Gæði íslenskrar heilbrigðisþjónustu á meðhöndlun sjúkdóma þegar þeir koma fram eru óumdeild, greining þeirra og nánd við starfsfólk hennar af sama meiði. Við lifum lengur en flestir og virðumst býsna hamingjusöm þjóð, tökum höndum saman þegar á reynir og sýnum hvert öðru alla jafna mannkærleika. Kjör þessarar þjóðar eru því almennt eftirsóknarverð, auðlindir í náttúru og víðátta óumdeild og aðstæður til langlífis því ákjósanlegar.

Læknisfræðinni fleygir stöðugt fram í meðhöndlun sjúkdóma. Það sem áður lagði fólk að velli er nú meðhöndlað með inngripum sem þóttu ógjörleg eða skildu eftir sig aukaverkanir sem leiddu til verulegrar skerðingar lífsgæða. Stærstu landvinningarnir í meðhöndlun sjúkdóma felast þó í því að koma í veg fyrir þá eða greina á því stigi þar sem þeir eru auðlæknanlegir með sem minnstri fórn á lífsgæðum. Bætt næringarástand þjóðar, bólusetningar við smitsjúkdómum og áskoranir lýðheilsumarkmiða eru allt þættir sem fleytt hafa okkur þangað sem við erum stödd í dag. Sem dæmi um áhrifamátt breyttra lífsvenja á heilsu má nefna að á árunum 1981-2006 dróst dánartíðni vegna kransæðasjúkdóma saman um nær 80% meðal Íslendinga á aldrinum 25-74 ára. Greining vísindamanna sýndi að 73% lækkunarinnar mátti rekja til lækkunar helstu áhættuþátta þjóðarinnar, hás kólesteróls, hás blóðþrýstings og reykinga. Meðferð þeirra sem þegar voru með hjartasjúkdóm skýrði um fjórðung lækkunarinnar. Hins vegar hafa efnaskiptatengdir áhættuþættir eins og offita og sykursýki, sem þróast á löngum tíma, fengið aukið vægi í heilbrigðisþjónustunni.

Staðreyndin er óumflýjanlega sú að við deyjum öll að lokum þrátt fyrir allt. Lífið er ævintýraferð, þar sem við fáum happdrættismiða afhentan strax í móðurkviði, sumir eru heppnari en aðrir og öðrum tekst betur en hinum að ávaxta þau verðmæti sem í miðanum leynast, auðnu hvers og eins. Það er óumdeilt markmið góðrar heilbrigðisþjónustu að lengja lífið og um leið auka verðmæti hvers dags sem lifað er.  Um 2,1% heilbrigðisútgjalda á Íslandi renna til forvarna, samanborið við 3,4% að meðaltali í OECD-ríkjunum.

Sé svo, sem haldið er fram, að við höfum náð lengra en nokkru sinni í að meðhöndla greinda sjúkdóma, með tilheyrandi kostnaði og þolmörkum sé þar náð, þá má með rökum halda því fram að kominn sé tími til að færa meiri fjármuni til þeirra þátta sem geta gefið vísbendingar um þróun sjúkdóma sem leynast í okkur án augljósra einkenna og bregðast við þegar vísbendingarnar kalla á slíkt. Orðið „skimun“ hljómar hátt í þeirri viðleitni, þar sem leitað er eftir einstaklingsviðmiðuðum vísbendingum sem bregðast skal við. Bent var á í viðtali við þá félaga David Barzilai og Thor Aspelund í Kastljósi kvöldsins 1. október að við hefðum hugsanlega möguleika á að nýta gervigreindina til að safna nokkurs konar vísbendingabók um einstaklinginn, byggða á erfðamengi hans og lífsmynstri. Íslendingar eiga þar góðan arf í þeim lífssýnum sem þegar hefur verið safnað og geymd eru í gagnagrunni.

En á meðan við bíðum tækninnar er gott að horfa til þeirra verkfæra sem við þegar höfum til að greina þá sjúkdóma sem ómeðhöndlaðir leiða til ótímabærs dauðdaga. Á þeirri vogarskál vegur greining á krabbameini hátt. Á vef Landlæknis má lesa að tæpur þriðjungur þjóðarinnar deyr úr illkynja æxlum. Það er einnig ófrávíkjanleg staðreynd að þeim mun fyrr sem slík æxli greinast er líklegra að hægt sé að fjarlægja þau með brottnámi, eyða þeim með geislum eða lyfjameðferð, án þess að sú meðferð leiði til verulegrar skerðingar lífsgæða. Á þessu byggir öll hugmyndafræði um skimanir fyrir illkynja æxlum, þegar tekin eru blóð- og vefjasýni eða teknar röntgenmyndir til að komast að hinu sanna.

Rétt er að hafa í huga að á árum áður leiddi illkynja æxlisvöxtur í leghálsi margar ungar konur á barneignaaldri til dauða, en með skipulögðum forvarnarskimunum, sem hófust 1964 með stofnun Leitarstöðvar Krabbameinsfélags Íslands, hefur tekist að fækka dauðsföllum af völdum þessarar meinsemdar um 90%. Forsenda þessa árangurs er að krabbameinið á sér aðdraganda í frumubreytingum, mislangt gengnum þegar þær greinast og hægt er að fjarlægja þær áður en breytingar verða illkynja, án lífsgæðaskerðingar fyrir viðkomandi. Auk þess hefur uppruni þeirra verið rakinn til veirusýkingar sem verður til við kynmök og hægt er að fyrirbyggja með bólusetningu áður en til slíkra kynna er stofnað. Þá er einnig aðgengi að sýnatöku tiltölulega auðvelt, þótt hún geti falið í sér neikvæða upplifun fyrir einstaklinginn sem á í hlut.

Af svipuðum meiði eru skimanir fyrir illkynja æxlisvexti í ristli. Einnig hér á krabbameinið sér forsögu í myndun sepa í slímhúð ristilsins, sem geta þróast í krabbamein ef ekkert er aðhafst, en tiltölulega auðvelt er að fjarlægja þau með ristilspeglun og brottnámi áður en illkynja vöxtur myndast. Vandamálið hér er hins vegar flóknara aðgengi að sýnatökustað. Því hafa heilbrigðisyfirvöld auðveldað sér skimunarferlið með því að skima eftir blóði í hægðum, tengdu sáramyndun í yfirborðsþekju slímhúðarinnar.

Brjóstakrabbamein er algengasta krabbamein meðal kvenna. Árlega greinast 260 konur hér á landi með brjóstakrabbamein, mislangt gengið. Í flestum tilfellum eru konur eldri en 50 ára við greiningu, en konur á öllum aldri eftir kynþroska geta þó greinst. Konur á aldrinum 40–70 ára fá í dag boð um skimun fyrir brjóstakrabbameini, þar sem teknar eru tvær myndir af hvoru brjósti með sérútbúnum röntgenmyndavélum. Þess á milli eru konur hvattar til sjálfsskoðunar í forvarnarskyni. Talið er að með slíkum aðgerðum megi draga úr dánartíðni meðal kvenna vegna brjóstakrabbameins um 30%. Finnist meinsemdin á byrjunarstigi, án þess að valda einkennum, er líklegt að fjarlægja megi hana án viðameiri aðgerða eins og brjóstnáms, geislunar og/eða krabbameinslyfjagjafar.

Á undanförnum árum hefur dregið úr mætingu kvenna í skimun bæði fyrir legháls- og brjóstakrabbameini. Kennt er um færslu verkefnisins frá Leitarstöð Krabbameinsfélagsins til heilsugæslunnar, auk Covid. Í dag þurfa konur af Suðurnesjum að leita til höfuðborgarinnar í skimun fyrir brjóstakrabbameini, þar sem tregða til að ferðast með myndgreiningartækin um landið er staðreynd. Í ljósi dræmrar mætingar kvenna í skimanir, þar sem Suðurnesin skera sig úr með lægsta mætingarhlutfall á landsvísu, 40% miðað við 55% á höfuðborgarsvæðinu og ívið hærra í öðrum landshlutum, hyggst forstjóri Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja, Guðlaug Rakel Guðjónsdóttir, nú skera upp herör gegn þessari þróun og snúa henni við. Liður í því átaki er að safna fjármagni meðal einstaklinga, fyrirtækja og félagasamtaka til kaupa á sérhæfðu myndgreiningartæki til skimunar fyrir brjóstakrabbameini og koma fyrir á HSS. Markmiðið er að auka samfellu í þjónustunni og stytta vegalendir og þar með tíma sem tekur fyrir konur að sækja sér þessa þjónustu. Úrlestur myndanna verður áfram í miðlægri greiningarmiðstöð Landspítala.

Átak þetta, sem brátt verður blásið til með kynningu og áhlaupi, er enn einn liður forstjóra í að bæta ímynd HSS og gera að framúrskarandi heilbrigðisstofnun þar sem gott er að sækja þjónustu og starfa við.

Konráð Lúðvíksson,
f.v. lækningaforstjóri HSS

Fjölskyldan mín var meðal fyrstu íbúa Ásbrúar. Ég var meðal fyrstu nemenda Háskólabrúar Keilis og síðar í fyrsta árgangi orku og umhverfistæknifræði á vegum Háskóla Íslands, sem kennd var á Ásbrú. Börnin mín voru meðal fyrstu nemenda Háaleitisskóla, leikskólans Vallar og Bryn Ballet Akademíunnar. Við vorum að byggja upp nýtt líf á sama tíma og svæðið sjálft fékk nýtt hlutverk.

Á Ásbrú kviknaði hugmyndin um að nýta kísil úr jarðhitavatni, efni sem fram að því hafði helst verið talið vandamál í virkjunum. Árið 2012 stofnuðum við GeoSilica og hófum rekstur í frumkvöðlasetri á Ásbrú. Nálægðin við skólann, aðgangur að efnafræðistofu og verkstæði og fólk sem trúði á nýsköpun gerðu okkur kleift að taka fyrstu skrefin.

Í dag vinnur GeoSilica með íslenskum orkufyrirtækjum og erlendum rannsóknaraðilum, og GeoStep® tæknin okkar hlaut nýlega verðlaun í Kísildalnum. Höfuðstöðvarnar eru enn á Suðurnesjum, og það er meðvituð ákvörðun.

Ásbrú mun alltaf eiga sérstakan stað í hjarta fjölskyldunnar okkar. Þar byggðum við okkur heimili, þar fæddist hugmyndin að GeoSilica og þar eiga rætur okkar enn heima. Tuttugu árum síðar heldur sagan áfram.

Til hamingju með 20 árin, Kadeco!

Fida Abu Libdeh,

stofnandi og framkvæmdastjóri GeoSilica.

Að vera ungmenni í Suðurnesjabæ getur verið frábært. Hér er gott fólk, öflugt íþrótta- og tómstundastarf og samfélag sem við vitum að getur verið ótrúlega sterkt ef allir standa saman.

En vá, hvað við erum orðin þreytt. Þreytt á rígnum. Þreytt á niðurtalinu. Þreytt á því að heyra Garð og Sandgerði sett upp hvort á móti öðru. Og kannski mest þreytt á því hvernig fullorðið fólk talar stundum hvert við annað og hvert um annað þegar kemur að málefnum sveitarfélagsins. Alltaf er verið að hjóla í manninn en ekki málefnið.

Við erum eitt sveitarfélag. Það eru liðin átta ár frá sameiningu Garðs og Sandgerðis. Í sveitarstjórnarkosningunum í maí var mikið talað um samstöðu og framtíð Suðurnesjabæjar. „Tvær rætur – eitt samfélag“, „Saman mótum við framtíðina“, „Sterkari saman“ og „Saman til sóknar“ voru kjörorð flokkanna í kosningunum.

Falleg orð. En falleg orð skipta litlu máli ef þeim fylgja ekki gjörðir.

Nú stendur sveitarfélagið frammi fyrir stórri ákvörðun um framtíð íþróttaaðstöðu. Ákvörðun sem snýst ekki bara um hvar eigi að setja gervigras. Hún snýst um miklu meira en það. Hún snýst um hvernig Suðurnesjabær á að líta út eftir 20 eða 30 ár.

Við viljum lokaða gervigrashöll á svæðinu milli byggðakjarnanna. Við vitum vel að slík framkvæmd kostar meira í dag. Við erum ekki að halda öðru fram. En stundum þarf að þora að horfa lengra en bara til dagsins í dag. Bæjarstjórn má ekki bara horfa til næstu fjárhagsáætlunar eða næsta kjörtímabils. Hún þarf líka að horfa til næstu 20, 30 og 40 ára, því eftir 30 ár verðum það við sem búum hér.

Við sem erum ung í dag verðum þá fólkið sem rekur fyrirtækin, vinnur í skólunum, þjálfar börnin, situr í stjórnum félaganna, kaupir húsnæði, greiðir gjöld til sveitarfélagsins og elur mögulega upp næstu kynslóð Suðurnesjabæjar. Við munum erfa þær ákvarðanir sem eru teknar í dag.

Þetta er meira en fótboltavöllur

Lokuð gervigrashöll væri ekki bara hús fyrir fótbolta.

Fótbolti er stór hluti af íþróttastarfi í Suðurnesjabæ og með lokaðri höll væri hægt að æfa allt árið óháð veðri. Við sem búum hér vitum hvernig íslenskur vetur er: rok, rigning, kuldi og snjór. Við vitum líka að barn sem mætir þrisvar í viku á fótboltaæfingu fyrst og fremst af því að því finnst gaman er ekki endilega að fara að mæta á gervigrasvöllinn til að fara á æfingu úti í kulda og roki í janúar.

Það eru einmitt börnin sem við megum ekki gleyma. Ekki bara þau sem stefna á afreksíþróttir, heldur líka barnið sem mætir til að hitta vini sína. Barnið sem þarf hreyfinguna. Barnið sem finnur sína félagslegu tengingu á æfingu. Barnið sem þarf einfaldlega einhvers staðar að tilheyra. Íþróttir snúast um miklu meira en bara árangur.

Og höllin þyrfti ekki bara að þjóna börnum eða fótboltafólki. Hún gæti nýst fólki á öllum aldri og með ólík markmið með hreyfingu, hvort sem fólk æfir til keppni, heilsu, félagslífs eða einfaldlega sér til ánægju. Þar væri einnig hægt að skapa aðstöðu sem gæti nýst fólki með fötlun til íþróttaiðkunar og hreyfingar.

Ávinningurinn myndi heldur ekki stoppa við dyrnar á höllinni. Með því að færa stóran hluta knattspyrnunnar þangað myndi losna um pláss í íþróttahúsunum okkar. Það gæti skapað meira svigrúm fyrir körfubolta, handbolta, júdó og aðrar íþróttir sem þurfa á húsunum að halda.

Íþróttahúsin okkar eru mikið nýtt. Það er í raun frábært vandamál að glíma við, fólk vill hreyfa sig.

En hugsið ykkur hvað við gætum gert ef við hefðum meira pláss. Fleiri æfingar, fleiri íþróttir, meira framboð, aðgengilegri hreyfing, fleiri möguleikar fyrir börn, ungmenni, fullorðna, eldra fólk og fatlað fólk. Höllin væri því ekki bara fjárfesting í fótbolta. Hún væri fjárfesting í heilsu, hreyfingu og samfélaginu öllu.

Hvar eigum við að sameinast ef ekki í miðjunni?

Fyrir okkur snýst hugmyndin um að byggja á milli byggðarkjarnanna líka um eitthvað miklu stærra, sameiningu. Ef markmiðið er í alvörunni að Garður og Sandgerði verði eitt samfélag þurfum við einhvern tímann að byrja að byggja eitthvað sem tilheyrir ekki öðrum kjarnanum, eitthvað sem er okkar allra.

Við getum haldið áfram næstu áratugina að rífast um hvor byggðakjarninn fær hvað eða við getum ákveðið að einhvers staðar þurfi nýja Suðurnesjabæjarsamfélagið að byrja.

Af hverju ekki í miðjunni?

Við viljum geta séð framtíðina okkar hér

Það er kannski erfiðasti hlutinn fyrir okkur að skrifa þetta: Það er ekki alltaf auðvelt að vera ungmenni í Suðurnesjabæ og hlusta á umræðuna um sveitarfélagið okkar þessa dagana. Við erum ekki beint að kafna úr jákvæðni.

Þegar umræðan einkennist af rifrildi, ríg og neikvæðni verður tilhugsunin um að vera hér til framtíðar ekki jafn spennandi og hún ætti að vera. Við viljum búa hér. Við viljum geta hugsað okkur að kaupa okkar fyrsta húsnæði hér, stofna fjölskyldu hér, ala börnin okkar upp hér, sjá þau ganga í sama skóla og við, æfa íþróttir og taka þátt í samfélaginu. En þá þurfum við að sjá að sveitarfélagið sé líka að hugsa um okkar framtíð.

Við gerum okkur grein fyrir því að fólk getur haft ólíkar skoðanir á því hvernig best sé að byggja upp sveitarfélagið. En þegar teknar eru ákvarðanir sem móta samfélagið til áratuga skiptir máli að horfa til þeirra sem eiga eftir að búa við afleiðingar þeirra lengst. Við erum unga fólkið sem mun lifa með þeim ákvörðunum sem eru teknar í dag. Þess vegna vonumst við til að þegar horft er til framtíðar verði líka hlustað á þá sýn sem við höfum á samfélagið sem við viljum búa í.

Við erum úr Garði og Sandgerði. Sum okkar hafa sterkar rætur öðrum megin, önnur hinum megin.

En það sem við eigum sameiginlegt er: Við erum unga fólkið í Suðurnesjabæ. Við viljum ekki erfa ríginn. Við viljum erfa samfélag sem hafði hugrekki til að horfa lengra en til næstu kosninga. Samfélag sem ákvað að fjárfesta í börnum og ungmennum. Samfélag sem hætti að spyrja: „Hvorum megin á þetta að vera?“ og byrjaði að spyrja: „Hvað er best fyrir Suðurnesjabæ til framtíðar?“

Því framtíðin sem þið eruð að taka ákvörðun um í dag er framtíðin okkar.

Heba Lind Guðmundsdóttir, 20 ára úr Garði

Lárus Einar Ólafsson, 17 ára úr Sandgerði

Hafþór Ernir Ólason, 20 ára úr Garði

Amelia Rún Fjeldsted, 22 ára úr Sandgerði

Bjarni Dagur Jónsson, 17 ára úr Garði

Elfar Þór Sæmundsson, 19 ára úr Sandgerði

Stefanía Lind Guðmundsdóttir, 18 ára úr Garði

Gunnlaugur Yngvi Elínarson, 18 ára úr Sandgerði

Hafdís Birta Hallvarðsdóttir, 22 ára úr Garði

Aleksandra Szymajda, 17 ára úr Sandgerði

Friðrik Smári Bjarkason, 23 ára úr Garði

Thelma Sif Róbertsdóttir, 17 ára úr Sandgerði

Brynjar Ægir Freysson, 18 ára úr Garði

Gunnar Karl Þorgeirsson, 18 ára úr Sandgerði

Hafþór Örvar Sveinsson, 21 árs úr Garði

Emilía Ósk Guðmundsdóttir, 18 ára úr Sandgerði

D-listi og óháðir telja að besta leiðin til að sameina byggðakjarnana sé að reisa eitt fjölnota íþróttahús á Miðjunni, milli Sandgerðis og Garðs. Slíkt hús myndi nýtast íbúum á öllum aldri og fleiri íþróttafélögum allt árið.

Í yfirlýsingunni er vísað til skýrslu Verkís sem framboðið segir sýna að staðsetning á Miðjunni skapi mest jafnvægi milli byggðakjarnanna. Þá telur framboðið að sú lausn nýti fjármuni bæjarins best til lengri tíma.

Á fundi bæjarráðs 9. september studdu fulltrúar D-lista og óháðra sameiginlega tillögu allrar bæjarstjórnar. Að þeirra sögn var það gert í góðri trú um að tillagan myndi skapa jafnvægi milli kjarnanna. Fljótlega hafi hins vegar komið í ljós að svo væri ekki og því hafi þeir viljað endurskoða ákvörðunina.

Samkvæmt yfirlýsingunni var ekki vilji allra til að vinna úr stöðunni sem þá kom upp og féll meirihlutinn í kjölfarið. Samstarfinu er þó lýst sem að mestu afar jákvæðu og farsælu, þótt það hafi staðið stutt.

Framboðið hvetur kjörna fulltrúa og íbúa til að láta meirihlutaslitin ekki dýpka gjána milli byggðakjarnanna.

„Við hvetjum kjörna fulltrúa jafnt sem íbúa til að láta þessa stöðu ekki dýpka gjána milli byggðakjarnanna og sameinast undir merkjum Suðurnesjabæjar í orði og á borði.“

D-listi og óháðir segjast áfram ætla að vinna af heilindum að hagsmunum allra íbúa, óháð búsetu þeirra innan bæjarins. Haukur Andreasson og Haraldur Helgason undirrita yfirlýsinguna fyrir hönd framboðsins.

Yfirlýsingin í heild sinni:

Yfirlýsing frá D-lista og óháðum í Suðurnesjabæ

vegna slita á meirihlutasamstarfi við S-lista

D-listi og óháðir harma að meirihlutasamstarfi við S-lista sé lokið. Það er áhyggjuefni að bæjarstjórn Suðurnesjabæjar springi í annað sinn vegna vinnslu á vallarmálum.

Afstaða okkar til þess máls er að besta leiðin til að sameina byggðakjarnana er eitt fjölnota íþróttahús á Miðjunni, milli Sandgerðis og Garðs. Hús sem nýtist öllum íbúum, ungum sem öldnum, og fleiri íþróttafélögum allt árið um kring. Samkvæmt skýrslu Verkís skapar staðsetning á Miðjunni mest jafnvægi milli kjarnanna og slík lausn nýtir fjármuni bæjarins best til lengri tíma.

Á fundi bæjarráðs 9. september studdum við sameiginlega tillögu allrar bæjarstjórnar í góðri trú um að hún myndi skapa jafnvægi milli kjarnanna. Fljótlega kom í ljós að svo var ekki og því vildum við endurskoða ákvörðunina sem leiddu til þess að atburðarás þróaðist á þann hátt að ekki var vilji allra til að vinna úr þeirri stöðu sem upp kom og þar með féll meirihlutinn.

Samstarfið stóð stutt en var að mestu afar jákvætt og farsælt.

Við hvetjum kjörna fulltrúa jafnt sem íbúa til að láta þessa stöðu ekki dýpka gjána milli byggðakjarnanna og sameinast undir merkjum Suðurnesjabæjar í orði og á borði.

D-listi og óháðir munu áfram vinna af heilindum að hagsmunum allra íbúa, hvar sem þeir búa í bænum.

F.h D-listans og óháðra í Suðurnesjabæ

Haukur Andreasson

Haraldur Helgason

En hvernig gerum við það? Er til ein rétt leið? Sennilega ekki, enda gerist það ekki á hverjum degi að tvö nánast jafnstór sveitarfélög sameinist í eitt, eins og í okkar tilfelli.

En eitt finnst mér ljóst: Ef við ætlum að ná raunverulegri sameiningu verðum við að fara að horfa lengra fram á veginn en til næstu fjárhagsáætlunar eða næsta kjörtímabils.

Við þurfum að spyrja okkur: Hvernig viljum við að Suðurnesjabær líti út eftir 20 eða 30 ár?

