru tafir og óvissa um uppbyggingu skólans alvarlegt mál eins og ég ræddi sömuleiðis við ráðherra. Skólinn er hjarta í menntun á svæðinu.
Nýleg afsögn skólameistara FS undirstrikar stöðuna. Nú þarf ríkisstjórnin að svara skýrt hvort hún ætli að flýta uppbyggingu skólans og hver raunveruleg tímaáætlun sé. Við megum ekki missa enn eitt skólaárið.
Að missa boltann hér er ekki í boði, við þurfum hraðupphlaup og skora. Nú er fjármálaáætlun næstu fimm ára til umfjöllunar í þinginu. Við verðum að sjá breytingar á áherslum í henni þessu máli í vil. Því munum við fylgja fast eftir við ríkisstjórn - og bjóðum til samvinnu til að koma málinu í mark. Menntun barna er ofar allri pólitík - hún er sameiginlegt hagsmunamál þjóðarinnar allrar.
Halla Hrund Logadóttir
