Eldeyjarskjálftar líklega af völdum flekahreyfinga

Skjálftahrinur við Eldey eru að öllum líkindum tengdar flekahreyfingum en ekki kvikuhreyfingum, samkvæmt færslu prófessorsins Páls Einarssonar í hópnum Jarðsöguvinir á Facebook. Páll segir að GPS-mælar á Eldey hafi ekki sýnt marktækar hreyfingar á meðan hrinan gekk yfir, sem styðji mat sérfræðinga Veðurstofunnar um að kvika sé ólíkleg skýring.

Páll Einarsson, prófessor í jarðeðlisfræði, fjallar í færslu sinni um endurteknar spurningar sem hafa komið upp um hvort skjálftavirkni við Eldey bendi til þess að kvika sé á ferð.

„Sérfræðingar Veðurstofunnar hafa látið í ljós það álit að skjálftarnir undanfarið tengist flekahreyfingum og kvika sé ólíklegur orsakavaldur,“ skrifar Páll.

Í færslunni segir hann að jafnan sé hægt að greina á milli skjálfta sem verða vegna flekahreyfinga annars vegar og skjálfta sem tengjast kvikuhreyfingum hins vegar – þó að stundum geti þetta blandast saman. Hann nefnir í því samhengi umbrotahrinuna við Grindavík, þar sem gangainnskot geti bæði fylgt skjálftavirkni og jafnframt virkað sem „gikkur“ sem kveiki skjálfta á flekaskilum.

Páll útskýrir einnig að mismunandi stefna geti komið fram á kortum eftir því hvort um sé að ræða flekaskilaskjálfta eða kvikutengda skjálfta. Að hans sögn teiknist flekaskilin upp með stefnu um það bil 70 gráður, á meðan gangar hafi aðra stefnu – nær 45 gráðum – og „kljúfa sig inn í flekana“.

GPS á Eldey styður mat Veðurstofunnar

Einn mikilvægasti punkturinn í færslu Páls er þó mælingagagn sem getur varpað ljósi á eðli hrinunnar.

„Svo vel vill til að það er GPS-mælir í Eldey, nálægt upptökum hrinunnar sem um ræðir. Sá mælir sýndi engar marktækar hreyfingar meðan skjálftahrinan reið yfir,“ skrifar Páll og bætir við að það „styður niðurstöðu sérfræðinganna á Veðurstofunni að hrinan sé afleiðing flekahreyfinga og að kvika komi ekki við sögu.“

Hann leggur þó áherslu á að þetta sé ekki endanleg sönnun, en jafnframt ekki byggt á tilviljanakenndri ágiskun. „Þetta er ekki sönnun, en ekki hrein ágiskun heldur,“ segir í færslunni.

Í lokin vísar Páll til korts af upptökum skjálfta á utanverðum Reykjanesskaga síðastliðið ár, þar sem gangar sem fylgdu gosum í apríl og júlí teiknist upp, auk þess sem flekaskilin sjáist betur vestan og austan við umbrotasvæðið. Hann segir jafnframt að í næsta nágrenni við Grindavík séu flekaskilaskjálftar nú „lítið áberandi“, enda hafi mikil spenna þegar losnað í atburðum áranna 2023–2024.