Miðjan, svæðið á milli Garðs og Sandgerðis, á að mínu mati að gegna lykilhlutverki í þeirri framtíðarsýn.

Það kann vel að vera dýrara til skemmri tíma að byggja nýja aðstöðu þar en að nýta mannvirki og innviði sem þegar eru til staðar í öðrum hvorum byggðakjarnanum. En ódýrasta lausnin í dag er ekki endilega hagkvæmasta lausnin þegar horft er 20 eða 30 ár fram í tímann.

Þetta á ekki eingöngu við um gervigrasvelli eða íþróttamannvirki.

Þegar kemur að stórum fjárfestingum framtíðarinnar – hvort sem það er yfirbyggð íþróttaaðstaða, skóli, leikskóli eða önnur sameiginleg þjónusta – eigum við alltaf að skoða alvarlega hvort Miðjan sé rétti staðurinn.

Við sameinuðum Garð og Sandgerði í eitt sveitarfélag. En raunveruleg sameining verður ekki eingöngu til á pappír. Hún verður til þegar við förum að hugsa um Suðurnesjabæ sem eitt samfélag.

Við getum ekki byggt tvennt af öllu.

Ef hugsunin verður alltaf sú að þegar eitthvað er byggt í öðrum kjarnanum þurfi sambærilegt mannvirki einnig að rísa í hinum, þá verður bæði erfitt og kostnaðarsamt að byggja upp eitt sterkt sveitarfélag. Þá er hætt við að gömlu sveitarfélagamörkin lifi áfram í hugsunarhættinum, þótt þau séu löngu horfin af kortinu.

Miðjan gefur okkur tækifæri til að gera hlutina öðruvísi.

Þar getum við smám saman byggt upp sameiginlega aðstöðu sem þjónar öllum íbúum sveitarfélagsins, óháð því hvoru megin við gömlu sveitarfélagamörkin þeir búa. Með góðum göngu- og hjólastígum, öruggum og betri samgöngum og skýrri langtímasýn getur Miðjan orðið raunverulegur tengipunktur Garðs og Sandgerðis.

Þetta gerist auðvitað ekki á einni nóttu. En við þurfum að ákveða hvert við ætlum.

Við eigum að ákveða hvað við viljum að verði í Miðjunni eftir 10, 20 og 30 ár og byggja síðan markvisst í átt að þeirri framtíð.

Stundum þarf að sætta sig við að framtíðarlausnin kosti meira í upphafi. Það getur samt verið mun skynsamlegra en að taka ódýrari ákvörðun í dag sem við sjáum eftir, eftir tíu eða tuttugu ár.

Við erum nefnilega ekki bara að byggja fyrir okkur sem búum hér í dag.

Við erum að byggja Suðurnesjabæ fyrir næstu kynslóðir líka.

Daði Bergþórsson

Oddviti Miðflokksins í Suðurnesjabæ.

Greinarnar voru fullar af rangfærslum og fullyrðingum sem enginn hafði kannað. Samt birtust þær tvisvar, án þess að nokkur athugaði hvort fótur væri fyrir þeim. Svo einfalt virðist það vera. Sá sem er fúll og pirraður út í nágrannann þarf hvorki að tala við hann né kynna sér málið. Hann hugsar bara með sér: „Ég er fúll á móti, ég ætla að senda inn grein í Víkurfréttir.“ Hann fær útrás fyrir reiðina og ber enga ábyrgð á neinu. Blaðið birtir rausið athugasemdalaust. Þó var ekkert smámál á ferðinni: fyrirtæki í bænum, með tugi manna í vinnu, var sakað um að starfa án eftirlits. Í bæjarblaði, þar sem stutt er á milli fólks, hefði ritstjórnin átt að kynna sér málið áður en greinin fór í birtingu.

Ég ákvað á sínum tíma að svara ekki. Við áttum þá í viðræðum við embættismenn um lausn á málinu og ég vildi ekki að hún réðist í blaðagreinum. Það var mitt val og ég hefði hvenær sem er getað sent inn svar. En viðræðurnar skiluðu ekki árangri og nú er kominn tími til að okkar hlið heyrist.

Hvað gerðist svo?

DV hafði ekki heldur samband við okkur og það gerði greinarhöfundurinn ekki heldur. Hann segist hafa kvartað ítrekað til heilbrigðiseftirlitsins „ásamt fleiri íbúum að því er best er vitað“. Hann vissi það sem sagt ekki. Til okkar barst aldrei bein kvörtun, hvorki frá honum né öðrum nágranna. Kvörtunin barst okkur að lokum frá heilbrigðiseftirlitinu, löngu síðar. Við vitum satt að segja ekki hver Ólafur Gunnarsson, höfundur greinanna, er. Í þjóðskrá finnum við engan með hans nafni með lögheimili við Brekkustíg. Hann hefði hvenær sem er getað kíkt við og rætt málin.

Í upphafi ársins störfuðu 38 manns hjá Premium of Iceland, allt fólk sem býr hér á Suðurnesjum og langflest í Reykjanesbæ. Síðan hefur starfsfólki fækkað mikið vegna umfjöllunarinnar og óvissunnar sem henni fylgdi, og áhrifin komu strax fram. Nú hefur okkur verið gert að loka vinnslunni og starfsfólkinu hefur verið sagt upp. Víkurfréttir birtu fréttatilkynningu frá okkur um það 1. október og fyrir það þakka ég. Fram að því hafði enginn á blaðinu spurt um okkar hlið.

Um hvað snýst málið?

Fiskvinnsla þarf ekki starfsleyfi frá heilbrigðiseftirliti. Síðan 2022 nægir að skrá starfsemina og eftirlitinu ber að staðfesta skráninguna sé starfsemin í lagi. Við sóttum um skráningu og fengum synjun.

Ástæðan var hvorki hreinlæti, mengun né umgengni. Skipulagsfulltrúi bæjarins taldi að húsið stæði á svæði sem samkvæmt aðalskipulagi á einhvern tímann að fá aðra notkun. Það er svipað og ef bifreiðaskoðun neitaði bíl um skoðun af því að bærinn hygðist einhvern tímann breyta götunni sem bíllinn stendur við í göngugötu. Ekkert slíkt skilyrði er að finna í reglugerðinni. Fyrir tveimur árum felldi úrskurðarnefnd úr gildi nákvæmlega sams konar ákvörðun sama eftirlits, um fiskvinnslu í sama bæ.

Á lóðinni okkar hefur fiskur verið unninn í hálfa öld og á reitnum í kring í að minnsta kosti hundrað ár. Heilbrigðiseftirlitið staðfestir það sjálft: þar hefur „um áratugaskeið verið rekin fiskvinnsla“. Byggðin óx af vinnslunni, ekki öfugt.

Sumt í greinunum var rétt. Fráveitubrunnur við húsið stíflaðist og úr honum lak út á Bakkastíg. Það var ekki í lagi og það var lagað eins fljótt og hægt var. Við höfum alltaf lagt okkur fram um að umbúðir og annað rusl berist ekki frá okkur. Í verstu veðrum hefur vissulega eitthvað fokið, rétt eins og rusl úr tunnum nágrannanna hefur fokið yfir til okkar. En „heilbrigðiseftirlitslaus“ var vinnslan aldrei. Við höfum öll þau leyfi og vottanir sem Matvælastofnun krefst af matvælavinnslu, og raunar fleiri en þörf er á. Um 85% framleiðslunnar fara til Evrópu, aðallega Frakklands, og enginn selur matvæli þangað án strangs opinbers eftirlits.

Allt þetta hefði komið fram í einu símtali.

Hver ber ábyrgðina?

Aðsend grein er á ábyrgð höfundar. En það er ritstjórnin sem ákveður að birta hana og með birtingunni lánar blaðið greininni trúverðugleika sinn. Lesandinn spyr ekki hvort greinin hafi verið aðsend. Hann les einfaldlega í bæjarblaðinu að fiskvinnslan sé eftirlitslaus og trúir því.

Sé ekkert athugað getur hver sem er, af hvaða hvötum sem er, sent inn hvað sem er um hvern sem er. Þá ræður sá ferðinni sem er reiðastur, ekki sá sem hefur rétt fyrir sér.

Greinarnar loka ekki vinnslunni, en þær eiga sinn þátt í tjóni sem nú nemur hundruðum milljóna króna. Þær mótuðu þá mynd sem bæjarbúar, viðskiptavinir og aðrir fengu af okkur, og það bitnaði ekki síst á starfsfólkinu okkar, sem nú hefur allt fengið uppsagnarbréf. Þögnin var mín ákvörðun og á henni ber ég ábyrgð. En hún breytir ekki því að blaðið birti einhliða ásakanir, tvisvar, án þess að spyrja okkur nokkurn tíma.

Því fylgir ábyrgð að gefa út bæjarblað. Í litlu samfélagi getur ein grein haft mikil áhrif og þá skiptir máli að blaðið leiti eftir báðum hliðum áður en ásakanir eru birtar.

Allt sem hér stendur má sannreyna og dyrnar að Brekkustíg 22–24 standa opnar hverjum þeim sem vill kynna sér málið áður en hann skrifar um það.

Gylfi Þór Markússon

Höfundur er framkvæmdastjóri Premium of Iceland ehf.

Á fundi menntaráðs Reykjanesbæjar 11. september sl. ræddum við meðal annars farsæld barna og vinnu við nýtt mælaborð grunnskólanna. Þar höfum við tækifæri til að horfa á skólastarfið í stærra samhengi.

Gögn um farsæld barna sýna að margt hefur þróast í jákvæða átt í Reykjanesbæ. En þau sýna líka að við þurfum að vera vakandi. Sérstaklega vekur staða yngri barna athygli, þar sem sjá má vísbendingar um minni ánægju í skóla og aukið einelti.

Þetta eru einmitt upplýsingarnar sem við þurfum að sjá og ræða. Ekki til að benda á sökudólga heldur til að geta brugðist fyrr við.

Mælaborð grunnskólanna á að mínu mati ekki að vera eftirlitstæki. Það á að vera umbótatæki og hjálpa okkur að sjá heildarmyndina, námsárangur, líðan, skólasókn, tengsl við skólann og hvort börn sem þurfa stuðning fái hann og hvort sá stuðningur sé að skila árangri.

Þetta skiptir líka máli þegar fjárhagsáætlun næsta árs er ákveðin. Við eigum að fara vel með fjármuni og nýta þá sem best, en um leið verðum við að horfa til þess hvaða áhrif ákvarðanir okkar hafa á þjónustu við börn og fjölskyldur.

Þar skiptir farsældarstarfið miklu máli. Frá gildistöku farsældarlaganna árið 2022 hafa sveitarfélög unnið að því að byggja upp samþættari þjónustu við börn og fjölskyldur, með áherslu á að grípa fyrr inn í þegar þörf fyrir stuðning kemur fram. Mikilvægt er að þeirri uppbyggingu verði haldið áfram og að nauðsynlegt fjármagn fylgi þeim verkefnum og skyldum sem sveitarfélögunum er ætlað að sinna.

Barn sem fær rétta aðstoð snemma getur þurft minni og flóknari þjónustu síðar. Öflug skólaþjónusta, farsældarstarf, góð frístundaþjónusta og lágþröskuldaúrræði fyrir börn og ungmenni eru því ekki bara útgjöld. Þau eru fjárfesting í börnunum okkar og samfélaginu til framtíðar.

Snemmtæk íhlutun snýst einmitt um að bíða ekki eftir því að vandinn verði orðinn stór og flókinn áður en við bregðumst við. Því fyrr sem við sjáum að barn þarf á aðstoð að halda, því fyrr getum við gripið inn í. Markmiðið hlýtur að vera að sjá börnin, grípa þau þegar þau þurfa á okkur að halda og veita þeim réttan stuðning á réttum tíma.

Díana Hilmarsdóttir
bæjarfulltrúi Framsóknar og fulltrúi í menntaráði Reykjanesbæjar

Börnin eru mikilvægust. Þessi orð úr menntastefnu Reykjanesbæjar eiga að endurspegla allt skólastarf bæjarfélagsins. Þau eiga að vera leiðarljós í daglegu starfi og hafa áhrif á ákvarðanir, samskipti, kennsluhætti og skipulag skólastarfs. Í Stapaskóla er lögð áhersla á að skapa skólasamfélag þar sem öllum börnum er mætt af virðingu, að þau fái tækifæri til að nýta styrkleika sína og áhuga og þann stuðning og þær áskoranir sem þau þurfa til að ná árangri. Verkefnið er ekki að gera öll börn eins, heldur að skapa þeim góðar aðstæður til náms, þroska og félagslegra tengsla. Slíkt krefst sameiginlegrar ábyrgðar starfsfólks, nemenda og heimila.

Menning skiptir máli

Skólastarf snýst ekki eingöngu um kennslu og námsárangur. Börn læra einnig af samskiptum, viðhorfum og þeirri menningu sem einkennir skólasamfélagið þeirra. Þau læra af því hvernig fullorðnir bregðast við mistökum, hvernig ágreiningur er leystur og hvernig komið er fram við aðra. Þess vegna skiptir máli að skapa umhverfi þar sem börn upplifa öryggi, tilheyra hópi og vita að á þau sé hlustað. Slíkt umhverfi styður við nám og gerir börnum auðveldara að taka þátt, takast á við áskoranir og þróa sjálfstæði. Í Stapaskóla er unnið eftir hugmyndafræðinni Uppeldi til ábyrgðar, þar sem áhersla er lögð á ábyrgð einstaklinga á eigin ákvörðunum og framkomu. Þar er einnig lögð áhersla á að einstaklingurinn hafi val um hvernig hann bregst við aðstæðum þó að oft þurfi æfingu og aðstoð. Allt þetta er mikilvæg nálgun í skólastarfi. Börn þurfa að læra að bera ábyrgð á gjörðum sínum en þau þurfa jafnframt að fá tækifæri til að læra af mistökum því mistök eru hluti af námi og þroska. Mikilvægast er að geta viðurkennt þau, lært af þeim og fundið betri leið næst.

Gildi sem eiga að sjást í verki

Gildi Stapaskóla eru gleði, vinátta, samvinna og virðing. Gildi hafa þó lítið vægi ef þau eru eingöngu sýnileg á veggjum eða í stefnumótun, þau þurfa og verða að birtast í daglegu skólastarfi. Gleði skapar jákvætt andrúmsloft og eykur vellíðan. Hún má og á að eiga sinn stað í skólastarfi án þess að dregið sé úr kröfum eða fagmennsku. Vinátta og góð félagsleg tengsl eru mikilvæg til að skapa öryggi og tilfinningu fyrir því að tilheyra. Börn þurfa að fá leiðsögn í samskiptum, læra að leysa ágreining og taka þátt í að skapa góðan skóla. Samvinna er svo forsenda þess að við náum árangri. Nemendur þurfa að læra að vinna með öðrum, starfsfólk þarf að vinna saman að sameiginlegum markmiðum og fjölskyldur og samfélagið allt að styðja við starfið. Gott skólastarf verður ekki til með einstaklingsframtaki einnar manneskju heldur með samstilltu starfi margra. Virðing felur í sér að sjá hvert annað, hlusta og taka tillit. Í orðinu virðing felst orðið virði. Hver einstaklingur þarf að upplifa að hann skipti máli og að framlag hans hafi gildi, sé einhvers virði. Á sama hátt þarf hvert og eitt okkar að sýna öðrum þá virðingu sem við sjálf viljum njóta.

Faglegt starf og sameiginleg sýn

Góður skóli verður ekki til af sjálfu sér heldur mótast af fagmennsku starfsfólks, skýrri stefnu, markvissri stjórnun og sameiginlegri sýn. Starfsfólk Stapaskóla hefur sýnt mikinn metnað í uppbyggingu skólastarfsins og áherslan á þarfir nemenda er skýr. Verkefnið fram undan er að halda áfram að þróa starfshætti, styrkja teymisvinnu, nýta fjölbreytta kennsluhætti og skapa góðar aðstæður fyrir bæði nemendur og starfsfólk. Framúrskarandi skólastarf snýst ekki um að allt sé fullkomið heldur snýst það um stöðugar umbætur, faglega umræðu og vilja til að spyrja reglulega hvort hægt sé að gera betur. Þar þarf einnig að vera svigrúm til að gera mistök, læra af þeim og breyta því sem ekki virkar.

Hlutverk og samstarf
heimila og skóla

Uppeldi til ábyrgðar leggur meðal annars áherslu á að einstaklingar þurfi að þekkja sitt hlutverk og bera ábyrgð á því. Hlutverk heimilis og skóla eru ólík en þau styðja hvort annað. Foreldrar eru mikilvægar fyrirmyndir barna sinna og bera meginábyrgð á uppeldi þeirra. Þeir veita börnum öryggi, umhyggju og leiðsögn og kenna þeim grundvallargildi og reglur samfélagsins. Hlutverk skólans er að mennta, efla og styðja nemendur í námi og félagslegum þroska. Skólinn á að veita þeim þekkingu og fjölbreytt verkfæri til að takast á við verkefni samtímans og framtíðarinnar. Nám fer að stórum hluta fram í samskiptum við aðra og börn læra bæði með og af öðrum börnum, undir leiðsögn kennara og annars starfsfólks. Þess vegna er gott samstarf heimila og skóla ein mikilvægasta forsenda farsæls skólastarfs. Það samstarf þarf að byggjast á trausti, virðingu og hreinskilnum samskiptum. Þegar eitthvað má betur fara þarf að vera hægt að ræða það af yfirvegun og leita lausna. Markmiðið á alltaf að vera það sama, að tryggja börnum góðar aðstæður til náms og velferðar.

Sameiginlegt verkefni

Nýtt skólaár felur í sér ný tækifæri til að halda áfram að þróa skólasamfélagið. Það kallar á opinn huga, fagmennsku, ábyrgð og samvinnu. Stapaskóli er og á ætíð að vera öruggt, metnaðarfullt og lifandi skólasamfélag þar sem öll börn tilheyra, fá að njóta sín og fá tækifæri til að ná árangri. Að tryggja það er sameiginlegt verkefni nemenda, starfsfólks, heimila og samfélagsins alls. Það er daglegt verkefni, í kennslustofum, á göngunum, í frímínútum, í samskiptum og í öllum þeim litlu ákvörðunum sem teknar eru daglega og saman móta skólamenninguna. Saman getum við gert svo ótal margt og komið alls konar góðu til leiðar.

Hólmfríður Jennýjar
Árnadóttir, menntunarfræðingur og skólastjóri Stapaskóla leik- og grunnskóla

Gulur september minnir okkur einnig á mikilvægi þess að tala opinskátt um sjálfsvíg, sjálfskaða og sjálfsvígshugsanir. Sjálfsvígshugsanir eru yfirleitt merki um vanlíðan og mikilvægt er að fólk sem er með slíkar hugsanir fái viðeigandi aðstoð fagaðila. Þar getur tíminn skipt miklu máli því við vitum að bið eftir geðheilbrigðisþjónustu getur stundum verið löng og fyrir fólk í vanlíðan er erfitt að bíða eftir aðstoð. Þegar manneskja með sjálfsvígshugsanir finnur styrk til að segja „ég þarf hjálp“ verður hjálpin að vera aðgengileg og hún þarf að vera til staðar þegar hennar er þörf. Þar gegna Píeta samtökin ómetanlegu hlutverki.

Píeta eru lágþröskuldasamtök fyrir fólk sem er með sjálfsvígshugsanir og sjálfsskaða, auk þess sem samtökin veita aðstandendum og syrgjendum stuðning. Fólk getur leitað beint til samtakanna án tilvísun frá heilbrigðisstarfsmanni og manneskja sem kemur til Píeta á kost á meðferð sér að kostnaðarlausu. Það skiptir máli, því fjárhagur á ekki að verða hindrun þegar fólk í alvarlegri vanlíðan leitar sér hjálpar.

Píeta samtökin hafa skapað stað þar sem fólk með sjálfsvígshugsanir getur stigið inn og verið mætt af hlýju, virðingu, mannúð og fagmennsku þegar mest á reynir. Fyrir manneskju sem upplifir að engin von sé framundan getur það skipt sköpum að einhver sé tilbúinn að hlusta, taka vanlíðanina alvarlega og hjálpa viðkomandi að finna aftur von og trú á að líðan og aðstæður geti breyst. Hægt er að hringja í Píeta-símann 1799 og fá stuðning og samtal þegar þörf er á. Stundum getur fyrsta skrefið verið einfaldlega að segja upphátt: „Mér líður illa og ég þarf hjálp.“

Við sjáum jafnframt að þörfin fyrir þjónustuna er mikil. Þeim hefur fjölgað sem leita til Píeta og starfsemi samtakanna hefur vaxið mikið undanfarinn áratug. Það er ekki óalgengt að fólk leiti til samtakanna á meðan það bíður eftir þjónustu annars staðar í kerfinu. Jafnframt eru Píeta samtökin oft fyrsti viðkomustaður fólks þegar það leitar sér aðstoðar vegna sjálfsvígshugsana. Það segir okkur bæði hversu mikil þörfin er og hve mikilvægt er að lágþröskuldaúrræði séu til staðar samhliða annarri geðheilbrigðisþjónustu.

Sérstaða Píeta samtakanna er mikil og sú þjónusta sem hefur verið byggð upp hér á landi er einstök á heimsmælikvarða. Slíku starfi þarf að hlúa að og tryggja að það geti þróast áfram í takt við vaxandi þörf. Þess vegna er mikilvægt að standa vörð um Píeta samtökin og tryggja að þjónustan verði áfram til staðar fyrir þau sem á henni þurfa að halda. Í sjálfsvígsforvörnum getur aðgengi að réttri hjálp á réttum tíma skipt öllu máli.

Í 10 ár hafa Píeta samtökin staðið með fólki á erfiðustu stundum lífsins. Við ætlum að halda því áfram, að glæða von, styðja fólk í gegnum erfiðleikana og hjálpa því að finna leiðina út úr myrkrinu.

Með vonina að leiðarljósi höldum við áfram að skapa rými þar sem enginn þarf að takast einn á við vanlíðan og sársauka. Píeta samtökin standa með fólki á erfiðum stundum og veita stuðning, nærveru og aðstoð þegar mest á reynir.

Píeta er til staðar allan sólarhringinn. Hægt er að fá stuðning og samtal í síma 1799.

Oddný Jónsdóttir,
formaður stjórnar Píeta samtakanna og aðjúnkt við Félagsráðgjafardeild Háskóla Íslands.

Með sérstöku leikskólaráði gefst jafnframt aukið svigrúm til að fylgja málefnum leikskólanna markvisst eftir, allt frá faglegu starfi og mönnun til stefnumótunar og framtíðaruppbyggingar.

Í stefnu Reykjanesbæjar er skýrt kveðið á um að börnin séu mikilvægust og sú hugsun er leiðarljós í starfi leikskólaráðs. Í Reykjanesbæ eru 1.066 börn í 12 leikskólum og starfsfólk þeirra vinnur á hverjum degi að því að skapa yngstu íbúunum okkar öruggt, þroskandi og hvetjandi umhverfi þar sem þau fá tækifæri til að vaxa og dafna.

Í leikskólanum er lagður mikilvægur grunnur að þroska og áframhaldandi námi barna. Þar eflast meðal annars málþroski, félagsfærni og sjálfsmynd og þar felast mikil tækifæri til að stuðla að jöfnum tækifærum barna, óháð aðstæðum þeirra.

Fagfólkið er lykillinn að gæðum

Gæði leikskólastarfs byggjast fyrst og fremst á fólkinu sem þar starfar. Við eigum öflugt starfsfólk í leikskólum Reykjanesbæjar og viljum bæði hlúa að þeirri þekkingu og reynslu sem þegar er til staðar og vinna markvisst að því að fjölga fagmenntuðum leikskólakennurum.

Leikskólinn er lögbundið skólastig og menntastofnun og lög gera ráð fyrir að að lágmarki tveir þriðju hlutar stöðugilda við kennslu, umönnun og uppeldi barna í hverjum leikskóla teljist til stöðugilda kennara. Það er því ekki aðeins markmið eða metnaður að fjölga kennurum, sveitarfélögum ber að uppfylla þessa kröfu.

Menntun leikskólakennara veitir sérþekkingu á námi og þroska barna og styrkir hæfni til að meta þarfir barna og bregðast við þeim með markvissum hætti, þar á meðal þegar þörf er á auknum stuðningi. Fagmennska, stöðugleiki og fjölbreytt þekking starfsfólks eru lykilforsendur fyrir vellíðan, þroska og jöfnum tækifærum barna.

Ég trúi því að þau sem velja sér starf með börnum geri það vegna þess að þau vilja börnunum það besta. Okkar verkefni sem sveitarfélags er að skapa umhverfi þar sem gott starfsfólk fær stuðning, tækifæri til að efla þekkingu sína og raunhæfar leiðir til að sækja sér frekari menntun.

Þegar við ræðum uppbyggingu leikskólakerfisins þurfum við að horfa til fleiri þátta en fjölda leikskólaplássa. Tryggja þarf að samhliða uppbyggingunni sé til staðar nægileg fagleg þekking og mönnun til að standa undir því metnaðarfulla og góða leikskólastarfi sem við viljum bjóða börnunum okkar. Verkefni leikskólaráðsins er því meðal annars að spyrja: Hvernig höldum við í það góða starfsfólk sem við höfum? Hvernig sköpum við starfsumhverfi þar sem fólk vill starfa til framtíðar? Hvernig getum við stutt betur við starfsfólk sem vill efla þekkingu sína og mennta sig? Og hvað getum við gert til að fleiri velji sér leikskólakennslu að framtíðarstarfi?

Fyrsta verkefnið: Fjölga fagmenntuðum

Fyrsta verk ráðsins var að setja á laggirnar spretthóp sem byggir áfram á þeirri vinnu og þeim tillögum sem unnar voru af spretthópi á síðasta kjörtímabili um fjölgun leikskólakennara. Verkefni hópsins er að rýna hvaða leiðir séu raunhæfar og árangursríkar til að fjölga fagmenntuðum leikskólakennurum í Reykjanesbæ.

Við viljum skoða hvað sveitarfélagið getur sjálft gert til að laða fólk að náminu og starfinu, styðja starfsfólk sem vill sækja sér menntun og skapa starfsumhverfi þar sem fagfólk vill starfa til framtíðar.

Tillögurnar verða lagðar fyrir leikskólaráð á fundi þess 23. október og fara í kjölfarið inn í umræðu við fjárhagsáætlanagerð sveitarfélagsins. Markmiðið er að vinnan skili ekki aðeins góðum hugmyndum heldur raunhæfum aðgerðum sem hægt er að hrinda í framkvæmd.

Leikskólaráð vill heyra frá ykkur!

Leikskólaráð á að vera lifandi vettvangur fyrir leikskólasamfélagið í Reykjanesbæ. Við viljum að reynsla, þekking og sjónarmið þeirra sem standa leikskólastarfinu næst fái að heyrast og nýtist í umræðu og stefnumótun ráðsins.

Ég hvet því starfsfólk leikskóla og annað fagfólk, foreldra og forráðamenn, dagforeldra og aðra íbúa til að hafa samband við ráðið og koma á framfæri hugmyndum, ábendingum og tillögum. Við viljum heyra hvað gengur vel, hvar tækifærin liggja og hvað þið teljið að við getum gert betur. Hægt er að senda erindi og ábendingar á netfang formanns leikskólaráðs, asdis.olafsdottir@reykjanesbaer.is.

Ég skora á þau sem eru að velta fyrir sér framtíðarnámi eða nýjum starfsvettvangi að kynna sér leikskólakennaranám. Í starfi leikskólakennara gefst tækifæri til að hafa jákvæð og varanleg áhrif á líf barna og leggja sitt af mörkum til þess að Reykjanesbær verði einn besti staður á landinu til að búa, starfa og ala upp börn.

Ásdís Ólafsdóttir,
formaður leikskólaráðs

Ljósanótt í Reykjanesbæ árið 2026 fer fram dagana 3.–6. september nk.

Við hvetjum alla til að skemmta sér fallega og fara varlega. Mikilvægt er að sýna hvert öðru virðingu og umhyggju – þannig stuðlum við að því að allir geti átt góða og örugga stund saman.

Munið að ef eitthvað kemur upp sem ekki á að gerast er alltaf hægt að hringja í 112.

Þar er aðstoð ávallt innan seilingar.

Mikill viðbúnaður verður á hátíðinni, meðal annars hjá lögreglu, Flotanum – flakkandi félagsmiðstöð – og barnavernd Reykjanesbæjar.

Við leggjum öll okkar af mörkum til að skapa öruggt og hlýlegt samfélag.

Verum með ljós í hjarta – og látum gleðina, öryggið og virðinguna leiða okkur.

Þar kom saman öflugur hópur hugsjónafólks sem hefur trú á sveitarfélaginu okkar og vill koma hlutunum á hreyfingu.

Sumarið hefur nú runnið sitt skeið og verið okkur nokkuð gott veðurfarslega, sérstaklega þegar leið á sumarið. En líkt og landsmenn hafa orðið varir við undanfarna mánuði sefur pólitíkin aldrei. Það á ekki síður við um sveitarstjórnarmálin.

Við í B-lista Framsóknar og óháðra höfum einsett okkur að veita núverandi meirihluta Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar málefnalegt og kröftugt aðhald. Við höfum gagnrýnt það sem okkur hefur þótt betur mega fara en jafnframt lagt fram fjölmargar tillögur með það að markmiði að koma mikilvægum málum á hreyfingu.

Við teljum sérstaklega mikilvægt að leita leiða til hagræðingar í rekstri sveitarfélagsins. Markmiðið með því á ekki einfaldlega að vera sparnaður sparnaðarins vegna, heldur að skapa aukið svigrúm til fjárfestinga og nauðsynlegrar innviðauppbyggingar.

Vaxandi samfélag þarf öfluga innviði

Samfélag byggist ekki eingöngu upp með nýjum lóðum og götum. Þegar íbúum fjölgar eykst jafnframt þörfin fyrir öfluga innviði, þjónustu, íþróttamannvirki og aðra samfélagslega uppbyggingu.

Ef sveitarfélag ætlar að vaxa til framtíðar verða innviðirnir að vaxa með.

Við upphaf á  þessu kjörtímabili höfum við þegar lagt fram nokkrar tillögur sem snúa bæði að innviðum, rekstri og auknu gagnsæi í stjórnsýslu sveitarfélagsins.

Við höfum lagt til að fylgigögn og viðhengi með fundargerðum nefnda, ráða, bæjarráðs og bæjarstjórnar verði birt almenningi samhliða fundargerðum, að sjálfsögðu að undanskildum trúnaðarmálum og gögnum sem ekki má birta samkvæmt lögum.

Við teljum að íbúar eigi að hafa eins greiðan aðgang og kostur er að þeim upplýsingum sem liggja að baki ákvörðunum sveitarstjórnar.

Við höfum jafnframt lagt til að beint streymi frá bæjarstjórnarfundum verði eflt, tæknibúnaður bættur og fundunum einnig miðlað á Facebook-síðu sveitarfélagsins. Markmiðið er einfalt að færa stjórnsýsluna nær íbúunum og auðvelda fólki að fylgjast með þeim ákvörðunum sem teknar eru fyrir þeirra hönd.

Knattspyrnuaðstaðan þarf að komast á dagskrá framkvæmda

Eitt stærsta innviðamálið sem við höfum lagt áherslu á er framtíðaruppbygging knattspyrnuaðstöðu í Suðurnesjabæ.

Við höfum lagt til að hafist verði handa við uppbyggingu gervigrasvallar á aðalvellinum í Sandgerði fyrir knattspyrnulið sveitarfélagsins. Sú tillaga byggir meðal annars á niðurstöðum skýrslu Verkís frá árinu 2022 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að hagkvæmasti kosturinn fyrir nýjan gervigrasvöll væri í Sandgerði.

Þar eru þegar til staðar mikilvægir innviðir, meðal annars 340 manna áhorfendastúka, salernisaðstaða, vélageymsla og rúmgott félagsheimili. Við teljum því mikilvægt að nýta þá fjárfestingu sem þegar hefur verið ráðist í og taka næstu skref í uppbyggingu íþróttaaðstöðu sveitarfélagsins.

Íþróttamannvirki eru hluti af grunninnviðum samfélags sem vill vera fjölskylduvænt, öflugt og eftirsóknarvert til búsetu.

Hjúkrunarheimili er hluti af framtíðaruppbyggingunni

Eitt stærsta framtíðarmál Suðurnesjabæjar er þjónusta við eldra fólk. Vaxandi samfélag þarf ekki aðeins leikskóla, skóla og íþróttamannvirki heldur þurfum við einnig að horfa til þess hvernig við ætlum að mæta þörfum íbúa þegar þeir eldast.

B-listi Framsóknar og óháðra hefur því lagt fram tillögu um að bæjarstjóra verði falið að hefja markvisst samtal við ríkið um uppbyggingu hjúkrunarheimilis í Suðurnesjabæ.

Forsendur sveitarfélaga til að stuðla að slíkri uppbyggingu hafa breyst verulega. Með breyttri ábyrgðarskiptingu ríkis og sveitarfélaga ber ríkið nú ábyrgð á fjármögnun uppbyggingar hjúkrunarheimila og sveitarfélög bera ekki lengur 15% stofnkostnaðar eins og áður.

Þarna teljum við felast tækifæri fyrir Suðurnesjabæ. Við eigum ekki að bíða eftir því að ríkið banki upp á hjá okkur. Sveitarfélagið á sjálft að sýna frumkvæði, hefja viðræður við stjórnvöld og lýsa yfir vilja til að leggja verkefninu til hentuga lóð undir hjúkrunarheimili.

Uppbygging hjúkrunarheimilis gerist ekki á einni nóttu. Þess vegna þarf að hefja samtalið núna og horfa til framtíðar. Við viljum að fólk geti búið í sínu samfélagi alla ævi og fengið þá þjónustu sem það þarf þegar aldurinn færist yfir.

Hjúkrunarheimili er því eitt af þeim mikilvægu innviðamálum sem vaxandi og framsýnt sveitarfélag þarf að undirbúa tímanlega.

Sterkari ásýnd og samfélagshefðir

Við höfum einnig lagt fram tillögu um ný bæjarskilti við helstu aðkomuleiðir að Suðurnesjabæ.

Þar leggjum við til stórt og upplýst skilti við sveitarfélagsmörkin við Reykjanesbæ og minni skilti við aðkomuna að Sandgerði og Garði.

Þetta kann að virðast smávægilegt mál í stóra samhenginu en ásýnd sveitarfélags skiptir máli. Við eigum að taka vel á móti þeim sem hingað koma og vera stolt af því samfélagi sem við erum að byggja upp.

Sama hugsun liggur að baki tillögu okkar um að koma á árlegri áramótabrennu í Suðurnesjabæ. Slíkir viðburðir styrkja samfélagið og skapa hefðir sem fólk getur sameinast um.

Við viljum að sveitarfélagið kanni staðsetningu, öryggismál og samstarf við félagasamtök og aðra aðila með það að markmiði að hægt verði að halda áramótabrennu strax um næstu áramót.

Hagræðing áður en álögur eru auknar

Ein mikilvægasta tillaga okkar snýr síðan að rekstri sveitarfélagsins.

Við höfum lagt til að óháður utanaðkomandi aðili geri heildstæða úttekt á rekstri Suðurnesjabæjar með hagræðingu og sparnað að markmiði.

Við viljum að farið verði yfir rekstrarkostnað einstakra málaflokka, stjórnsýslu, innkaup, aðkeypta þjónustu, samninga, húsnæði og rekstur fasteigna og leitað kerfisbundið leiða til að einfalda verklag, bæta nýtingu fjármuna og ná fram varanlegum rekstrarsparnaði.

Ástæðan er einföld. Ef við ætlum að ráðast í þá innviðauppbyggingu sem vaxandi samfélag kallar á þurfum við að skapa fjárhagslegt svigrúm til þess.

Við teljum ekki að fyrsta lausnin eigi alltaf að vera að sækja meira fé í vasa íbúanna með hærri gjöldum, sköttum og álögum. Áður en sú leið er farin ber sveitarfélaginu að ganga úr skugga um að fjármunir þess séu nýttir eins vel og kostur er.

Það er ábyrg fjármálastjórn að leita fyrst leiða til hagræðingar og forgangsröðunar áður en auknar álögur eru lagðar á heimili og fyrirtæki.

Kyrrstaða er ekki valkostur

Tillögur okkar hafa fengið misjafnar viðtökur hjá meirihlutanum og engin þeirra hefur enn fengið þá endanlegu afgreiðslu sem við hefðum kosið. Við munum hins vegar halda áfram að fylgja þeim eftir af fullum krafti.

Suðurnesjabær er vaxandi sveitarfélag og við eigum að hafa metnað til þess að byggja hér upp öflugt samfélag til framtíðar.

Til þess þarf að horfa lengra en til næstu fjárhagsáætlunar. Við þurfum að byggja upp innviði, styrkja íþrótta- og samfélagsstarf, undirbúa þjónustu fyrir eldra fólk, bæta upplýsingagjöf til íbúa og tryggja að rekstur sveitarfélagsins sé eins hagkvæmur og skilvirkur og kostur er.

Vöxtur sveitarfélagsins skapar tækifæri en honum fylgir líka ábyrgð. Við verðum að vera tilbúin að fjárfesta í þeim innviðum sem samfélagið þarf, ekki aðeins í dag heldur til næstu áratuga.

Kyrrstaða er ekki valkostur í vaxandi samfélagi. Við þurfum að horfa fram á veginn, forgangsraða fjármunum skynsamlega og hafa kjark til að koma hlutunum á hreyfingu.

Anton Guðmundsson
oddviti Framsóknar og óháðra í Suðurnesjabæ

Nú er komið að kosningum um framtíð Íslands og okkar sem hér búum. Engum dylst að heimurinn okkar er breyttur, tollmúrar eru að rísa og atburðir sem gerast langt frá Hveragerði og Kirkjubæjarklaustri hafa áhrif á okkur á hverjum degi. Sumir segja að þetta sé atkvæðagreiðsla um hvar valdið liggur. Í því felst sú undarlega þversögn að við það að auka áhrif okkar um lög og reglur sem gilda hér landi, vegna aðildar Íslands að EES, verðum við áhrifaminni. 

Á Suðurlandi, eins og á landinu öllu, líður venjulegt launafólk fyrir fákeppni; t.d. í bankaþjónustu, tryggingasölu og matvöruverslun. Öll þessi atriði flokkast undir nauðsynjar. Við sem rekum heimili komumst ekki hjá því að kaupa þessa þjónustu. Er ekki vel þess virði að fá það á hreint í eitt skipti fyrir öll hvort samningur við ESB gæti bætt stöðu okkar sem búum við þann veruleika? 

Ég skil vel að fólk sem á mikið sparifé í íslenskum bönkum sé uggandi yfir því að vextir af hverjum milljarði fari úr 80 milljónum í 20 milljónir, en ég á ekki von á því að mér endist ævin til að eignast milljarð í banka á ofurvöxtum. Þess vegna óttast ég ekki að þjóðin gangi til viðræðna við ESB.

Sannleikurinn er sá að atkvæðagreiðslan á morgun snýst um það hvort við viljum fjölga valmöguleikum okkar. Þetta er atkvæðagreiðsla um hvort við getum aukið enn frekar á frelsi okkar og öryggi, og á sama tíma staðið vörð um okkar dýrmætustu hagsmuni.

Þess vegna segi ég JÁ.     

Sandra Sigurðardóttir
Þingmaður Viðreisnar í Suðurkjördæmi

Það er einstaklega ánægjulegt fyrir mig sem formann skipulagsráðs að segja frá því að á föstudaginn samþykkti ráðið eina umfangsmestu skattalækkun á íslensku sveitarstjórnarstigi til margra ára. Núna fer málið til bæjarstjórnar til samþykktar. 

Byggingarréttargjöld á landi Reykjanesbæjar hafa verið lækkuð niður í 0 krónur á fermetra í öllum flokkum. Fyrir þá sem vilja byggja í Reykjanesbæ getur þetta þýtt milljóna króna lækkun á kostnaði við uppbyggingu. Markmiðið er skýrt: að auðvelda fólki að komast inn á fasteignamarkaðinn, gera Reykjanesbæ að eftirsóknarverðasta sveitarfélagi landsins til uppbyggingar og leggja okkar af mörkum í baráttunni gegn verðbólgu.

Byggingarréttargjald vegna íbúðarhúsnæðis hefur numið 35.000 krónum á hvern fermetra í Reykjanesbæ síðan að samþykkt um innviðagjöld tók gildi 4. júní 2024. Fyrir 150 fermetra íbúðarhúsnæði nemur gjaldið því 5.250.000 krónum. Með breytingunni fellur sá kostnaður niður.

Byggingarréttargjald vegna iðnaðarbyggðar, verslunar og þjónustu og á athafnasvæðum hefur numið 6.000 kr./m² en gjaldið er einnig lækkað í 0 kr./m²

Eins og fyrr segir ná byggingarréttargjöld sveitarfélagsins til uppbyggingar á landi í eigu sveitarfélagsins og væntir meirihlutinn þess að aðrir landeigendur í Reykjanesbæ fylgi fordæmi sveitarfélagsins. 

Með þessari ákvörðun tekur Reykjanesbær stórt og mikilvægt skref í þá átt að lækka álögur á uppbyggingu, ryðja úr vegi hindrunum og skapa skýrari hvata til fjárfestingar og framkvæmda í sveitarfélaginu. Ákvörðunin endurspeglar jafnframt skýra séreignarstefnu meirihlutans. Við viljum að sem flestir hafi raunhæft tækifæri til þess að eignast eigið heimili og byggja upp eign fyrir sig og fjölskyldu sína.

Aukin gjaldtaka = hærra húsnæðisverð

Á undanförnum árum hefur gjaldtaka vegna uppbyggingar aukist víða og gatnagerðar- og byggingarréttargjöld orðið sífellt stærri kostnaðarliður við nýbyggingar. Það skýtur skökku við í ljósi allrar umræðunnar um mikilvægi þess að tryggja nægt framboð af hagkvæmu húsnæði. Við getum ekki gert húsnæði hagkvæmara með því að gera það dýrara að byggja það.

Sífellt aukin gjaldtaka hins opinbera á húsnæðisuppbyggingu um land allt hefur átt stóran þátt í að hækka byggingarkostnað og þar með fasteignaverð. Hækkandi fasteignaverð hefur síðan ýtt undir verðbólgu, sem aftur hefur kallað á hærri vexti og gert bæði uppbyggingu og húsnæðiskaup enn dýrari. Þannig hefur myndast vítahringur sem bitnar fyrst og fremst á heimilum landsins. 

Reykjanesbær ætlar að gera það sem í hans valdi stendur til að rjúfa þennan vítahring og sýna gott fordæmi með því að lækka álögur verulega á uppbyggingu í stað þess að hækka þær. 

Ákvörðunin skapar jafnframt ný tækifæri til atvinnuuppbyggingar. Byggingarréttargjöld vegna iðnaðarbyggðar, verslunar og þjónustu og athafnasvæða lækka úr 6.000 krónum á fermetra í 0 krónur. Lægri álögur styrkja samkeppnisstöðu Reykjanesbæjar þegar kemur að því að laða að ný fyrirtæki og skapa fyrirtækjum í örum vexti betri skilyrði til að byggja hér upp. Með lækkuninni fækkum við aðgangshindrunum og leggjum grunn að fjölgun starfa, fjölbreyttari atvinnutækifærum og aukinni verðmætasköpun í sveitarfélaginu.

Sanngjörn samkeppni

Ekki má líta fram hjá því hvernig þessi skattalækkun gjörbreytir leiknum fyrir minni uppbyggingaraðila og fjölskyldur. Þegar milljónir króna þarf að greiða áður en framkvæmdir eru komnar almennilega af stað eykst fjármagnsþörf verkefna og aðgangur að uppbyggingu verður erfiðari. Stór fyrirtæki með sterka fjárhagslega bakhjarla eiga auðveldara með að mæta slíkum kostnaði en minni aðilar. 

Við viljum ekki samfélag þar sem aðeins stærstu verktakarnir hafa bolmagn til að taka þátt í nýrri uppbyggingu. Við viljum að minni verktakar geti byggt, að iðnaðarmenn geti ráðist í eigin verkefni, að fjölskyldur geti byggt sér hús og að fleiri geti tekið þátt í verðmætasköpun innan sveitarfélagsins. 

Afnám byggingarréttargjaldsins er því einnig aðgerð til að fækka aðgangshindrunum og búa til sanngjarnt samkeppnisumhverfi

Innviðir eru sameiginlegt verkefni samfélagsins

Því hefur verið haldið fram að byggingarréttargjöld við nýbyggingar séu nauðsynleg til að standa undir uppbyggingu innviða. Meirihlutinn telur eðlilegt að þeirri röksemd sé svarað.

Reykjanesbær hefur vaxið ört á undanförnum árum og því hefur verið haldið fram að byggingarréttargjöld séu nauðsynleg til að mæta kostnaði sem fylgir slíkum vexti. Meirihlutinn tekur undir að vöxtur sveitarfélagsins hafi verið óhóflega hraður, en þar hefur sú uppbyggingarstefna sem rekin hefur verið undanfarin ár, með mikilli áherslu á fjölbýlishús, haft veruleg áhrif. Sérbýlisstefna meirihlutans, með aukinni áherslu á einbýlishús, parhús, raðhús og tvíbýli, mun stuðla að hóflegri og sjálfbærari vexti Reykjanesbæjar til framtíðar.

Reykjanesbær, líkt og önnur sveitarfélög, hefur þegar fjölmarga tekjustofna sem standa undir lögbundinni þjónustu og uppbyggingu sveitarfélagsins. Þar má meðal annars nefna útsvar, fasteignaskatta, lóðarleigu, gatnagerðargjöld og framlög úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga.

Innviðir sveitarfélags eru sameiginleg verðmæti. Skólar, leikskólar, götur, íþróttamannvirki og önnur þjónusta nýtast samfélaginu í heild og til langs tíma.

Meirihlutinn telur ekki sanngjarnt að kostnaðar við almenna innviði sveitarfélagsins sé færður sérstaklega yfir á þá sem eru að byggja ný heimili eða atvinnuhúsnæði. Slík gjaldtaka getur orðið sjálfstæð hindrun gegn þeirri uppbyggingu sem sveitarfélagið þarf á að halda og þeirri verðmætasköpun og framtíðartekjum sem nýjum íbúum og fyrirtækjum fylgja.

Meirihlutinn telur að sveitarfélög eigi frekar að skapa skilyrði fyrir uppbyggingu heldur en að líta á hana sem sérstakan skattstofn. Sveitarfélag sem vill vaxa með heilbrigðum hætti þarf því að hugsa lengra en til þeirra tekna sem hægt er að innheimta við úthlutun lóðar. 

Það mun alltaf reynast hinu opinbera auðvelt að finna ný verkefni sem kalla á aukin útgjöld og nýjar leiðir til gjaldtöku. Erfiðara er að taka meðvitaða ákvörðun um að forgangsraða, gæta aðhalds og láta almenning og atvinnulíf halda eftir stærri hluta þeirra verðmæta sem þau skapa.

Meirihluti Sjálfstæðisflokks og Miðflokks velur síðari leiðina.

Rétti tíminn til að stíga skrefið

Ákvörðunin er tekin að vel ígrunduðu máli. Ekki er gert ráð fyrir tekjum af byggingarréttargjöldum á yfirstandandi ári og hefur breytingin því ekki áhrif á fyrirliggjandi rekstraráætlun sveitarfélagsins vegna ársins. 

Afnám byggingarréttargjaldanna endurspeglar þá sýn okkar að sveitarfélagið eigi að greiða götu uppbyggingar í stað þess að leggja óþarfa hindranir í veg þeirra sem vilja byggja og fjárfesta. 

Við viljum skapa umhverfi þar sem það borgar sig að byggja heimili, stofna fyrirtæki og ráðast í ný verkefni. Það gerum við meðal annars með því að draga úr álögum, tryggja gott framboð lóða og einfalda samskipti við sveitarfélagið.

Tækifærin í Reykjanesbæ eru gríðarleg. Verkefni okkar er að skapa skilyrðin svo einstaklingar og fyrirtæki geti nýtt þau. Lækkun byggingarréttargjaldanna er mikilvægt skref í þá átt.

Gunnar Felix Rúnarsson

Formaður skipulagsráðs Reykjanesbæjar

Ákvörðunin felur í sér aukna þjónustu við börn sem bíða eftir skammtímavistun og þau sem þegar nýta úrræðið en þurfa meiri þjónustu. Um leið er þetta mikilvægur stuðningur við fjölskyldur sem margar hverjar hafa búið við mikið og langvarandi álag.

Um 20 börn eru á biðlista eftir skammtímavistun og um helmingur þeirra er frá Reykjanesbæ. Það sýnir með skýrum hætti hversu brýn þörfin er og hversu mikilvægt er að bregðast við henni.

Vinna sem hófst fyrr á árinu

Að baki ákvörðuninni liggur vinna sem hófst fyrr á árinu við að finna leiðir til að efla skammtímavistun fatlaðra barna.

Í mars var kallað eftir tillögum að aukinni þjónustu og í maí samþykkti bæjarráð að bæta við 25% stöðugildi í Heiðarholti. Sú viðbót gerir kleift að fjölga þjónustudögum og taka fleiri börn inn í þjónustuna. Bæjarstjóra var jafnframt falið að vinna áfram með aðrar tillögur sem fram komu.

Sú ákvörðun sem nú hefur verið tekin er því næsta skref í þeirri vinnu.

Reykjanesbær og Suðurnesjabær hafa um árabil átt samstarf um rekstur skammtímavistunarinnar í Heiðarholti og sveitarfélagið Vogar kemur nú einnig að þeirri tímabundnu lausn sem unnið er að.

Lausnin felur í sér að húsnæði Suðurnesjabæjar í Skerjaborg verði nýtt tímabundið sem hluti af starfsemi Heiðarholts. Þar verður hægt að þjónusta börn með miklar umönnunarþarfir og um leið skapa svigrúm til að fjölga skammtímadvölum í Heiðarholti.

Suðurnesjabær leggur til húsnæðið og ber kostnað vegna framkvæmda við það. Rekstrarkostnaður skiptist milli samstarfssveitarfélaganna eftir íbúafjölda, líkt og í öðrum sameiginlegum þjónustuúrræðum á Suðurnesjum. Hlutdeild Reykjanesbæjar á árinu 2026 er 8.325.005 krónur.

Samstarfið sýnir vel hversu miklu sveitarfélögin á Suðurnesjum geta áorkað þegar þau leita lausna saman og nýta sameiginlega þekkingu, starfsfólk og innviði í þágu íbúa svæðisins.

Tímabundin lausn og skýr framtíðarsýn

Þótt þessi ákvörðun sé mikilvæg er hún ekki endapunktur. Hún er tímabundið svar við brýnni þörf.

Samhliða henni er unnið að þarfagreiningu sem á að leggja grunn að framtíðarsýn og stefnumörkun Reykjanesbæjar í þjónustu við fötluð börn og fjölskyldur þeirra.

Við þurfum að geta gert tvennt í einu: brugðist við þörfum þeirra fjölskyldna sem bíða eftir þjónustu í dag og um leið byggt upp heildstæða þjónustu til framtíðar.

Hversu mikil er þörfin? Hvernig er hún að þróast? Hvaða úrræði vantar? Hvar getum við gert betur? Og hvernig tryggjum við að börn og fjölskyldur fái rétta þjónustu á réttum tíma?

Þessar spurningar þurfa að leiða næstu skref.

Sameiginlegt verkefni

Í velferðarráði finn ég fyrir skýrri samstöðu um það meginmarkmið að gera betur. Þar situr fólk með ólíkan bakgrunn og ólíkar stjórnmálaskoðanir en sameiginlegan vilja til að bæta þjónustu við íbúa Reykjanesbæjar.

Á bak við verkefnið stendur jafnframt starfsfólk sem hefur greint stöðuna, unnið tillögur að úrbótum og leitað lausna í samstarfi við nágrannasveitarfélögin. Árangur af þessu tagi verður ekki til fyrir tilstilli eins einstaklings. Hann verður til þegar fólk leggur saman krafta sína og vinnur að sameiginlegu markmiði.

Við sem sitjum í velferðarráði vorum kjörin af fólki til að vinna fyrir fólk. Verkefni okkar næstu fjögur árin er að hlusta, greina þarfir, setja skýr markmið og fylgja ákvörðunum eftir.

Nú hefur mikilvægt skref verið stigið. Fjármagnið hefur verið samþykkt, þjónustan verður aukin og vinna við framtíðarskipulag er hafin. Okkar sameiginlega ábyrgð er að tryggja að þeirri vinnu verði fylgt eftir af festu og virðingu með þarfir barnanna og fjölskyldna þeirra ávallt í forgrunni.

Ólöf Steinunn Lárusdóttir
Höfundur er formaður velferðarráðs Reykjanesbæjar 

Sem þingmaður Suðurkjördæmis hef ég kynnst þeim krafti sem býr í þessu samfélagi. Ég hef líka séð hversu mikilvægt er að ákvarðanir um framtíð þess séu teknar með íslenska hagsmuni að leiðarljósi.

Næstkomandi laugardag verður þjóðin spurð hvort Ísland eigi að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið.

Mitt svar verður nei.

Á Suðurnesjum þarf engan að sannfæra um mikilvægi sjávarútvegsins. Í Grindavík, Sandgerði, Garði og annars staðar á Reykjanesi hafa veiðar og vinnsla verið undirstaða atvinnu og uppbyggingar kynslóð fram af kynslóð.

Fiskveiðiauðlindin snýst ekki bara um fyrirtækin sem gera út skip eða vinna aflann. Hún snýst um sjómennina, starfsfólkið í vinnslunni, þjónustufyrirtækin og fjölskyldurnar sem eiga afkomu sína undir öflugu atvinnulífi.

Í dag ráðum við sjálf sjávarútvegsstefnu okkar. Sameiginleg sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins fellur ekki undir EES-samninginn. Við njótum því víðtæks samstarfs og aðgangs að innri markaði Evrópu án þess að fiskveiðiauðlindin falli undir sameiginlega stefnu ESB.

Með aðild yrði staðan önnur.

Ég hef ítrekað spurt hvort full og varanleg yfirráð Íslendinga yfir fiskveiðiauðlindinni verði ófrávíkjanlegt skilyrði í aðildarviðræðum. Því hefur ekki verið svarað skýrt.

Í fyrra aðildarferlinu voru hvorki sjávarútvegs- né landbúnaðarkaflinn opnaðir. Nú er þjóðin beðin um umboð til að hefja ferlið að nýju áður en samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar hafa verið fullmótuð.

Þetta er ekki að „kíkja í pakkann“. Þetta eru aðildarviðræður sem hafa það markmið að undirbúa Ísland fyrir aðild að Evrópusambandinu.

Ég er ekki á móti Evrópu. Suðurnesjamenn þekkja betur en flestir mikilvægi þess að Ísland sé opið land í góðum tengslum við umheiminn. Um Keflavíkurflugvöll fer stærstur hluti þeirra sem sækja landið heim og héðan tengjumst við öðrum þjóðum á hverjum degi.

Við eigum að eiga greið viðskipti og náið samstarf við Evrópuríkin um öryggismál, menntun, rannsóknir og fjölmarga sameiginlega hagsmuni.

Við gerum það nú þegar. En samstarf er ekki það sama og aðild.

Hér heima fyrir eru næg verkefni. Á Suðurnesjum skiptir máli að efla innviði, tryggja góðar samgöngur og skapa atvinnulífinu skilyrði til vaxtar. Þá hafa náttúruhamfarirnar í Grindavík minnt okkur á hversu mikilvægt er að stjórnvöld bregðist hratt við og standi með fólki þegar á reynir.

Verðbólga og háir vextir hafa einnig reynst heimilum og fyrirtækjum þungbær. Við þurfum agaðri ríkisfjármál, lægri álögur og meiri stöðugleika.

En þau verkefni verða ekki leyst í Brussel. Við eigum að taka ábyrgð á þeim hér heima.

Ég treysti íslensku þjóðinni. Ég treysti fólkinu á Suðurnesjum sem hefur staðið af sér áföll, byggt upp öflug samfélög og sýnt að hægt er að skapa tækifæri þegar kjarkur og dugnaður fara saman.

Við getum átt bjarta framtíð í nánu samstarfi við Evrópu án þess að afsala okkur réttinum til að ráða sjálf yfir grundvallarhagsmunum okkar.

Ég hef mikla trú á Suðurnesjum. Og ég hef mikla trú á Íslandi.

Þess vegna segi ég nei á laugardaginn.

Guðrún Hafsteinsdóttir
Formaður Sjálfstæðisflokksins og þingmaður Suðurkjördæmis

En nú skiptir hún máli.

Snemma í sumar bauð ég fólki að fylgjast með vegferðinni og senda mér spurningar. Þær urðu óteljandi og leiddu mig inn á svið sem ég hafði lítið velt fyrir mér áður.

Hér ætla ég að fara yfir lærdóminn og setja fram þau 5 atriði sem skipta mig mestu máli í tengslum við JÁið mitt. Ég ætla að vísa með hlekkjum í nánari fróðleik víða sem áhugasamir geta þá kafað ofan í fyrir frekari upplýsingar. En í mjög stuttu máli er niðurstaðan þessi:

Ég hef styrkst í þeirri trú að það er Íslandi fyrir bestu að leggja af stað í samningaviðræður. Við erum í sterkri stöðu og það er vilji til að semja. Upptaka evru yrði risastór kjarabót fyrir íslenskan almenning. Mér finnst í raun (og ætla að leyfa mér að segja það) algjört ábyrgðarleysi að segja nei á þessum tímapunkti vegna þróunar mála á alþjóðasviðinu.

1. Lægri vextir, lægra verð og virkari samkeppni

Það sló mig að sjá svart á hvítu í greiningu Gauta B. Eggertssonar hversu miklu meira Íslendingar greiða í vaxtakostnað en nágrannaþjóðir okkar. Hvernig höfum við látið bjóða okkur þetta í öll þessi ár? Erum við orðin svona samdauna þessu ástandi að við lokum bara augum fyrir raunveruleika þjóða í kringum okkur?

Greining hans bendir til þess að húsnæðislán gætu orðið mun ódýrari með evru. Í dæmigerðu láni fyrstu kaupenda gæti sparnaðurinn numið meira en 1,3 milljónum króna á ári í vexti. Fólk myndi því ekki aðeins greiða minna heldur eignast hraðar í húsnæðinu sínu.

Reynsla ríkja sem hafa tekið upp evru sýnir að vextir hafa færst nær því sem tíðkast á evrusvæðinu. Á sama tíma gæti stærri markaður og aukin samkeppni þrýst niður verði hér heima.

Stór íslensk fyrirtæki hafa mörg hver þegar valið sér evru eða aðra erlenda gjaldmiðla. Almenningur hefur ekki þann valkost. Eins og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir skrifaði nýlega á facebook síðuna sína:

„Það vekur athygli að þorri íslenskra auðmanna virðist telja hag sínum betur borgið án viðræðna við ESB. Það þarf samt ekki að koma á óvart. Þeir njóta þess besta úr báðum heimum, búa vid takmarkaða samkeppni á heimamarkaði en geta valsað um Evrópu og notfært sér krónu og evru eftir hentugleikum. Íslenskur almenningur borgar fórnarkostnaðinn.”

Þjóðin er um borð í litlum plastbát á ólgusjó á meðan evran er stórskip sem erfiðara er að hagga. Við þurfum stærri bát. 

Neðst í greininni eru hlekkir á ítarefni sem tengjast þessum kafla, eins og hinum.

2. Sterk samningsstaða getur fært okkur góðan samning fyrir sjávarauðlind þjóðarinnar og ný tækifæri fyrir landbúnað

Stækkunarstjóri ESB, Marta Kos, hefur sagt skýrt að aðildarviðræður séu raunverulegar samningaviðræður og sérstaklega þurfi að taka tillit til aðstæðna Íslands í sjávarútvegi og landbúnaði.

Það skiptir máli. Við vitum ekki hver niðurstaðan verður fyrr en við höfum samið.

Núverandi landbúnaðarkerfi glímir við augljós vandamál. Bændum fækkar, nýliðun er erfið og meðalaldurinn einhversstaðar á sjötugsaldri. Þess vegna finnst mér undarlegt að hafna því fyrirfram að skoða hvort annað kerfi gæti þjónað íslenskum landbúnaði betur. Það liggur fyrir að markmið ríkisstjórnarinnar er að búa til kerfi sem styður að minnsta kosti jafn vel við bændur eins og núverandi kerfi. 

Sérfræðingar frá Finnlandi og Svíþjóð, sem ég hlustaði á í sumar, lýstu því hvernig bændasamtök þar hefðu barist gegn ESB-aðild en reynslan síðar orðið önnur. 

Ný greining Torfa Jóhannessonar sýnir jafnframt að sameiginleg landbúnaðarstefna ESB veitir talsvert svigrúm til innlendrar útfærslu.

Við eigum ekki að ákveða niðurstöðu samningaviðræðna áður en þær hefjast.

3. Aukið vald og þéttara samstarf við vinaþjóðir

Í dag innleiðum við ótal reglugerðir sem við höfum ekki svo mikið um að segja þar sem við tökum ekki þátt í mótun þeirra. Með aðild að ESB fær þjóðin ekki aðeins að kjósa um og velja sitt allra besta fólk til að sitja í þeim 6 þingsætum sem við fáum á Evrópuþinginu, það er miklu meira sem hefur ekki ratað almennilega í umræðuna. Förum yfir þetta.

• Leiðtogaráðið er vettvangur þjóðarleiðtoga aðildarríkjanna þar sem forsætisráðherra Íslands mun sitja til borðs með öðrum leiðtogum. Hvert fullvalda ríki með einn fulltrúa. Þar eru hugmyndafræðilegar og pólitískar áherslur ræddar og stóru línurnar lagðar. Þarna er hægt að taka upp álitaefni sem kunna að koma upp við lagasetningu sambandsins og ræða þau eða jafnvel útkljá. Ráðið hittist að minnsta kosti fjórum sinnum á ári.
  
  
• Ísland myndi eiga framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórn, einn á móti einum fulltrúa hvers fullvalda aðildaríkis. Framkvæmdastjórnin ber ábyrgð á að semja frumvarpsdrög sem síðar eru lögð fyrir Evrópuþingið og ráðið. Við þá vinnu fer fram áhrifamat og samráð við hagsmunaaðila, sérfræðihópa og aðildarríki. Framkvæmdastjórinn er tilnefndur af ríkisstjórn hverju sinni og þarf að fara í gegnum hæfnismat hjá Evrópuþinginu.
  
  
• Ráðherrar okkar eiga sæti í ráðherraráði. Það er í raun vettvangurinn þar sem ríkisstjórnir aðildaríkjanna taka þátt í lagasetningu ESB ásamt Evrópuþinginu og þar eigum við eitt atkvæði á móti einu atkvæði hvers fullvalda ríkis. Ef verið er að ræða sjávarútveg mætir sjávarútvegsráðherra okkar, ef verið er að ræða fjármál mætir fjármálaráðherra okkar og svo framvegis.

Þetta er ekki tæmandi listi yfir aukin áhrif okkar en stuttu máli, við yrðum alltaf inni í herberginu þar sem stefnur eru mótaðar og ákvarðanir teknar og með miklu meira vald en við erum í dag. Niðurstaðan er óhjákvæmilega að við styrkjum vald okkar sem fullvalda þjóð. Þar að auki værum við ekki ein. Ísland ætti mikla sameiginlega hagsmuni með Norðurlöndunum og Eystrasaltsríkjunum og gæti unnið með þeim að sameiginlegum markmiðum. 

Fyrir mér snýst þetta ekki um að afsala sér fullveldi heldur að auka raunveruleg áhrif Íslands á ákvarðanir sem hafa hvort sem er áhrif hér á landi.

Fyrir áhugasama mæli ég með að skoða síðuna sætiviðborðið.is þar sem farið er vel í gegnum raundæmi um hvernig reglur eru mótaðar, núverandi möguleika á aðkomu borið saman við það ef við værum með sæti við borðið.

4. Sterkari byggð um allt land og auðveldari uppbygging innviða

Ísland tekur nú þegar þátt í ýmsum áætlunum ESB og hefur oft fengið meira úr þeim en við höfum greitt inn. En með aðild myndu opnast sjóðir sem við höfum ekki aðgang að í dag.

Þar er meðal annars stuðningur við sjávarbyggðir, landbúnað, byggðaþróun, samgöngur, orkuskipti, menntun, nýsköpun og viðbrögð við náttúruhamförum.

Þóroddur Bjarnason, prófessor og sérfræðingur í byggðamálum, hefur bent á að opinber stuðningur við atvinnulíf, samgöngur og byggðaþróun á landsbyggðunum myndi að öllum líkindum aukast með aðild, þótt endanlegt umfang réðist af samningum og ákvörðunum íslenskra stjórnvalda.

Fyrir land eins og Ísland, þar sem við glímum við gríðarlega innviðaskuld og viljum halda öflugri byggð um allt land, gætu þar falist mikil tækifæri.

5. Öryggi á meðal vinaþjóða í breyttum veruleika

Þetta atriði vegur sífellt þyngra hjá mér.

Heimurinn hefur breyst. Rússland hefur háð innrásarstríð gegn Úkraínu í rúm fjögur ár og Bandaríkin beita nú jafnvel vinaþjóðir efnahagslegum þrýstingi.

Mark Carney, forsætisráðherra Kanada, hefur talað um að fullveldi ríkja byggist í vaxandi mæli á getu þeirra til að standast þrýsting. Smærri ríki verði sterkari með því að standa saman. Ef við erum ekki með sæti við borðið, þá erum við á matseðlinum. 

Við höfum séð þetta mjög skýrt í deilunum um Grænland. Þegar Bandaríkin hótuðu Evrópuríkjum tollum vegna afstöðu þeirra til Grænlands svaraði Evrópusambandið af þunga og hafði bolmagn til að hóta raunverulegum efnahagslegum mótaðgerðum.

Þetta skiptir okkur máli. 

Nýjustu fréttir eru þær Bandarískt olíufyrirtæki með tengsl við fólk í kringum Trump flutti nýlega borðbúnað til Grænlands án tilskilinna leyfa og hugðist hefja olíuleit. Grænlensk stjórnvöld brugðust ákveðið við og hefur áformum nú verið frestað fram á vetur.

Margir óttast að Ísland tapi yfirráðum yfir auðlindum sínum með ESB-aðild. Ég óttast frekar stöðu 400.000 manna þjóðar í heimi þar sem stórveldi beita efnahagslegu og pólitísku afli til að ná sínu fram.

Fullveldi felst ekki aðeins í því að standa einn. Það felst líka í því að hafa styrk til að standa á sínu.

Ég segi JÁ

Ég þakka öllum sem hafa tekið þátt í samtalinu í sumar, spurt erfiðra spurninga, bent mér á heimildir og deilt þekkingu sinni.

Ég segi ekki JÁ vegna þess að ég telji ESB gallalaust. Það er það auðvitað ekki.

Ég segi JÁ vegna þess að ég vil vita hvaða samning Ísland getur fengið.

Ég vil sjá hvað hann þýðir fyrir heimilin, vextina, landbúnaðinn, sjávarútveginn, landsbyggðina, innviðina og stöðu okkar í heimi sem hefur breyst hratt.

Síðan eigum við, þjóðin, að taka endanlega ákvörðun.

En fyrst þurfum við að fá að vita hvað stendur okkur raunverulega til boða.

Það væri synd að hafna þeim tækifærum áður en við vitum hver þau eru.

Fyrir áhugasama þá bendi ég á að best er að skoða myndböndin sem ég hef búið til í sumar inn á Tiktok eða instagram. Einnig er fullt af ítarefni sem ég mæli með að skoða sé fólk enn að hugsa málið og mynda sér skoðun neðst á síðunni minni hér. 

Ása Berglind Hjálmarsdóttir

Gamla valdið í nýjum búningi

Stórir sigrar hafa unnist. Sjálfstæðisbaráttan, verkalýðshreyfingin og uppbygging velferðarkerfisins færðu aukin tækifæri til almennings. En ef rýnt er í uppbyggingu íslensks samfélags má sjá að rauði þráðurinn hefur aldrei almennilega slitnað. Eignir, fjármunir, sjávarútvegsauðlindin og fjármálakerfið eru enn í höndum fámenns hóps. Hið efnahagslega vald yfir samfélaginu okkar hefur í raun færst úr höndum stórbænda fortíðarinnar yfir til fárra fjárfesta, útgerðarinnar og hagsmunagæslumanna.

Óttinn við staðreyndir og gagnsæi

Í þessu samhengi er lærdómsríkt að fylgjast með málflutningi þeirra sem berjast gegn ESB-viðræðum. Hvers vegna gætir svona mikils ótta við að ganga til viðræðna, ná fram samningi, fá staðreyndir á borðið og sjá hvaða tækifæri felast í honum?

Með því að fara í gegnum ferlið, klára viðræður og fá aðildarsamning á borðið fær íslensk þjóð í tækifæri til að reyna á breytingar sem gætu opnað samfélagið enn frekar, aukið samkeppni, lækkað framfærslukostnað og bætt hag almennings. Hið efnahagslega vald óttast gagnsæið; þeir vilja ekki að þjóðin fái tækifæri til að skoða samninginn sjálf og taki upplýsta ákvörðun. Ala á ótta og óvissu til að tryggja að óbreytt ástand ríki áfram hér á landi.

Hvað er raunverulegt sjálfstæði?

Sumir halda því fram að verið sé að fórna sjálfstæði þjóðarinnar. En raunverulegt sjálfstæði snýst ekki um að verja hagsmuni fárra útvalinna. Raunverulegt sjálfstæði snýst um að þjóðin fái að vita, velja og hafna á eigin forsendum út frá hagsmunum heildarinnar.

Með því að kjósa JÁ í þjóðaratkvæðagreiðslunni þann 29. ágúst tryggjum við að ferlinu sé framhaldið, gengið verið að samningaborðinu og almenningur fengi lokaorðið. Það er kominn tími til að landsmenn allir ákveði hvað er best fyrir þjóðina og framtíðar kynslóðir. Sameinumst um það að velja upplýsingar og gagnsæi - segjum JÁ þann 29. ágúst.

Sandra Sigurðardóttir
Þingmaður Viðreisnar í Suðurkjördæmi

Ég er ekki búinn að ákveða hvort ég myndi segja já eða nei í seinni kosningu. Mig langar fyrst og fremst að sjá hvað hægt er að semja um.

Að mínu mati snúast kosningarnar núna fyrst og fremst um hvort við eigum að gefa okkur tækifæri til að fara í samningaviðræður og fá skýrari mynd af því hvað Ísland getur samið um. Ég vil sjá hvaða kjör eru í boði, hvað við getum tryggt fyrir íslenska hagsmuni og hvaða áhrif niðurstaðan gæti haft á líf okkar.

Fyrir mig skiptir mestu máli að geta metið þetta út frá því sem skiptir mig mestu máli hvað er fjölskyldunni minni og íslensku samfélagi fyrir bestu.

Það gæti alveg verið að ég myndi að lokum segja nei í seinni kosningum, ég útiloka það alls ekki. En ég vil taka þá ákvörðun þegar ég hef raunverulegar upplýsingar til að byggja hana á. Ekki út frá því hvað einhver heldur að muni gerast. Ekki út frá því hvað einhver óttast að muni gerast og ekki út frá því hvað einhver lofar að muni gerast. Mér finnst við oft festast of mikið í orðaskaki um kannski.

Kannski verður þetta svona.

Kannski verður þetta hinsegin.

Kannski töpum við einhverju.

Kannski græðum við á einhverju.

Við vitum það einfaldlega ekki enn, þess vegna vil ég sjá hvað hægt er að semja um.

Síðan getum við skoðað niðurstöðuna, metið kosti hennar og galla og rætt hana á málefnalegaum nótum. Fyrir mér er þetta því ekki spurning um að ákveða aðild að Evrópusambandinu 29. ágúst.

Þetta snýst um hvort við viljum gefa okkur tækifæri til að sjá hvað er í boði áður en við tökum endanlega afstöðu. Ég ætla því að fara í þessar kosningar með opnum huga.

Ef niðurstaðan úr viðræðunum er ekki fjölskyldunni minni eða Íslandi til hagsbóta, þá er ekkert sem segir að ég þurfi að segja já í seinni kosningum en ég vil sjá hvað hægt er að semja um fyrst.

Hættum að rífast um kannski þetta og kannski hitt. Sjáum fyrst hvað hægt er að semja um. Síðan tökum við umræðuna af yfirvegun, með staðreyndirnar á borðinu og hagsmuni Íslands og fjölskyldna okkar að leiðarljósi.

Davíð Skarphéðinsson

Höfundur er íbúi í Reykjanesbæ

Almyrkvinn 2026 var ekki aðeins einstakur náttúruviðburður – hann er eitt stærsta sameiginlega samfélagsverkefni sem unnið hefur verið að á Reykjanesi.

Frá því undirbúningur hófst vorið 2025 var markmiðið skýrt: að tryggja öryggi íbúa og gesta, skapa jákvæða upplifun og nýta tækifærið til að kynna Reykjanes sem áfangastað. Fljótlega varð ljóst að verkefnið yrði mun stærra en hefðbundið ferðaþjónustuverkefni. Það þróaðist yfir í samfélagsverkefni þar sem sveitarfélög, ríkisaðilar, viðbragðsaðilar, atvinnulíf og íbúar unnu saman að sameiginlegu markmiði.

Á þessum 15 mánuðum voru haldnir reglulegir stýrihópsfundir, fjölmargir vinnu- og samráðsfundir og ótal kynningar fyrir íbúa, fyrirtæki og ferðaþjónustuna. Yfir 100 einstaklingar komu beint að undirbúningnum og á bak við þá stóð enn stærri hópur starfsfólks, fyrirtækja og sjálfboðaliða sem vann að einstökum verkefnum.

Fræðslan var stór þáttur verkefnisins. Allir ellefu grunnskólar á Suðurnesjum tóku þátt í fræðsluverkefni um sólmyrkva og stjörnufræði. Skólarnir fengu ellefu sólar- og stjörnusjónauka með sólarsíum, 5.700 sólmyrkvagleraugu voru afhent grunnskólabörnum og viðbragðsaðilum og sjö stór sólmyrkvagleraugu voru sett upp á safn- og áningarstöðum í sveitarfélögunum þannig að sem flestir gætu notið viðburðarins á öruggan hátt.

Samhliða þessu var unnið að umfangsmikilli kortlagningu á útsýnisstöðum, bílastæðum, þjónustu, salernisaðstöðu, lokunum og umferðarstýringu. Tvær upplýsingasíður voru settar upp á Visit Reykjanes, á íslensku og ensku, auk þess sem öll sveitarfélögin héldu úti eigin upplýsingasíðum og Facebook-viðburðum. Upplýsingagjöf var unnin í nánu samstarfi við island.is, ráðuneyti, Ferðamálastofu, Íslandsstofu, Sævar Helga Bragason, Vegagerðina, Víkurfréttir og fjölmarga aðra samstarfsaðila.

Einn mikilvægasti þáttur verkefnisins var öryggis- og viðbragðsvinnan. Almannavarnafulltrúi Lögreglustjórans á Suðurnesjum leiddi sérstakan öryggisvinnuhóp þar sem lögregla, slökkvilið, björgunarsveitir og aðrir viðbragðsaðilar unnu saman að því að tryggja öryggi allra sem voru á svæðinu. Á sjálfum almyrkvadeginum voru um 130-140 viðbragðsaðilar á vakt víðs vegar um Reykjanesskagann og lögðu sitt af mörkum til að dagurinn færi fram með öruggum og skipulögðum hætti.

Verkefnið byggir á samvinnu opinberra aðila, atvinnulífs, frjálsra félagasamtaka og íbúa með það sameiginlega markmið að skapa örugga, vel skipulagða og eftirminnilega upplifun fyrir bæði íbúa og gesti sem heimsækja Reykjanes í tilefni almyrkvans.

Þegar dagurinn rann upp sáum við afrakstur þessarar vinnu. Gestir dreifðust vel um svæðið, upplýsingaflæði gekk vel, samstarf milli aðila var öflugt og viðbragðskerfið reyndist sterkt. Þó að álagið væri mikið sýndi samfélagið á Reykjanesi hvers það er megnugt þegar allir leggjast á eitt.

Við viljum nota þetta tækifæri til að færa öllum sem komu að verkefninu okkar bestu þakkir.

Við þökkum sveitarfélögunum fjórum á Reykjanesi fyrir öflugt samstarf og framsýni. Við þökkum starfsfólki þeirra sem vann ótal verkefni á bak við tjöldin, allt frá skipulagi og upplýsingamiðlun til framkvæmda og þjónustu.

Við þökkum lögreglu, almannavörnum, björgunarsveitum, slökkviliðum, HSS, Vegagerðinni, Náttúruverndarstofnun, HS Orku, ISAVIA og öllum öðrum viðbragðsaðilum sem tryggðu öryggi svæðisins.

Við þökkum Reykjanes UNESCO Global Geopark, Geocamp Iceland og Sævari Helga Bragasyni fyrir ómetanlegt framlag til fræðslu og miðlunar.

Við þökkum ferðaþjónustunni, fyrirtækjum, veitingastöðum, söfnum, félagasamtökum, landeigendum og öllum þeim sem tóku þátt í að taka á móti gestum og skapa einstaka upplifun.

Við þökkum einnig fjölmiðlum, ekki síst Víkurfréttum, sem fylgdu verkefninu eftir af miklum metnaði frá upphafi og miðluðu upplýsingum reglulega til íbúa og gesta.

Og síðast en ekki síst viljum við þakka íbúum Reykjaness fyrir þolinmæðina, skilninginn, hugmyndirnar, þátttökuna og þann jákvæða hug sem einkenndi samfélagið allt á meðan undirbúningurinn stóð yfir.

Almyrkvi 2026 verður lengi í minnum hafður. Ekki aðeins vegna hins einstaka náttúruviðburðar heldur vegna þess hvernig samfélagið á Reykjanesi sameinaðist um að gera hann að öruggri og eftirminnilegri upplifun fyrir alla.

Það er árangur sem við getum öll verið stolt af.

Þuríður H. Aradóttir Braun

Forstöðumaður Markaðsstofu Reykjaness / verkefnisstjóri Almyrkva á Reykjanesi 2026

Arnar Steinn Elísson

Almannavarnafulltrúi Lögreglustjórans á Suðurnesjum og ábyrgðarmaður öryggisvinnuhóps Almyrkva 2026

Samtal er merki um heilbrigði

Lýðræðislegt samtal – meira að segja um erfið og stór mál – er ekki merki um veikleika eða hættulegan klofning, þvert á móti gerir það okkur gott sem þjóð. Það krefst þess að við stöldrum við, greinum hagsmuni okkar, spyrjum hvort annað erfiðra spurninga og veltum því fyrir okkur hvaða leið sé best fyrir okkur, komandi kynslóðir og framtíð Íslands.

Tæpur meirihluti en mikil ánægja í dag

Ef horft er til nágranna okkar á Norðurlöndunum, Svíþjóðar og Finnlands, má sjá mjög áhugaverða sögu. Þegar þessar þjóðir kusu um inngöngu í Evrópusambandið haustið 1994 var niðurstaðan alls ekki afgerandi eða einhliða. Í Finnlandi kusu 56,9% með inngöngu en 43,1% á móti. Í Svíþjóð var staðan enn tæpari; þar kusu 52,3% með samningnum en 46,8% á móti. Í báðum löndum var umræðan lífleg, skoðanir skiptar og mikill ótti við breytingar hjá stórum hluta þjóðarinnar.

En hver er staðan í dag, þremur áratugum síðar? Ánægjan með veruna í Evrópusambandinu í þessum tveimur löndum er með því hæsta sem gerist í Evrópu. Samkvæmt mælingum Eurobarometer telja um 80% Finna og allt að 85% Svía að vera þeirra í Evrópusambandinu hafi verið heillaskref og eru ánægðir með sambandsaðildina. Þeir sem óttuðust breytingarnar á sínum tíma sáu að framtíðarhagsmunum þjóðarinnar var betur borgið innan sambandsins en utan, ekki síst þegar kemur að efnahagslegum stöðugleika, alþjóðlegu samstarfi og öryggismálum.

Úr EES við samningsborðið

Líkt og Ísland voru bæði Svíþjóð og Finnland hluti af EES-samningnum áður en þau tók skrefið alla leið. EES-samningurinn var þeim öflug brú, en niðurstaða þeirra var að lokum sú að hagsmunum þjóðarinnar væri betur borgið við samningsborðið sjálft – þar sem ákvarðanirnar eru teknar.

Að meta valkosti af yfirvegun

Það að ræða ESB-aðild, hvort og hvernig aðild að sambandinu myndi hljóða fyrir íslenskt samfélag snýst ekki um að kasta eigin sjálfstæði á glæ, heldur snýst það um að meta valkosti okkar af yfirvegun. Við þurfum að hafa kjark og þor til að taka samtalið, horfa á staðreyndir málsins, vega og meta aðildarsamninginn sem okkur býðst og taka ákvarðanir út frá raunverulegum hagsmunum Íslendinga.

Fyrir framtíð Íslands

Samtal um framtíðina er nauðsynlegt og heilbrigt í lýðræðissamfélagi. Með því að þora að taka samtalið af málefnalegum grunni tryggjum við að ákvarðanir sem við tökum í dag þjóni ekki bara líðandi stundu heldur tryggi Íslandi blómlega framtíð fyrir komandi kynslóðir.

Því segi ég já þann 29. ágúst n.k.

Sandra Sigurðardóttir
Þingmaður Viðreisnar í Suðurkjördæmi

Einn stærsti orsakavaldur misskiptingar á Íslandi er verðbólga og háir stýrivextir. Þegar verðbólgan rýrir kaupmátt og upprunaleg lán hækka á ógnarhraða vegna verðtryggingar, verður ákveðin hliðrun í samfélaginu. Þeir sem eiga mikla peninga og fjármagnseignir sjá eignir sínar ávaxtast á háum vöxtum. Fjármagnseigandi sem á milljarð fær uþb 75-85 milljónir í vexti á Íslandi á ári en um 20-30 milljónir á evrusvæði. Það er einfaldlega þannig að þessi mismunur er tekinn úr vasa íslenskra heimila. Háir vextir og verðbólga virka þannig í raun eins og ósýnilegur skattur sem færir fjármagn frá venjulegum heimilum til fjármagnseigenda og fjármálastofnana. Með því að taka upp stöðugan gjaldmiðil og komast í skjól stærra efnahagssvæðis hjálpar það hinum almenna borgara og eykur fjárhaglegan fyrirsjáanleika. Við hljótum, sem þjóð, að vilja rjúfa þennan vítahring og skapa réttlátara og eðlilegra umhverfi.

Aðild að Evrópusambandinu snýst ekki síður um að efla neytendavernd, en á íslenskum markaði er samkeppni oft lítil og fákeppni ríkjandi á mörgum sviðum. Með fullri þátttöku í innri markaði ESB eykst samkeppni á öllum sviðum samfélagsins. Íslenskir neytendur greiða í dag verulegan þjónustukostnað í bankakerfinu miðað við það sem þekkist í nágrannalöndunum, en aukinn aðgangur erlendrar fjármálaþjónustu og strangari evrópskar reglur um gagnsæi myndu þrýsta þeim kostnaði niður og vernda almenning. Á sama hátt hefur tryggingamarkaðurinn lengi einkennst af hárri álagningu, en sterkara Evrópuregluverk tryggir gegnsærri skilmála og hvetur til virkari samkeppni, sem skilar sér í lægri iðgjöldum. Að lokum munu lægri tollar, einfaldara innflutningsferli og virkari samkeppni draga úr álagningu, meðal annars vegna gengisáhættu, á matvöru, fatnaði og öðrum nauðsynjum, sem skilar sér í lægra vöruverði og breiðara vöruúrvali fyrir heimilin í landinu.

Við eigum að þora að taka þessa samtal lengra og sjá hverju samningurinn gæti skilað okkur. Að segja JÁ þann 29. ágúst er ekki lokaskrefið í sjálfu sér, heldur skref í þá átt að kynna sér valkostina af yfirvegun, með hagsmuni almennings að leiðarljósi. Með því að kjósa með áframhaldandi viðræðum veljum við tækifæri til að bæta lífskjör okkar allra og byggja upp réttlátara og stöðugra samfélag og tryggja um leið að íslensk heimili sitji við sama borð og nágrannaþjóðir okkar.

Sandra Sigurðardóttir
Þingmaður Viðreisnar í Suðurkjördæmi

Þann 29. ágúst næstkomandi göngum við til þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort Ísland eigi að hefja viðræður við Evrópusambandið. Þetta er ekki spurning um að afsala eða kasta fullveldinu, öll lönd innan ESB eru fullvalda, heldur er þetta spurning um hvort við ætlum að opna dyrnar fyrir stærsta efnahagslega tækifærinu sem íslenskt atvinnulíf og landsbyggðin hefur staðið frammi fyrir í áratugi. Ef við viljum breyta íslenskum sjávarútvegi úr hráefnisútflytjanda yfir í fullvinnslu afurða í hátæknivinnslum, ef við viljum tryggja stöðugleika fyrir sjávarbyggðirnar og ef við viljum halda milljörðunum heima? Þá er svarið einfalt: Þá segjum við JÁ.

Við eigum frábæra sjómenn og harðduglegt fólk sem vinnur í fiski. Þar höfum við líklega náð besta árangri í heimi. En við höfum ekki náð sambærilegum árangri við að umbreyta aflanum í verðmætari vöru. Þar höfum við nánast spólað í sömu hjólförunum í áratugi. Í dag flytjum við út gríðarlegt magn af bolfiski og eldislaxi að mestu óunnið – í stórum blokkum eða sem slægðan ísaðan fisk. Af hverju? Vegna þess að tollamúrinn hjá ESB refsar okkur ef við reynum að fullvinna og pakka vörunni í neytendaumbúðir hér heima. Tollar á fullunnum laxi og bolfiski í neytendapakkningum geta verið allt að 13-14%. Þetta þýðir að verksmiðjur í löndum eins og Póllandi/Frakklandi/Þýskalandi kaupa hráefnið okkar, setja það í neytendapakkningar fyrir evrópska stórmarkaði og hirða stærsta hluta virðisaukans. Sagt er að í sumum tilvikum sé fiski frá öðrum löndum af lélegri gæðum blandað saman við fisk héðan og allt svo selt sem íslenskur gæðafiskur. Ef rétt er getur þetta ekki annað en endað með hörmungum fyrir okkur og okkar afurðir.

Við þurfum að ryðja veginn og fella tollamúrinn. Ef við náum fullum aðgangi að innri markaðnum án þessara verndartolla getum við flutt alla lokavinnsluna heim. Áætlað er að fullvinnsla á bolfiski og eldislaxi í neytendaumbúðir hér heima geti skilað þjóðarbúinu á bilinu 35 til 55 milljörðum króna í hreinar viðbótarútflutningstekjur á ári, nýjum peningum sem munu flæða um þjóðaræðarnar, nýrri næringu og súrefni fyrir sveitarfélög og landsbyggðina. Þetta er ekki dæmi þar sem við þurfum að veiða fleiri fiska eða ala meira magn; peningarnir verða til með því að fullvinna vöruna hér á landi og selja hana beint í frysti-/kæliborð Evrópu eða búðarhillur undir íslensku vörumerki. Vörumerki sem skapað getur Íslandi stóran sess á erlendum mörkuðum í framtíðinni.

Aukinn virðisauki er mikið hagsmunamál fyrir okkur öll. Sem dæmi nemur framangreindur árlegur áætlaður virðisauki öllum tekjum sveitarfélaga í NV-kjördæmi. Hann myndi, m.v. kostnaðaruppbyggingu í hátæknivinnslu, skapa 1.100 til 2.300 ný störf á landsbyggðinni, auk fjölgunar afleiddra starfa, t.d. hjá rafvirkjum, vélvirkjum og tölvunarfræðingum. Hann myndi auk þess auka tekjur sveitarfélaganna um a.m.k. 2,1 til 3,3 milljarða árlega. Þetta eru stórar tölur og því til mikils að vinna.

Baráttan um tollmúrinn snýst ekki síður um framtíð landsbyggðarinnar og byggðamálin í landinu. Við heyrum oft áhyggjur af fólksfækkun og skorti á fjölbreyttum störfum í sjávarbyggðunum. Neytendapökkun í nútíma matvælaiðnaði er ekki gamaldags, líkamlega erfið fiskvinna, eins og undirritaður kynntist í æsku. Vinnslan er rekin áfram af sjálfvirkni, gervigreind og íslenskri hátækni. Hún krefst fólks í tæknistýringu, gæðastjórnun, hönnun umbúða og alþjóðlegri markaðssetningu. Með því að flytja þessa vinnslu heim búum við til dýrmæt sérfræðistörf sem virka sem segull á ungt og vel menntað fólk. Íslendingar sem flust hafa til landsins gætu hugsanlega séð tækifæri í að nýta erlend tengsl og sitt gamla móðurmál til að koma vörum inn á nýja markaði og þar af leiðandi byggt undir öflugri markaðssetningu. Til samans getur þetta búið til nýjan drifkraft og þrótt í byggðum sem allt of lengi hafa verið án tækifæra.

Við þetta bætist stóra efnahagsmálið: evran. Íslensk útflutningsfyrirtæki búa í dag við stöðuga gengisóvissu og okkar dýru krónu, auk þess sem fjármagnskostnaður og vextir eru hér mun hærri en í Evrópu. Með því að stefna að upptöku evrunnar hverfur gengisáhættan í viðskiptum við okkar stærsta markað. Íslensk fyrirtæki geta gert langtímasamninga við stórmarkaðskeðjur ytra með fullri vissu um framlegðina, og lægri vextir myndu auðvelda okkur að fjárfesta í þeirri dýru sjálfvirknitækni sem þarf til að gera neytendapökkunina samkeppnishæfa.

Að segja JÁ þann 29. ágúst þýðir ekki að við séum að skrifa undir eitthvað í blindni. Það þýðir einfaldlega að við ætlum að setjast niður, semja um okkar hagsmuni og sjá hverju við getum náð fram. Fyrir sjávarútveginn, fyrir nýsköpun í hliðarafurðum (lækningavörum, snyrtivörum o.fl.), og fyrir lífsgæði fólksins í sjávarbyggðunum getum við ekki horft fram hjá þeim möguleikum sem geta opnast með JÁ-inu. Rökin fyrir JÁ-i eru of sterk til að láta það liggja óhreyft á borðinu, kjósum JÁ.

Óli Rúnar Ástþórsson

Höfundur er hagfræðingur MAE og fyrrverandi hreppsnefndarmaður í Skorradal.

Þann 29. ágúst greiðum við atkvæði um hvort hefja eigi viðræður við Evrópusambandið. Umræðan hefur að mestu snúist um stóru línurnar, vexti, verðbólgu og fullveldi. En hvað þýðir þetta fyrir Suðurnes? Hvað gæti ESB-aðild gert fyrir fólk á Reykjanesi?

Húsnæðismálin: Vextir og verðtrygging

Á Suðurnesjum búa margar ungar fjölskyldur með húsnæðislán. Þær borga 7-9% vexti með verðtryggingu til viðbótar, kerfi sem hækkar höfuðstól lánsins um 5,3% á ári. Eftir tíu ár er 50 milljóna króna lán orðið 85 milljóna króna lán. Þetta kerfi er óþekkt í Evrópu.

Í Danmörku borga ég 2,32% vexti af húsnæðisláni mínu. Ég hef aðgang að afborgunarlausum lánum og markaði þar sem tugir stofnana keppa um viðskipti mín. Ekkert af þessu er í boði á Íslandi.

ESB-aðild myndi ekki lækka vexti á einni nóttu. En hún myndi: opna íslenskan lánamarkað fyrir evrópskri samkeppni, fjarlægja gjaldmiðlaáhættuálagið (1,5-2,5 prósentustig), og gefa Íslendingum aðgang að lánaformum sem eru sjálfsögð annars staðar í Evrópu. Krónan og fákeppni þriggja banka halda vöxtum háum, ESB-aðild myndi breyta því.

Keflavíkurflugvöllur: Alþjóðleg dyr Íslands

Keflavíkurflugvöllur er stærsti vinnustaður Suðurnesja og ein mikilvægasta innviðafjárfesting Íslands. Flugvöllurinn þjónar bæði ferðaþjónustu og vöruflutningum og staða hans myndi styrkjast með ESB-aðild.

Sem ESB-aðildarland myndi Ísland taka fullan þátt í evrópsku flugsamgöngukerfi (Single European Sky). Keflavík gæti orðið enn sterkari tengipunktur milli Evrópu og Norður-Ameríku með fullum réttindum innan evrópska flugrýmisins. Þetta myndi styrkja atvinnulíf á Suðurnesjum beint.

Grindavík og náttúruhamfarir: Samstöðusjóður Evrópusambandsins (e. European Union Solidarity Fund, skammstafað EUSF)

Grindavíkingar vita betur en flestir hvað náttúruhamfarir kosta. Fólk hefur þurft að yfirgefa heimili sín. Óvissan er gríðarleg. Og stuðningur ríkisins, þótt velkominn sé, er takmarkaður af fjárhag ríkissjóðs.

ESB er með Samstöðusjóð (e. Solidarity Fund) sem er sérstaklega ætlaður aðildarríkjum sem verða fyrir náttúruhamförum, jarðskjálftum, eldgosum, flóðum. Sjóðurinn hefur greitt milljarða evra til Ítalíu (jarðskjálftar), Portúgals (skógareldar) og Grikklands (flóð). Ísland sem ESB-aðildarland hefði aðgang að þessum sjóði, sem EES aðild veitir ekki.

Fyrir Grindavík og Reykjanes, svæði sem býr við stöðuga eldsumbrotsáhættu er þetta ekki fræðilegt. Þetta er raunverulegt öryggisnet.

Orkumál og græn umbreyting

Reykjanes er orkusvæði, jarðvarmavirkjanir, vindorkumöguleikar, og nálægð við Evrópu. ESB er að fjárfesta gríðarlega í grænni umbreytingu og orkuöryggi. Ísland sem ESB-aðili gæti orðið lykilaðili í evrópskri orkustefnu, ekki bara sem framleiðandi, heldur sem útflytjandi grænnar orku.

Hugmyndir um sæstreng til Evrópu hafa verið ræddar í áratugi. Sem ESB-aðildarland myndi Ísland fá aðgang að fjármagni og samstarfi sem gæti raungert þetta, og Suðurnes, með nálægð sinni við Evrópu, væri eðlilegur útgangspunktur.

Ásbrú og nýsköpun

Ásbrú, fyrrum varnarsvæði, er í þróun sem nýsköpunar- og menntasvæði. ESB styrkir nýsköpunarklasa og tækniþróun í gegnum Horizon Europe, ERDF og InvestEU. Sem ESB-aðildarland myndi Ásbrú geta sótt beint í þessa sjóði til að laða að fyrirtæki, rannsóknir og menntun.

Samgöngur

Reykjanesbraut er eina samgönguæð Suðurnesja við höfuðborgarsvæðið. Umferð eykst ár frá ári og innviðir hafa ekki haldið í. ESB fjármagnar samgönguinnviði í gegnum TEN-T og Connecting Europe Facility, styrkir sem EES-samningurinn veitir ekki aðgang að.

Hvað þýðir „Nei" fyrir Suðurnes?

Nei þýðir að lítið breytist. Háir vextir og verðtrygging halda áfram að þyngja róður ungra fjölskyldna. Grindavík fær engan aðgang að samstöðusjóðnum. Flugvöllurinn missir af tækifærum innan evrópska flugrýmisins. Og Ásbrú þarf að keppa um fjármagn við allt annað sem ríkissjóður þarf að fjármagna.

Ég segi ekki að ESB-aðild leysi öll vandamál Suðurnesja. En ég segi að viðræður myndu sýna okkur hvað er í boði. Og ef það sem er í boði hentar ekki,  þá segjum við nei í seinni atkvæðagreiðslunni.

Spurningin er einföld: Eigum við að minnsta kosti að sjá hvað er í boði? Eða eigum við að segja nei án þess að vita?

Halldór Jörgen Olesen

Höfundur er sérfræðingur í samstarfi og rekur Verðbólguvaktina (verdbolga.net).

Gjaldskrár hins opinbera eru hækkaðar og embættismönnum fjölgað í stað þess að borga niður skuldir ríkisins í meira mæli. Það vekur upp spurningar. Hvað er þá verið að gera ef ekki var tæklað helstu kartöfluna í síðustu kosningum?

Núna er verið að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu um inngöngu í Evrópusambandið þar sem vandamálin eru enn stærri og fleiri en hérlendis. Þar er atvinnuleysi meðal ungs fólks alvarlegt vandamál. Samkvæmt nýjustu spám eru enn fleiri vandamál að myndast í fjármálum sambandsins. Stóraukin útgjöld, skuldastaða sambandsríkjanna hefur aukist gífurlega og skuldir sambandsins sjálfs einnig. Þá hafa mörg fyrirtæki flutt vegna þungs regluverks og veikrar samkeppnisstöðu. Evrópusambandið stendur sjálft frammi fyrir mörgum áskorunum og stendur á villigötum.

Ég vil að Ísland haldi áfram að vera samkeppnishæft þrátt fyrir smæð okkar. Til þess þurfum við að halda öllum verkfærum fullvalda ríkis og nýta þau. Sama hvort það séu varnar-, viðskipta- eða hvers konar samningar. Nýta styrkleika og sérstöðu okkar, það eru stuttar boðleiðir, sveigjanleiki og raunveruleg tækifæri til þess að skapa velferð.

Því þótt stjórnmál og hagstjórn gangi ekki alltaf upp hér þá getum við skipt því öllu út með einni kosningu. Stjórnmálamenn eru teknir til ábyrgðar og kosnir út ef þeir standa sig ekki. Meirihluti fær umboð til að stýra kjörtímabilinu en ekki umboð til frambúðar.

Fannar Logi Waldorff

Höfundur er verðandi lögfræðinemi og sat á framboðslista D-lista og óháðra í Suðurnesjabæ

FIMM HOLLRÁÐ RAUÐA KROSSINS

1. Útbúðu viðlagakassa í bílinn. Í hann skaltu t.d. setja vatn, nesti, hreinlætisvörur, teppi, hlý föt, aukaskó, hleðslubanka fyrir símann og skyndihjálpartösku.
2. Fylgstu vel með veðurspá og leiðbeiningum frá yfirvöldum, s.s. um umferðartakmarkanir.
3. Fylltu á bílinn (eldsneytistankinn eða rafhlöðuna).
4. Leggðu tímanlega af stað og ekki flýta þér heim.
5. Mundu eftir sólmyrkvagleraugunum!

Árið 1933 hafði verið gerður lóðaleigusamningur um 9004 fermetra sem átti að borga rétt rúmar 90 krónur fyrir á ári í lóðarleigu.

Þessi samningur er orðaður sem hér segir:

„Lóðin er leigð á erfðafestu óuppsegjanlega til óákveðins tíma með rétti fyrir leigutaka til að selja eða veðsetja svo sem væri lóðin hans af leigusala, þó má leigutaki hvorki selja né veðsetja hluta af lóðinni, en aðeins í heild.“

Allir sem ég hef talað við, lögfræðingar og aðrir, segja að svona orðalag í samningum vísi til þess að lóðin sé eignarlóð.

Við hjónin sem búum í íbúð að Vatnsnesvegi 29 neituðum að borga fyrir árið 2025 að borga þá upphæð sem landeigendur rukkuðu okkur um eða 74 þúsund krónur.

Í  matsgerð í matsmálinu nr. -10/1993 kemur fram að metnar voru 318 lóðir en af þeim eru 294 í Keflavík en 24 í Njarðvík.

Það féll dómur um sambærilegt mál í Héraðsdómi Reykjaness 8. nóvember 1996 þar sem segir að lóðaleiga skuli nema 0,5% af lægsta taxta verkamanns.

Við erum með samning, sem fyrr er getið, upp á annað. Við höfum fengið hótunarbréf frá landeigendum.

Kröfuhafinn eru Landeigendur, Ytri Njarðvík, m/Vatnsnesi.

Þegar málin eru skoðuð kemur í ljós að íbúar sem búa á Reykjanesskaga eru rukkaðir um allt upp í 2% af fasteignamati lóðar í lóðaleigu, sem þekkist hvergi annars staðar.

Þetta hafa íbúar á Suðurnesjum þurft að sætta sig við, annars beittir hótunum eins og um er rætt í byrjun.

Bæjarfélög hafa rukkað þessi gjöld í sumum tilfellum og reiknað þau út fyrir lóðareigendur, vegna þess að landeigendur segjast eiga landið vegna þess að langafi þeirra átti belju sem var að bíta grasið þarna í fjarlægri fortíð.

Ekki hefur borið mikið á því að bæjarstjórnir sem eru kosnar af almenningi og þiggja laun frá okkur bæjarbúum hafi nokkurn tímann aðstoðað okkur bæjarbúa í þessum málum, heldur reiknað gjöldin út fyrir þá og sent á Motus til innheimtu.

Þess vegna erum við tilbúin að mæta landeigendum í Héraðsdómi ef með þarf til að fá botn í þetta.

Það féll dómur um sambærilegt mál í Héraðsdómi Reykjaness 8. nóvember 1996 þar sem segir að lóðaleiga skuli nema 0,5% af lægsta taxta verkamanns.

Eftir dómnum hefur ekki verið farið.

Það eru margir að spyrja um þessi mál og því set ég þetta inn hérna núna.

Þegar við horfum á fréttirnar þá er stundum verið að tala um mannréttindi.

Hvað eru mannréttindi?

Er það eitthvað sem á við okkur eða eru þau bara fyrir fjármagnseigendur?

Mér datt í hug hvort einhver hérna úti gæti búið til forrit sem allir landsmenn geta tekið þátt í og skorað á ríkisstjórnina að setja lög um hámarkslóðaleigu.

Þeir þyrftu kannski að sleppa símanum á meðan, það er ekki flutningskostnaður á því.

Konan mín á frænda á Kirkjuvöllum í Hafnarfirði og þau eiga jafnstóra íbúð. Það skakkar 50.000 krónum hvað konan mín borgar meira hér í Keflavík.

Erum við ekki fólk með mannréttindi á Reykjanesi?

Látið í ykkur heyra ef þið hafið áhuga, þið sem gætuð búið til svona forrit.

Sigurður Þorleifsson

Sama lögmál hlýtur að gilda þegar kemur að framtíð íslensku þjóðarinnar og hagsmunum komandi kynslóða. Í væntanlegri þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið snýst spurningin í grunninn um þetta eina einfalda atriði: Viljum við taka upplýsta ákvörðun byggða á staðreyndum, eða viljum við loka dyrunum byggða á ótta, getgátum eða gömlum mýtum? Að segja JÁ í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu er ekki það sama og að ganga í Evrópusambandið. JÁ-ið er yfirlýsing um að við viljum ljúka samningnum til þess að sjá nákvæmlega hvað stendur á blöðunum. Það er krafa um að við byggjum ákvörðun okkar á vitneskju en ekki ágiskunum.

Í umræðunni um Evrópumálin hefur of lengi gætt ákveðins upplýsingatómarúms. Andstæðingar viðræðna fullyrða gjarnan hvað muni gerast með íslenskan sjávarútveg, landbúnað og fullveldi ef gengið verður í sambandið. Á hinn bóginn benda stuðningsmenn á kosti eins og stöðugri gjaldmiðil, lægri vexti og ríkari neytendavernd. En á meðan viðræðum er ekki lokið, þá erum við að rífast um hlutina út frá því sem við höldum. Við erum að deila um sviðsmyndir sem enginn getur fullyrt að rætist. Með því að kjósa JÁ og ljúka viðræðuferlinu fáum við endanlegan samning í hendurnar. Þegar sá samningur liggur á borðinu hverfa getgáturnar. Þá fyrst getur þjóðin tekið endanlega afstöðu á traustum grunni.

Það felst ákveðinn ótti í því að vilja ekki vita. Ef við stöðvum ferlið núna munum við aldrei komast að því hvaða undanþágur eða sérlausnir Ísland hefði getað fengið, til dæmis í sjávarútvegi og landbúnaði eða varðandi sérstöðu okkar sem eyríki. Við munum væntanlega áfram búa við kerfi þar sem vextir eru hærri en í nágrannalöndunum og verðbólga sveiflast til og frá, án þess að hafa fulla vissu fyrir því hvort annar valkostur hefði reynst betri. Að segja nei við áframhaldandi viðræðum er eins og að neita að opna umslag sem geymir mikilvægar upplýsingar um framtíðina, einfaldlega vegna þess að mann grunar hvað þar stendur.

Lýðræðið virkar best þegar borgararnir eru vel upplýstir. Þjóðaratkvæðagreiðsla um lokaniðurstöðu samningsins væri hið fullkomna lýðræðislega ferli. En til þess að sú atkvæðagreiðsla verði marktæk og viturleg þarf samningurinn að verða til. Með því að kjósa JÁ núna tryggjum við að endanlega ákvörðunin verði tekin af þjóðinni sjálfri og með fullt hús krafna og staðreynda í veganesti. Með JÁ-i á Höfuðdaginn erum ekki að skuldbinda okkur til neins annars en að klára heimavinnuna okkar.

Það getur verið dýrkeypt að taka ákvarðanir með skort á upplýsingum sem eina leiðarljósið! Við Íslendingar, eigum betra skilið en að framtíð okkar ráðist af pólitískum klækjabrögðum, misvísandi eða röngum upplýsingum og/eða hræðsluáróðri í aðdraganda kosninganna úr ranni nei-sinna. Sýnum skynsemi, látum ekki hræða okkur, sýnum hugrekki til að afla upplýsinga og nýtum tækifærið til að sjá hvað er í boði. Kjósum JÁ og tryggjum að næsta skref okkar verði stigið í fullri birtu staðreyndanna. Það er jú alltaf betra að vita en halda.

Óli Rúnar Ástþórsson
Höfundur er hagfræðingur MAE og fyrrverandi hreppsnefndarmaður í Skorradal.

Á fundinum verða samþykktir samtakanna bornar undir atkvæði, stjórn kosin og starfsáherslur næstu missera kynntar. Framboð til stjórnar eru opin og hægt er að bjóða sig fram á fundinum sjálfum.

Aðdragandinn er umfangsmikil íbúakönnun sem lögð var fyrir í júní. Alls svöruðu 266 íbúar, 163 á íslensku og 103 á ensku, sem svarar til rúmlega sex prósenta íbúa hverfisins. Könnunin var tvítyngd, enda er hlutfall íbúa af erlendum uppruna hátt á Ásbrú.

Niðurstöðurnar draga upp skýra mynd. Áttatíu og fjögur prósent svarenda kalla eftir matvöruverslun í hverfinu. Áttatíu og eitt prósent telja mikilvægt að byggja nýjan grunnskóla, þar af 92 prósent foreldra og 75 prósent þeirra sem ekki eiga börn á skólaaldri. Þrjú mál deila efsta sæti forgangslistans með 44 prósent hvert: nýr skóli, græn svæði og verslun og þjónusta.

Athygli vekur að 63 prósent svarenda segja óljóst hver beri ábyrgð á hverfinu. Af þeim hafa 78 prósent lent í því að mál falli milli ábyrgðaraðila. Ásbrú heyrir undir Reykjanesbæ en Kadeco fer einnig með þróunarhlutverk á svæðinu.

Almenningssamgöngur koma illa út. Kvöldsamgöngur fá næstlökustu einkunn allra átján þátta sem mældir voru og 61 prósent lýsa óánægju. Samanburður sem samtökin unnu sýnir að úr Reykjanesbæ eru fimm beinar ferðir á virkum degi til Reykjavíkur og engin um helgar, á meðan Akranes hefur tólf virka daga og átta um helgar og Selfoss fimmtán og sjö.

Níutíu prósent svarenda lýstu áhuga á að taka þátt í starfi samtakanna með einum eða öðrum hætti.

Samtökin starfa í fimm málaflokkum: Umhverfi og umhirða, menntun og börn, samgöngur og öryggi, þjónusta og uppbygging, og samskipti og samfélag. Áherslan er á gagnadrifna og ópólitíska hagsmunagæslu í samtali við sveitarfélagið.

Nánari upplýsingar má finna í Facebook-hópnum Hagsmunasamtök íbúa á Ásbrú.
www.facebook.com/groups/hagsmunasamtok.asbru

„Varla mun af veita að Evrópusinnar haldi vöku sinni, ekki síst á kjördegi nú í ágúst. Mér segir svo hugur að hatrammir mótstöðumenn muni leggja allt undir í þeirri viðleitni að kæra kosningaúrslitin, ef þau verða þeim ekki að skapi, minnugir þess hvernig afturhaldsöflunum hér um árið tókst að ómerkja niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar um nýja stjórnarskrá. Til þess arna nægði þeim tittlingaskítur.“

Hannes Pétursson misminnir. Afturhaldsöflin ómerktu ekki þjóðaratkvæðagreiðsluna um nýja stjórnarskrá 2012 heldur kosningar til stjórnlagaþings 2010. Það er ekki bara skáldið. Hér er á ferð landlægur misskilningur sem dúkkar upp aftur og aftur. Þó er rétt að halda því til haga að skáldið hitti samt í mark: Íslenskt afturhald hefur um langa hríð komist upp með að hafa að engu úrslit þjóðaratkvæðagreiðslu um nýja stjórnarskrá og einmitt þar liggur skýringin á hinum þráláta misskilningi. Nánar um það rétt bráðum.

Fyrst um kosningarnar til stjórnlagaþings 2010: Sex hæstaréttardómarar tóku ákvörðun í janúar 2011 um að ógilda þær kosningar á grundvelli formsatriða. Engar grunsemdir voru uppi um kosningasvik eða áhöld um að úrslit kosninganna væru ekki rétt. Því var hafnað að endurtelja atkvæðin, sem þó hefði verið hægt að gera til að eyða öllum hugsanlegum efasemdum, þótt engar væru uppi. Í rökstuðningi fyrir ákvörðuninni reyndist síðan ekki standa steinn yfir steini, líkt og Reynir Axelsson stærðfræðingur fór rækilega yfir í greinargerð og einnig í viðtali við Egil Helgason (SJÁ HÉR). Athugið að þetta var ákvörðun en ekki dómur. Dómur hefði útheimt málflutning sem aftur hefði afhjúpað málatilbúnaðinn, því hann var vissulega „tittlingaskítur“. Ólafur Þ. Harðarson stjórnmálafræðingur brást við þegar ákvörðun dómaranna var kynnt í fjölmiðlum og sagði hann að hann vissi ekki önnur dæmi þess í lýðræðisríki að kosningar hefðu verið ógiltar í heilu lagi. Þetta var fyrsta atlaga „afturhaldsaflanna“, sem Hannes Pétursson nefnir svo, að nýju stjórnarskránni. Það átti að kæfa hana í fæðingu. — Atlagan mistókst. Alþingi sýndi stórhug og kjark og skipaði þau sem hlutu kosningu til stjórnlagaþings, hina þjóðkjörnu fulltrúa, í Stjórnlagaráð, sem síðan skilaði Alþingi umbeðnum tillögum að nýrri stjórnarskrá.

Þjóðaratkvæðagreiðslan um nýja stjórnarskrá 20. október 2012 fór í öllum greinum fram eins og til stóð. Fullkomlega. Þar samþykktu 67% kjósenda að tillögurnar sem fyrir þá voru lagðar skyldu verða grundvöllur nýrrar stjórnarskrár Íslands.

Alþingi hefur ekki enn virt úrslit þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu.

Að Alþingi virði ekki niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu sem það boðar til er þvílíkt reginhneyksli að það rúmast illa í höfði fólks í lýðræðisríki. Það hlýtur að vera skýring og þess vegna hefur umræddur misskilningur smám saman orðið til: Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar um nýja stjórnarskrá var ómerkt. — En nei, það er rangt. Ekkert slíkt gerðist.

Alþingi sem nú boðar til þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst 2026 hefur enn ekki virt afgerandi niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu sem það boðaði til um nýja stjórnarskrá 2012. — Það hefur afleiðingar að virða ekki úrslit kosninga og ógöngur blasa við. Alþingi verður því að gefa kjósendum ótvíræð merki um að það muni virða úrslit kosninga. Allra kosninga sem það boðar til, alltaf. Það stendur upp á ríkisstjórnina að byrja og hafa hraðar hendur.

Hjörtur Hjartarson

Höfundur er í stjórn Stjórnarskrárfélagsins.

Á þessum fyrsta mánuði nýs kjörtímabils hefur eitt komið mér sérstaklega á óvart sem forseta bæjarstjórnar. Það eru öll samtölin við íbúa Reykjanesbæjar.

Stundum hringir einhver. Stundum berst tölvupóstur. Stundum stoppar íbúi mig á göngu minni um bæinn, á viðburðum eða þegar við hittumst fyrir tilviljun og vill ræða málefni sem honum eru hugleikin. Stundum snúast samtölin um stór skipulagsmál, stundum um litlu hlutina sem gera hverfið betra. Þessi samtöl eiga öll eitt sameiginlegt. Íbúar Reykjanesbæjar vilja finna að á þá sé hlustað.

Ég hef líka lært að bestu samtölin eru oft þau sem ekki eru skipulögð. Þau verða þegar íbúi hefur samband, sendir skilaboð eða hringir vegna máls sem skiptir hann máli. Fyrir mér er það traustsyfirlýsing og því trausti viljum við standa undir.

Traust byggist upp þegar íbúar upplifa að þeir geti komið sjónarmiðum sínum á framfæri og að tekið sé mark á sjónarmiðum þeirra, jafnvel þótt niðurstaðan verði ekki alltaf sú sem þeir óskuðu eftir.

Við sem höfum fengið það traust að sitja í bæjarstjórn og berum ábyrgð á að taka ákvarðanir. Við megum aldrei gleyma því að á bak við hverja fundargerð, hverja framkvæmd og hverja ákvörðun eru íbúar, fjölskyldur og samfélag sem á skilið að rödd þess fái að heyrast.

Við teljum að góð stjórnsýsla byrji ekki á svörum. Hún byrjar á því að hlusta.

Á síðustu vikum höfum við fengið að upplifa hversu mikilvæg samskipti við íbúa eru. Það hefur komið fram í umræðunni um Baugholtsróló, í skipulagsmálum við Hafnargötu og í endurmati á áformum um Akademíureit. Málin eru ólík, en þau minna okkur öll á sömu staðreynd. Góðar ákvarðanir verða til þegar við gefum okkur tíma til að hlusta, skoða málin frá fleiri en einni hlið og eiga opið samtal við íbúana.

Þetta snýst ekki um að vera á móti uppbyggingu. Þvert á móti. Við viljum að Reykjanesbær haldi áfram að vaxa og dafna. Við viljum að uppbygging byggist á góðu samráði, vandaðri undirbúningsvinnu og heildarsýn þar sem hagsmunir samfélagsins eru hafðir að leiðarljósi.

Það hefur verið sérstaklega ánægjulegt að fylgjast með vinnuskólanum leggja sitt af mörkum við að fegra bæinn okkar. Fallegt samfélag verður ekki til af sjálfu sér. Það verður til þegar sveitarfélagið og íbúarnir vinna saman og bera sameiginlega ábyrgð á umhverfinu sem við köllum heima. Þess vegna viljum við leggja enn meiri áherslu á fegrun bæjarins, græn svæði, snyrtimennsku og gott umhverfi við gerð næstu fjárhagsáætlunar. Það er fjárfesting í lífsgæðum okkar allra.

Við getum verið ósammála án þess að verða óvinir. Við getum tekist á um málefni af festu en jafnframt sýnt hvert öðru virðingu. Ég trúi því að þannig verði bestu lausnirnar til og þannig byggjum við sterkara samfélag.

Ég vona að íbúar Reykjanesbæjar finni á þessu kjörtímabili að það sé auðvelt að hafa samband við kjörna fulltrúa, auðvelt að koma sjónarmiðum sínum á framfæri og að á þá sé hlustað. Við eigum ekki alltaf eftir að vera sammála, en ef við hlustum hvert á annað af virðingu eigum við alltaf möguleika á að finna betri lausnir.

Þannig byggjum við traust.

Þannig byggjum við samfélag sem við getum öll verið stolt af.

Margrét Þórarinsdóttir,
forseti bæjarstjórnar  Reykjanesbæjar
og bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins.

Markmiðið með dvöl skiptinemanna er að kynnast íslenskri menningu og daglegu lífi, en reynslan sýnir að slík menningarskipti skilja eftir sig dýrmætar minningar og ævilöng vináttubönd beggja vegna borðsins.

Engin krafa um „fullkomna“ fjölskyldu

AFS leggur ríka áherslu á að ekki sé leitað eftir neinni ákveðinni staðalímynd af fjölskyldu. Allar gerðir heimila koma til greina – hvort sem um ræðir barnafólk, einstaklinga, par án barna eða eldri borgara.

Það eina sem tilskilið er, er að fjölskyldan hafi:

• Hlýtt hjarta og áhuga á menningarskiptum.
• Húsrúm og pláss fyrir einn nýjan fjölskyldumeðlim.
• Vilja til að gefa erlendu ungmenni tækifæri á að upplifa ekta íslenskt heimilislíf.

Samtökin AFS fylgja fjölskyldunni og nemandanum eftir allan tímann og veita fullan stuðning, ráðgjöf og leiðsögn á meðan dvölinni stendur.

Af hverju að gerast gestgjafi?

Að taka á móti skiptinema er einstakt tækifæri til að hleypa nýjum ferskum vindum inn á heimilið. Með því að gerast AFS-fjölskylda:

1. Kynnist þú og þínir nýjum siðum, tungumáli og menningu án þess að stíga fæti út fyrir landsteinana.
2. Skapar þú tengsl og vináttubönd yfir landamæri sem oft á tíðum vara alla ævi.
3. Gefur þú ungu og áhugasömu fólki tækifæri sem getur bókstaflega breytt lífi þeirra.

Hvernig hefur maður samband?

Fyrir þá sem vilja kynna sér málið nánar, fá frekari upplýsingar eða skrá sig sem áhugasama gestgjafa, er bent á að senda tölvupóst á netfangið: info-isl@afs.org

Fyrir suma er hún fallegt tákn um gróður og uppgræðslu. Fyrir aðra er hún ágeng tegund sem á ekki heima í íslenskri náttúru. Báðar skoðanir eiga rétt á sér og umræðan er mikilvæg.

En það sem mér finnst oft gleymast er að náttúra Íslands er ekki alls staðar eins.

Sem garðyrkjufræðingur og garðyrkjustjóri Reykjanesbæjar fæ ég reglulega spurningar um hvers vegna sveitarfélagið noti enn lúpínu á ákveðnum svæðum. Það kemur sumum, á óvart að svarið er ekki að okkur finnist lúpína fallegri en aðrar plöntur eða að við viljum að hún taki yfir landslagið.

Við á Suðurnesjum búum við aðrar aðstæður en víða annars staðar á landinu. Landslagið á Reykjanesskaganum er eitt það yngsta á Íslandi. Hér eru víðáttumikil hraun, melar og sandar þar sem jarðvegur er víða grunnur, næringarsnauður og lítið af lífrænu efni hefur náð að safnast upp. Þegar byggja á upp ný græn svæði þurfum við í mörgum tilfellum að flytja inn gróðurmold frá öðrum landshlutum vegna þess að hún er einfaldlega ekki til hér í því magni sem þarf.

Þar kemur lúpínan inn, en hún er ekki bara fjólublátt blóm. Hún er jarðvegsbætandi planta. Hún bindur köfnunarefni úr loftinu, bætir næringu í jarðveginn og skilur eftir lífrænt efni sem verður grunnur að frekari gróðurframvindu. Með tímanum geta aðrar plöntur tekið við þar sem áður var næringarsnauður melur. Þess vegna hefur hún verið notuð í skipulagðri uppgræðslu á Íslandi í áratugi og á Suðurnesjum skiptir þetta sérstaklega miklu máli til að byggja upp land sem getur staðið undir fjölbreyttu gróðurlífi til framtíðar.

Við þekkjum öll daga þegar vindurinn ber sand og mold yfir götur, stíga og jafnvel inn í íbúðahverfi og þá er gott að muna að gróður er ekki aðeins til skrauts. Hann bindur jarðveginn, dregur úr sandfoki, skapar skjól og bætir bæði umhverfið og lífsgæði okkar.

Þýðir það að lúpína eigi heima alls staðar? Alls ekki.

Á viðkvæmum náttúrusvæðum þar sem verðmætur náttúrulegur gróður er fyrir hendi á að fara mjög varlega. Þar getur lúpína vissulega haft neikvæð áhrif og þar þarf að stýra útbreiðslu hennar. En það er grundvallarmunur á slíku svæði og raskaðri jörð og næringarsnauðum svæðum þar sem jarðvegur fýkur burt, gróður nær ekki fótfestu og náttúran á erfitt með að ná sér. Þar sem sama plantan getur verið hluti af lausninni, grunnur sem aðrar plöntur fylla svo í með tímanum þegar lúpínan hefur skilað sínu í jarðveginn.

Við sjáum nefnilega að náttúran stendur aldrei í stað. Undanfarið hefur verið fjallað um að skógarkerfill sé víða farinn að taka yfir svæði þar sem lúpína var áður ríkjandi. Það sýnir að vistkerfi eru stöðugt að breytast og að umræðan um ágengar tegundir er sjaldnast eins einföld og hún virðist í fyrstu og okkar er að nota tækifærið og planta fleiri plöntum án þess að útiloka aðra og stuðla þannig að líffræðilegum fjölbreytileika.

Við sem vinnum við uppgræðslu vitum að markmiðið er ekki að rækta lúpínu.


Sem fagfólk eigum við ekki að horfa á eina plöntu sem lausn á öllum vandamálum. En við eigum heldur ekki að hafna verkfæri sem hefur reynst vel þegar það er notað af skynsemi og á réttum stað og markmiðið er að rækta upp betri jarðveg. Að byggja upp land sem getur borið fjölbreyttan gróður, staðist vind og veður og orðið fallegra og betra fyrir komandi kynslóðir. Það er verkefni sem skiptir okkur öll máli.

Þess vegna vona ég að umræðan um lúpínu verði áfram lífleg en jafnframt málefnaleg. Að við metum hvert svæði fyrir sig og veljum lausnir sem byggja á þekkingu, reynslu og þeirri náttúru sem við búum við. Því stundum er besta leiðin til að vernda náttúruna sú að hjálpa henni fyrst að ná fótfestu.

Berglind Ásgeirsdóttir                                                                   
garðyrkjustjóri Reykjanesbæjar

Eitt af einkennum Evrópusambandsins er virðing fyrir mannhelgi og mannréttindum. Með sáttmálum sínum og löggjöf hefur sambandið sett ríkar kröfur um vernd einstaklingsins gegn mismunun, kúgun og misbeitingu valds. Mannréttindasáttmáli Evrópu tryggir meðal annars rétt til friðhelgi einkalífs, tjáningarfrelsis, trúfrelsis, jafnréttis kynjanna og verndar gegn mismunun á grundvelli kynþáttar, þjóðernisuppruna, trúar, lífsskoðunar, fötlunar, skertrar starfsgetu, aldurs, kynhneigðar, kynvitundar, kyneinkenna, kyntjáningar eða annarra persónueinkenna. Sem dæmi um mannhelgisáherslur sambandsins eru að dauðarefsingar eru óheimilar innan aðildarríkjanna.

Hagsmunir almennings

Evrópusambandið hefur einnig orðið leiðandi afl í neytendavernd. Neytendur innan sambandsins njóta víðtækra réttinda sem ætlað er að tryggja öryggi vöru og þjónustu, skýrar upplýsingar um verð og skilmála, rétt til að skila vörum sem keyptar eru á netinu og vernd gegn ósanngjörnum viðskiptaháttum. Nefna má CE-merkingu vöru sem á að tryggja öryggi og hollustu. Evrópusambandið hefur sett ýmsa varnagla gegn ofurvaldi alþjóðlegra fyrirtækja í netheimi með það að markmiði að tryggja hagsmuni neytenda. Löggjöf sambandsins hefur jafnframt styrkt persónuvernd með almennu persónuverndarreglugerðinni (GDPR), sem hefur orðið fyrirmynd víða um heim.

Á sviði vinnuverndar og réttinda launafólks hefur Evrópusambandið markað sér skýra stefnu. Sambandið hefur sett lágmarksreglur um öryggi og heilbrigði á vinnustöðum, vinnutíma, hvíldartíma, vinnu barna og unglinga, orlof, foreldraréttindi og vernd starfsmanna gegn mismunun og óréttmætri meðferð. Markmiðið er að tryggja að samkeppni milli fyrirtækja byggi ekki á því að skerða réttindi starfsfólks heldur á nýsköpun, framleiðni og gæðum.

Umhverfisvernd er meðal mikilvægustu verkefna Evrópusambandsins. Sambandið hefur sett sér metnaðarfull markmið um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda, aukna notkun endurnýjanlegrar orku og vernd náttúru og líffræðilegrar fjölbreytni. Með Græna sáttmálanum (European Green Deal) stefnir ES að kolefnishlutleysi fyrir miðja öldina. Umhverfislöggjöf sambandsins hefur haft mikil áhrif á vatnsvernd, loftgæði, úrgangsmál og náttúruvernd um alla Evrópu.

Stuðningur við brothættar byggðir

Eitt af einkennum Evrópusambandsins er áhersla þess á samstöðu milli svæða. Í gegnum samheldnissjóði og byggðaþróunarsjóði veitir sambandið umfangsmikinn stuðning til svæða sem standa höllum fæti vegna landfræðilegrar legu, fólksfækkunar eða efnahagslegra áskorana. Markmiðið er að draga úr ójöfnuði milli landshluta og skapa fólki raunhæf tækifæri til atvinnu óháð búsetu.

Sérstök áhersla hefur verið lögð á stuðning við dreifbýl svæði, eyjar, afskekkt byggðarlög og svæði sem glíma við atvinnuleysi eða fólksflótta. Fjármunir hafa verið nýttir til uppbyggingar samgangna, fjarskipta, menntunar, nýsköpunar og atvinnuþróunar. Þannig leitast sambandið við að tryggja að ávinningur af efnahagslegri þróun skili sér til allra íbúa, en ekki aðeins til þéttbýlla svæða.

Evrópusambandið hefur jafnframt lagt ríka áherslu á vernd minnihlutahópa og menningarlegrar fjölbreytni. Fjölmörg verkefni eru rekin til að styrkja stöðu þjóðernis-, tungumála- og menningarminnihluta. Stuðningur er veittur til varðveislu tungumála, hefða og menningararfs sem annars gæti glatast. Með þessu leitast sambandið við að varðveita þá fjölbreytni sem hefur um aldir einkennt Evrópu.

Vernd viðkvæmra menningarsvæða er einnig mikilvægur þáttur í starfsemi sambandsins. Með sérstökum styrkjum og áætlunum er stutt við varðveislu sögulegra bygginga, fornleifa, menningarlandslags og menningarminja. Þetta á jafnt við um stórar menningarborgir sem smærri samfélög þar sem menningararfur er mikilvægur hluti af sjálfsmynd og sögu íbúanna.

Réttindi og skyldur

Þótt Evrópusambandið standi frammi fyrir fjölmörgum áskorunum, meðal annars vegna alþjóðavæðingar, loftslagsbreytinga og breyttra öryggisaðstæðna, hefur það haldið fast í grundvallargildi sín um lýðræði, mannréttindi, félagslega ábyrgð og samstöðu. Þessi gildi hafa mótað þróun sambandsins í áratugi og eru áfram leiðarljós í þeirri viðleitni að byggja samfélag þar sem efnahagsleg framþróun fer saman við félagslegt réttlæti, virðingu fyrir mannhelgi og vernd náttúru og menningar.

Þetta eru nokkur atriði sem rétt er að skoða þegar tekin er afstaða til mögulegrar aðildar Íslands að þessum samtökum, samtökum sjálfstæðra ríkja sem sameinast um nokkur grundvallaratriði, réttindi og skyldur, sem þau öll skuldbinda sig að uppfylla.

Steinar Harðarson,
bifreiðasmiður og stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni

Að venju er fjölbreytt dagskrá, fatlaðir listamenn koma fram og Baldvin og Dói sjá um létta tónlist í salnum þegar fólk er að koma. Þá verða bræðurnir Baldur og Júlíus Guðmundssynir með tónlistaratriði og Inga Sæland menntamálaráðherra verður ræðumaður kvöldsins.

Að venju er boðið upp á skötu, saltfisk og plokkfisk með tilheyrandi meðlæti og kaffi á eftir.

Við hlökkum til að sjá ykkur sem flest og að við styðjum saman verkefni sem samfélagið kallar eftir og stöndum vörð um þá sem stuðning þurfa.

Í lok dagskrárinnar verður styrkjum úthlutað sem er framlag allra þeirra sem mæta á Skötumessuna og fyrirtækja sem standa við bakið á okkur og hafa gert það árum saman.

Við bræður í Jóni forseta hlökkum til að sjá sem flest

Til að tryggja sér miða sem fyrst þarf að leggja 8.500 krónur inn á reikning Skötumessunnar-0142-05-70506, kennitölu 580711-0650. Þeir sem vilja styrkja verkefnið en komast ekki geta lagt inn á sama reikning og skrifað skýringartexta um að um stuðning sé að ræða. Þá verða sætin ekki ónotuð á Skötumessunni.

Hlökkum til að sjá ykkur sem fyrst.

Skötumessan

Nú liggur fyrir að Halldóra Fríða, sem hefur gagnrýnt launakjör nýs bæjarstjóra, þáði sjálf hærri laun en hann fyrir sama starf.

Þá þáði hún jafnframt fundarþóknanir sem hann hefur ekki þegið. Einn mánuðinn fékk hún 3,8 milljónir króna fyrir starf sitt sem bæjarstjóri og bæjarfulltrúi, en að jafnaði voru laun hennar vel yfir þrjár milljónir á mánuði. 

Það sem vekur þó enn meiri athygli er að ofan á þessi kjör fékk hún greiðslur vegna námsleyfis. Hún hefur þó ekkert upplýst um hversu háar greiðslur þetta voru. Má ætla að þegar mest á lét hafi heildargreiðslur, með launum vegna námsleyfis, til hennar numið á bilinu 4-5 milljónum króna á mánuði. 

Þá liggur heldur ekki fyrir hvaða greiðslur Halldóra Fríða þáði sem formaður Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum á sama tíma. Því fylgja einhverjar þóknanir, sem myndu þá bætast við þær tekjur sem þegar hafa verið ræddar.

Henni hefði verið í lófa lagt að fara fyrir bæjarráð og lækka eigin laun í þágu skattgreiðenda á meðan hún þáði jafnframt greiðslur vegna námsleyfis. Þess í stað þáði hún full laun sem bæjarstjóri, laun sem bæjarfulltrúi, fundarþóknanir og greiðslur sem starfsmaður bæjarins í námsleyfi.

Það er fullkomlega eðlilegt að spyrja sig hvort það hafi verið siðferðilega réttlætanlegt gagnvart skattgreiðendum að þiggja slíkar ofurgreiðslur.

Þær spurningar verða enn áleitnari í ljósi þess að Halldóra hefur sjálf kosið að gera launakjör annarra að pólitísku hitamáli.

Til að tryggja gagnsæi og upplýsta umræðu væri eðlilegt að Halldóra Fríða birti sundurliðaðar upplýsingar um kjör sín á þeim tíma sem hún gegndi starfi bæjarstjóra. Bæjarbúar eiga rétt á að hafa skýra mynd af heildarkjörunum og draga sínar eigin ályktanir út frá þeim upplýsingum.

- Stjórn Heimis

Samkvæmt nýrri skoðanakönnun Maskínu fyrir DV um framhald viðræðna Íslands við ESB segjast 59% svarenda í Reykjavík munu segja Já í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst nk. og 56% í nágrannabyggðum Reykjavíkur borið saman við 48% á Suðurlandi og Reykjanesi. Þetta misræmi er að vísu ekki verulegt en það er samt meira en mér finnst það ætti að vera því að þjóðarhagurinn sem í húfi er hlýtur af sjónarhóli hvers og eins að teljast áþekkur um allt land líkt og birtist skýrt í þjóðaratkvæðagreiðslunni um nýju stjórnarskrána 2012. Þar sagði ríflegur meirihluti kjósenda í öllum kjördæmunum sex Já við nýrri stjórnarskrá: 77% í Reykjavík norður, 72% í Reykjavík suður og 68% á Suðvesturlandi, meirihluti alls staðar. Mér þætti eðlilegt að hliðstætt samræmi milli Reykjavíkur og Suðurlands kæmi á daginn í þjóðaratkvæðagreiðslunni sem í hönd fer 29. ágúst.

Hvernig kemst ég að þeirri niðurstöðu? Ég þurfti ekki að „kíkja í pakkann“ áður en við gengum í SÞ 1946, ekki vegna þess að ég var ekki fæddur þá, heldur vegna hins að SÞ eru félagsskapur sem ég tel rétt af pólitískum ástæðum að Ísland sé í hvað sem kostum og göllum líður. Ég lít ESB svipuðum augum. Þar eru allir okkar nánustu vinir og vandamenn í Evrópu nema Norðmenn (og Bretar sem dauðsjá nú margir eftir að hafa látið ginna sig út 2016). Öll 27 aðildarlöndin una sér vel í ESB (72% svarenda, sjá mynd). Þar eigum við því heima líka hvað sem kostum og göllum líður. Ég met kostina og gallana að vísu svo að kostirnir vegi mun þyngra en gallarnir, en það er ekki aðalatriðið í mínum huga heldur hitt, að við eigum samleið með Evrópu, langa samleið, einkum nú þegar heimsmálin hafa riðlast svo að Bandaríkjastjórn hefur í hótunum við Grænland og Nató.

Við þessar nýju kringumstæður tel ég að við þurfum að þétta raðirnar og ganga inn í ESB með evrunni og öllu saman sem fyrst (og Norðmenn líka), ekki bara til að hagnast á því heldur einnig til að gera gagn. Sælla er að gefa en þiggja.

Þorvaldur Gylfason

Prófessor emeritus, Háskóla Íslands

Beinum sjónum að „gegnsæinu“ í staðinn fyrir upphæðina! Það er algjör fásinna hjá minnihlutanum að velta sér upp úr því að heildarlaunin þín — með álagi vegna bæjarfulltrúalauna, tveimur aukafundum á mánuði og stjórnarsetu — slagi í tæpar 3,2 milljónir króna á mánuði. Hvað með það þótt þau séu hærri en laun borgarstjóra og forsætisráðherra? Til hvers að ræða launakjör á erfiðum rekstrartímum þegar við getum frekar rætt hvað þetta er allt saman gegnsætt?

Við skulum frekar hreykja okkur af því að ráðningarsamningurinn við þig hafi verið birtur á netinu — nokkuð sem aldrei hefur verið gert áður! Beinum umræðunni bara að netbirtingunni og þeirri staðreynd að þú sérð að þér að þiggja rúmlega 68 þúsund krónur á fund. Þá gleymir fólk fljótt heildarupphæðinni. Gegnsæið skiptir jú miklu meira máli en hvað fer í raun og veru úr vösum skattgreiðenda.

Hvílík frekja í bæjarfulltrúum Framsóknar og Samfylkingar að ætla að setja út á að þú hafir brotið sveitarstjórnarlög með því að ráða aðstoðarmann á miðju ári, án þess að gera ráð fyrir því í fjárhagsáætlun eða óska eftir viðauka! En þú varst með rétta svarið: Hvað með kennarana?! Auðvitað er það nákvæmlega sami hluturinn að fyrrverandi meirihluti hafi ekki gert viðauka vegna lögboðinna, landlægra kjarasamningshækkana upp á 600 milljónir. Af hverju þarft þú að fylgja formsatriðum og biðja um heimild fyrir pólitískri ráðningu þegar önnur „synd“ getur vegið hina upp? Með þessari tækni þarftu aldrei að rökstyðja hvort þín eigin gjörð sé lögleg.

Kennum þeim um og köllum þau vitlaus. Ef minnihlutinn ætlar ekki að gefast upp er best að saka hann bara um að vera „föst í röngum málflutningi og upplýsingaóreiðu“. Þegar hann kvartar undan formsatriðum við ráðningu aðstoðarmannsins er fullkomið að svara því fljótt og örugglega að hann sé einfaldlega að kvarta undan þeirri vinnumenningu sem hann innleiddi sjálfur síðustu 12 ár. Snúðu vörninni í sókn og segðu að gagnrýnin sýni bara þeirra eigin eitruðu menningu. Til að setja punktinn yfir i-ið getum við svo tekið undir með samflokksmanni þínum og vonað að þetta verði ekki „kjörtímabil gaslýsinga þar sem minnihlutinn er alltaf að misskilja allt“.

Með þessum þremur vopnum — útúrdúrum, fölskum hliðstæðum og persónuárásum — þarft þú aldrei að svara því efnislega hvort brotið hafi verið gegn sveitarstjórnarlögum.

Góðar stundir
Kristinn Þór Jakobsson
fv. bæjarfulltrúi í Reykjanesbæ

Fáninn mun ekki aðeins blakta á þjóðhátíðardaginn sjálfan heldur verður honum haldið á lofti allan sólarhringinn út sumarið, eftir því sem fánalög heimila. Þá munu íslenskir fánar einnig prýða aðkomuleiðir að sveitarfélaginu við þjóðveginn.

Sumum kann að þykja þetta lítið mál eða jafnvel óþarfi. Ég lít öðruvísi á það. Íslenski fáninn hefur ólíka merkingu fyrir ólíkt fólk og í því felst einmitt styrkur hans.

Fyrir suma táknar hann sjálfstæði þjóðarinnar, baráttu og afrek fyrri kynslóða og trúna á að við getum ráðið eigin örlögum. Fyrir aðra er hann tákn lands þar sem jafnrétti, frelsi og fjölbreytileiki eru í hávegum höfð. Enn aðrir sjá í honum tengingu við einstaka náttúru landsins og þá sögu og menningu sem mótað hefur þjóðina. Hver sem merkingin er, eigum við þennan fána sameiginlega.

Við búum í sveitarfélagi sem er fyrsti viðkomustaður flestra þeirra ferðamanna sem sækja Ísland heim. Því er vel við hæfi að taka á móti þeim með sýnilegum hætti og minna um leið á það sem sameinar okkur sem þjóð. Auðvitað er það von okkar að þetta auki enn frekar líkurnar á því að ferðamenn kíki við í sveitarfélagið okkar og njóti þeirrar þjónustu sem atvinnulífið og sveitarfélagið hefur upp á að bjóða.

Þann 17. júní verður fjölbreytt og glæsileg dagskrá í boði fyrir bæjarbúa. Hátíðarhöldin hefjast með hátíðarguðþjónustu í Keflavíkurkirkju og að henni lokinni verður farin skrúðganga í Skrúðgarðinn í Keflavík. Þar fer fram fánahylling, setning hátíðarinnar, ávarp fjallkonunnar, ræða dagsins og flutningur Lofsöngsins. Að lokinni hátíðardagskrá tekur við fjölskylduvæn skemmtidagskrá fyrir börn og ungmenni sem enginn ætti að láta fram hjá sér fara.

Ég hvet alla til að taka þátt í hátíðarhöldunum, njóta dagsins og fagna því sem sameinar okkur sem íbúa sveitarfélagsins og sem Íslendinga.

Gunnlaugur Kárason
formaður bæjarráðs Reykjanesbæjar

Raunfærnimat gerir fólki kleift að fá þá þekkingu og reynslu sem það hefur aflað sér í starfi metna. Þau sem hafa náð 23 ára aldri og starfað í leik-eða grunnskóla í að minnsta kosti þrjú ár geta átt kost á slíku mati. Fyrir mörg er raunfærnimatið fyrsta skrefið í áframhaldandi námi og starfsþróun, aðrir nýta það til að fá þekkingu sína formlega viðurkennda eða nýta matið sem hluta af undirbúningi fyrir frekara nám. Þannig eru margvísleg tækifæri í raunfærnimati.

Leikskóla- og stuðningsfulltrúabrúin varð til sem næsta skref fyrir þátttakendur sem vilja byggja frekar ofan á þá reynslu og þekkingu sem þeir hafa aflað sér í starfi. Námsleiðin er ætluð ófaglærðu starfsfólki, 23 ára og eldra, sem hefur að lágmarki þriggja ára reynslu af uppeldi og umönnun barna í leik- og grunnskólum.

Viðtökurnar létu ekki á sér standa. Í dag eru tæplega 30 þátttakendur í náminu sem veitir þeim tækifæri til að efla fagþekkingu sína, styrkja stöðu sína á vinnumarkaði og opna leiðir að frekara námi.

Það býr mikill mannauður innan leikskólanna og það hefur verið ánægjulegt að fylgjast með þeim metnaði og áhuga sem þátttakendur sýna náminu. Mörg þeirra sem nú sækja nám hafa um árabil gegnt mikilvægu hlutverki í leik- og grunnskólum á Suðurnesjum og búa yfir dýrmætri reynslu og þekkingu. Fyrir mörg skiptir miklu máli að geta sótt nám í heimabyggð og þróað sig áfram í starfi án þess að þurfa að sækja langt að.

MSS lítur á það sem eitt af sínum lykilhlutverkum að vera í nánu sambandi við atvinnulíf og samfélag á Suðurnesjum og þróa námsframboð sem svarar þörfum hverju sinni. Endurkoma námsleiðarinnar er þannig gott dæmi um hvernig hægt er að þróa námsframboð í takt við þarfir samfélagsins og skapa tækifæri til náms og starfsþróunar í heimabyggð.

Skráning í námsleiðina er opin allt árið og geta nýir þátttakendur hafið nám þegar þeim hentar. Fyrsta skrefið er oft það erfiðasta – en það getur líka opnað dyr að nýjum tækifærum. Áhugasamir eru hvattir til að hafa samband við Lindu verkefnastýru eða Steinunni náms- og starfsráðgjafa til að fá upplýsingar og ráðgjöf um næstu skref.

Linda Björk Pálmadóttir,
verkefnastýra

Steinunn Björk Jónatansdóttir,
náms- og starfsráðgjafi

Það að hringja í nemendur sem voru í grunnskólanum, sýna áhuga á því hvað þeir eru að gera, hvort þeir séu í vinnu, skóla eða hafi ekkert fyrir stafni og bjóða þá þeim sem vilja aðstoð við að komast aftur í nám eða annað. Margir þessara nemenda hafa staðið höllum fæti og sýna EKKI frumkvæði í að fara af stað í einhverjar virkniaðgerðir, s.s. skóla/námskeið, búa jafnvel heima í foreldrahúsum og einangra sig þar við tölvur/TV o.þ.h.

Það er mikilvægt að sveitarfélagið rétti þessum einstaklingum líflínu og dragi þá dálítið að landi, a.m.k. fyrsta spölinn þar til þeir geta synt sjálfir af öryggi.

Ég undirrituð hóf að fylgja nemendum eftir í framhaldsskóla haustið 2005 með nemendum í árgangi 1995. Í upphafi hafði ég frumkvæði að því að hafa samband við nemendur og kanna líðan og hvernig gengi í framhaldsskóla. Ég bauð nemendum aðstoð varðandi námið og skipulag þess og ef viðkomandi vildi ekki vera lengur í skóla þá bauð ég viðkomandi aðstoð við gerð ferilskráar og umsókna um störf til þess að þeir kæmust út á vinnumarkað en myndu ekki einangrast heima og missa tengsl við félagana. Fyrstu árin var eftirfylgdin aðeins frá Sandgerðisskóla og ekki formlegt plagg og úrvinnsla.

Árið 2014 hófu fræðsluyfirvöld að byggja upp formlegt plagg sem innihélt ákveðna verkferla og svo færðist þessi eftirfylgd einnig til Gerðaskóla og Stóru-Vogaskóla en þessi bæjarfélög eru með sameiginlegt félags- og velferðarsvið. Suðurnesjabær og grunnskólarnir settu upp formlegt plagg þar sem tiltekið var hverjir væru ábyrgðaraðilar með verkefninu og hvert hlutverk hvers og eins væri. Þessi samstarfshópur hittist einu sinni á ári til að skoða hvort uppfæra þurfi verkefnið.

Verklýsing var sett upp og gætt vel að persónuverndarþættinum, verkefnið kynnt að vori í 10. bekk fyrir nemendum og forráðamönnum þeirra. Þeir sem vilja taka þátt skrifa undir upplýst samþykki fyrir því að námsráðgjafi geti fylgt þeim eftir í framhaldsskóla og fengið upplýsingar um framvindu nemenda hjá námsráðgjafa í framhaldsskólanum. Þegar skóli hefst fær námsráðgjafi upplýsingar um hvort allir nemendur sem sóttu um hafi skilað sér í skólann. Þegar kemur að miðannarmati fær námsráðgjafi póst um það hvernig gengi hjá nemanda, hvort hann væri enn í skólanum og hvort viðkomandi þyrfti frekari aðstoð. en geta leitað til okkar í grunnskólanum ef þeir þurfa aðstoð. Náms- og starfsráðgjafi í FS hefur aðstoðað bæjaryfirvöld í þessu verkefni og eiga þakkir skildar þar sem þetta úrræði gengi ekki nema með aðstoð frá þeim, reyndar námsráðgjafar í fleiri framhaldsskólum.

Ef nemandi skráir sig úr skóla þá fær námsráðgjafi póst um það, hefur samband við nemandann og býður honum aðstoð við að komast í önnur námsúrræði en ef viðkomandi vill ekki í nám heldur komast út á vinnumarkaðinn fyllir námsráðgjafi út tilvísunarplagg og kemur því til félagsþjónustu bæjarins. Þar tekur félagsráðgjafi boltann, hefur samband við viðkomandi nemanda og býður aðstoð við að komast í annað virkniúrræði svo nemandinn einangrist ekki heima og missi tengsl við jafnaldrana.

Þeir nemendur sem skrifa ekki undir upplýst samþykki fá samt fyrirspurn beint frá námsráðgjafa, t.d. í skilaboðum á samfélagsmiðlum, um það hvernig þeim gangi en þar er það þeirra val að svara eða ekki. Nemendur geta einnig óskað eftir aðstoð námsráðgjafa sjálfir þó að þeir hafi ekki skrifað undir upplýst samþykki. Engum nemendum er neitað um aðstoð en námsráðgjafi fær ekki upplýsingar um gengi viðkomandi nema þá frá honum sjálfum.

Nemendur hafa oft haft samband, beðið um upplýsingar, aðstoð við verkefni sín, yfirlestur verkefna o.þ.h. en námsráðgjafi hjálpar þeim ef mögulegt er. Það eru mjög fáir sem hafa skrifað undir upplýst samþykki sem hafa hætt námi. Ég hef sent sex tilvísanir til félagsþjónustu frá 2017.

Það er mikilvægt fyrir ungmennin, fjölskyldur þeirra og samfélagið í heild að skólaganga þeirra í skyldunámi sem og í framhaldsskóla sé farsæl fyrir samfélagið í heild. Allir eru mikilvægir í tannhjólinu sem keyrir samfélagið áfram.

Síðustu ár hefur náms- og starfsráðgjafi Sandgerðisskóla skilað vorskýrslum um verkefnið, þar sem fram koma upplýsingar um hvernig nemendum skólans hefur gengið í framhaldsskólanum og hvort eitthvert brotthvarf hafi verið.

Það er mikilvægt að fylgja nemendum eftir enda eru þeir börn til 18 ára aldurs en á þeim tímamótum dettur þessi formlega eftirfylgd niður en þau geta eftir sem áður átt aðgang að námsráðgjafa skólans, a.m.k. hjá okkur í Sandgerðisskóla.

Ragnhildur l. Guðmundsdóttir

Náms- og starfsráðgjafi

Sandgerðisskóli

ragnhildur@sandgerdisskoli.is

Síðasta útspil stjórnvalda, að takmarka gistheimildir í húsnæði Þórkötlu frá og með 1. september, hefur valdið óafturkræfum skaða. Þetta útspil setur áform þeirra fölskyldna sem hugðust snúa heim í sumar til búsetu í uppnám og einhverjar hafa gefist upp.

Grindvíkingar geta ekki beðið eftir því að stjórnvöld taki ákvarðanir byggðar á nýju áhættumati sem stendur til að birta í júlí. Stjórnvöld þurfa að taka ákvörðun núna óháð þessu áhættumati.

Við bendum á að Grindavík er öllum opin og búseta er þar heimil svo fremi sem Almannavarnir loki ekki bænum eða rými hann af völdum aðsteðjandi hættu.

Við skorum á forsætsráðherra, ríkisstjórn og þingmenn að leysa úr þessu máli áður en Alþingi fer í sumarfrí.

Virðingarfyllst,

Stjórn Járngerðar.

Þótt fundurinn hafi verið um margt gagnlegur, staðfesti hann þann rökstudda grun bæjaryfirvalda að það er ekki Fasteignafélagið Þórkatla sem stendur í vegi fyrir lausnum fyrir Grindvíkinga, heldur stjórnvöld. Á fundinum kom skýrt fram af hálfu fulltrúa Þórkötlu að félagið sé nánast að fullu í eigu ríkisins og þurfi að lúta vilja eiganda síns þegar kemur að stórum ákvörðunum um endurkaup og búsetu. Það er vitað að fasteignafélagið hafði fyrir nokkru unnið að útfærslum á endurkaupum og lausnum fyrir íbúa og var ekkert því til fyrirstöðu strax í mars að kynna þær útfærslur.  

Það er mat bæjarstjórnar að stjórnvöld séu vísvitandi að beita Þórkötlu fyrir sig til að tefja endurreisn Grindavíkur og koma í veg fyrir að fjölskyldur geti snúið heim.  

Í stað þess að greiða götu þeirra sem vilja og geta snúið heim, er nú verið að þrengja enn frekar að íbúum. Nýkynnt áform um að takmarka heimild fyrrverandi eigenda (hollvina) til dvalar við aðeins 12 nætur í mánuði frá og með 1. september munu hafa verulega neikvæð áhrif á samfélagið, viðhald eigna og lífið í bænum. Fyrir marga voru þessir dvalarsamningar líflína og mikilvægt milliskref til að máta sig við aðstæður í heimabænum á meðan beðið var eftir þeim endurkaupasamningum sem stefnt var að. 

Bæjarstjórn lýsir yfir miklum vonbrigðum með þá neikvæðu og fjandsamlegu afstöðu sem stjórnvöld sýna gagnvart skjótri enduruppbyggingu bæjarfélagsins. Stjórnvöld hafa skýlt sér á bak við áhættumat sem unnið hefur verið án aðkomu eða samráðs við sveitarfélagið og tekur lítið sem ekkert tillit til þeirra miklu mótvægisaðgerða sem þegar hefur verið ráðist í af hálfu bæjarins.   

Ný bæjarstjórn Grindavíkur krefst þess að ríkisstjórnin stígi fram úr skugga Þórkötlu og tali skýrt við heimamenn. Grindavíkurbær er tilbúinn til samstarfs um raunhæfar lausnir og krefst þess að heimkoma þeirra Grindvíkinga sem hennar óska, verði ekki tafin að óþörfu.  

Bæjarstjórn Grindavíkur

Nú er opið fyrir umsóknir í Startup Landið, nýsköpunar- og viðskiptahraðal sem er sérstaklega ætlaður frumkvöðlum, sprotafyrirtækjum og nýsköpunarverkefnum á landsbyggðinni. Markmið verkefnisins er að hjálpa þátttakendum að þróa hugmyndir sínar áfram, byggja upp öflugt tengslanet og fá aðgang að sérfræðiráðgjöf sem getur skipt sköpum á fyrstu stigum vaxtarferlisins. 

Startup Landið er skipulagt í samstarfi landshlutasamtaka um allt land, þar á meðal Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum (SSS), og byggir á þeirri sannfæringu að öflug nýsköpun geti sprottið hvar sem er á landinu. Verkefnið er að mestu leyti rafrænt og því aðgengilegt þátttakendum óháð búsetu. 

Þátttakendur fá meðal annars:

• Aðgang að reynslumiklum leiðbeinendum og sérfræðingum.
• Vinnustofur og fræðslu um rekstur, markaðsmál og fjármögnun.
• Tækifæri til að byggja upp tengslanet frumkvöðla, fjárfesta og samstarfsaðila.
• Stuðning við að þróa hugmyndir frá fyrstu skrefum yfir í raunhæf viðskiptatækifæri. 

Á Suðurnesjum býr mikill kraftur, þekking og reynsla. Svæðið hefur á undanförnum árum sýnt að hér eru kjöraðstæður fyrir nýsköpun og atvinnusköpun. Þess vegna hvetur SSS alla þá sem ganga með hugmynd í maganum – hvort sem hún tengist ferðaþjónustu, tækni, matvælaframleiðslu, skapandi greinum, sjálfbærni eða öðrum sviðum – til að kynna sér verkefnið og sækja um.

„Góð hugmynd verður ekki að veruleika nema einhver taki fyrsta skrefið. Startup Landið er einstakt tækifæri fyrir frumkvöðla á landsbyggðinni til að fá stuðning, þekkingu og tengsl sem geta flýtt fyrir framgangi verkefna og skapað verðmæti fyrir samfélagið, segir Dagný Maggýjar verkefnastjóri Heklunnar, atvinnuþróunarfélags Suðurnesja en hægt er að senda fyrirspurnir á info@startuplandid.is.

Umsóknarfrestur er til 1. september 2026 og allar upplýsingar ásamt umsóknareyðublaði má finna á www.startuplandid.is. 

Kannski er næsta stóra nýsköpunarverkefni Íslands að verða til á Suðurnesjum. Nú er rétti tíminn til að láta reyna á hugmyndina.

Það að hringja í nemendur sem voru í grunnskólanum, sýna áhuga á því hvað þeir eru að gera, hvort þeir séu í vinnu, skóla eða hafi ekkert fyrir stafni og bjóða þá þeim sem vilja aðstoð við að komast aftur í nám eða annað. Margir þessara nemenda hafa staðið höllum fæti og sýna EKKI frumkvæði í að fara af stað í einhverjar virkniaðgerðir, s.s. skóla/námskeið, búa jafnvel heima í foreldrahúsum og einangra sig þar við tölvur/TV o.þ.h.

Það er mikilvægt að sveitarfélagið rétti þessum einstaklingum líflínu og dragi þá dálítið að landi, a.m.k. fyrsta spölinn þar til þeir geta synt sjálfir af öryggi.

Ég undirrituð hóf að fylgja nemendum eftir í framhaldsskóla haustið 2005 með nemendum í árgangi 1995. Í upphafi hafði ég frumkvæði að því að hafa samband við nemendur og kanna líðan og hvernig gengi í framhaldsskóla. Ég bauð nemendum aðstoð varðandi námið og skipulag þess og ef viðkomandi vildi ekki vera lengur í skóla þá bauð ég viðkomandi aðstoð við gerð ferilskráar og umsókna um störf til þess að þeir kæmust út á vinnumarkað en myndu ekki einangrast heima og missa tengsl við félagana. Fyrstu árin var eftirfylgdin aðeins frá Sandgerðisskóla og ekki formlegt plagg og úrvinnsla.

Árið 2014 hófu fræðsluyfirvöld að byggja upp formlegt plagg sem innihélt ákveðna verkferla og svo færðist þessi eftirfylgd einnig til Gerðaskóla og Stóru-Vogaskóla en þessi bæjarfélög eru með sameiginlegt félags- og velferðarsvið. Suðurnesjabær og grunnskólarnir settu upp formlegt plagg þar sem tiltekið var hverjir væru ábyrgðaraðilar með verkefninu og hvert hlutverk hvers og eins væri. Þessi samstarfshópur hittist einu sinni á ári til að skoða hvort uppfæra þurfi verkefnið.

Verklýsing var sett upp og gætt vel að persónuverndarþættinum. Verkefnið var kynnt að vori í 10. bekk fyrir nemendum og forráðamönnum þeirra. Þeir sem vilja taka þátt skrifa undir upplýst samþykki fyrir því að námsráðgjafi geti fylgt þeim eftir í framhaldsskóla og fengið upplýsingar um framvindu nemenda hjá námsráðgjafa í framhaldsskólanum. Þegar skóli hefst fær námsráðgjafi upplýsingar um hvort allir nemendur sem sóttu um hafi skilað sér í skólann. Þegar kemur að miðannarmati fær námsráðgjafi póst um það hvernig gengi hjá nemanda, hvort hann sé enn í skólanum og hvort viðkomandi þurfi frekari aðstoð. Nemendur geta leitað til okkar í grunnskólanum ef þeir þurfa aðstoð. Náms- og starfsráðgjafi í FS hefur aðstoðað bæjaryfirvöld í þessu verkefni og eiga þakkir skildar þar sem þetta úrræði gengi ekki nema með aðstoð frá námsráðgjöfum, reyndar námsráðgjöfum í fleiri framhaldsskólum.

Ef nemandi skráir sig úr skóla þá fær námsráðgjafi póst um það, hefur samband við nemandann og býður honum aðstoð við að komast í önnur námsúrræði en ef viðkomandi vill ekki í nám heldur komast út á vinnumarkaðinn fyllir námsráðgjafi út tilvísunarplagg og kemur til félagsþjónustu bæjarins. Þar tekur félagsráðgjafi boltann, hefur samband við viðkomandi nemanda og býður aðstoð við að komast í annað virkniúrræði svo nemandinn einangrist ekki heima og missi tengsl við jafnaldrana.

Þeir nemendur sem skrifa ekki undir upplýst samþykki fá samt fyrirspurn beint frá námsráðgjafa, t.d. í skilaboðum á samfélagsmiðlum, um það hvernig þeim gangi en þar er það þeirra val að svara eða ekki. Nemendur geta einnig óskað eftir aðstoð námsráðgjafa sjálfir þó að þeir hafi ekki skrifað undir upplýst samþykki. Engum nemendum er neitað um aðstoð en námsráðgjafi fær ekki upplýsingar um gengi viðkomandi nema þá frá honum sjálfum.

Nemendur hafa oft haft samband, beðið um upplýsingar, aðstoð við verkefni sín, yfirlestur verkefna o.þ.h. en námsráðgjafi hjálpar þeim ef mögulegt er. Það eru mjög fáir sem hafa skrifað undir upplýst samþykki sem hafa hætt námi. Ég hef sent sex tilvísanir til félagsþjónustu frá 2017.

Það er mikilvægt fyrir ungmennin, fjölskyldur þeirra og samfélagið í heild að skólaganga þeirra í skyldunámi sem og í framhaldsskóla sé farsæl fyrir samfélagið í heild. Allir eru mikilvægir í tannhjólinu sem keyrir samfélagið áfram.

Síðustu ár hefur náms- og starfsráðgjafi Sandgerðisskóla skilað vorskýrslum um verkefnið, þar sem fram koma upplýsingar um hvernig nemendum skólans hefur gengið í framhaldsskólanum og hvort eitthvert brotthvarf hafi verið.

Það er mikilvægt að fylgja nemendum eftir enda eru þeir börn til 18 ára aldurs en á þeim tímamótum dettur þessi formlega eftirfylgd niður en þau geta eftir sem áður átt aðgang að námsráðgjafa skólans, a.m.k. hjá okkur í Sandgerðisskóla.

Ragnhildur l. Guðmundsdóttir

Náms- og starfsráðgjafi

Sandgerðisskóli

ragnhildur@sandgerdisskoli.is

Að vera heimavinnandi húsmóðir í nútímasamfélagi þýðir að þú þurfir líklega að sinna hlutavinnu og vera með marga bolta á lofti. Það geri ég með glöðu geði því ég vel að vera heima af hugsjón. Sú hugsjón grundvallast í aðalatriðum á því að ég tel það börnunum mínum fyrir bestu að ég sé heima. Börnin í hverfinu njóta að vísu ágóðans af því að ég sé heima og koma reglulega við. Eldhúsglugginn minn hefur til dæmis verið notaður sem eins konar bílalúga fyrir hjólandi umferð síðustu vikurnar þar sem pantaðar eru grillsamlokur „To Go“ af atorkusömum börnum á leið sinni úr skóla og á æfingar.

Bilið sem þarf að brúa.

Í ljósi þess að nú hefur tekið við nýr meirihluti í bæjarfélaginu mínu, Reykjanesbæ, þá tel ég mig knúna til þess að ræða valkosti okkar mæðra. Ríkið þrengir að okkur og lítið er eftir af vali. Nú er okkur gert skylt að skipta fæðingarorlofinu til helmings með feðrum barna okkar. Pabbar eru frábærir og mikilvægir í lífi allra barna en ég tel okkur mæður mikilvægari fyrstu tvö árin. Við göngum með börnin í 9 mánuði, taugakerfi þeirra er því nátengt okkar og við berum lifandi vökva úr gulli innan með okkur, vökva sem er heilsufarslega mjög mikilvægur barninu, bæði sem næring og vörn gegn veikindum. Heilbrigðisráðherra vill fjölga börnum sem eru eingöngu á brjósti til sex mánaða aldurs en virðist ekki skilja hvers vegna brjóstagjöf í okkar samfélagi sé á hröðu undanhaldi. Gæti það verið vegna þess að mæður eru að búa sig undir að þurfa að sleppa tökunum á kornungum börnum sínum um leið og klukkan hringir?

Foreldrar í Reykjanesbæ þurfa að bíða lengur eftir leikskólaplássi en foreldrar í mörgum öðrum sveitarfélögum og ég held að við séum flestöll sammála um að dæmið gangi ekki upp. Annaðhvort þurfa barnafjölskyldur að vera launalausar í nokkra mánuði til þess að brúa bilið eða hafa mjög sterkt bakland. Yfirleitt er bara rædd ein lausn við þessum vanda, það að koma börnum fyrr inn í leikskóla. Ég sé marga galla við að fara eingöngu þá leið og ég tel að við þurfum að hugsa í heildrænum lausnum og bjóða upp á fleiri valkosti.

Valkosti sem gefa öllum fjölskyldum tækifæri á að velja þá leið sem hentar þeim best.

Nýr meirihluti, nýir valkostir?

Komum okkur aftur að orðinu sem mestu máli skiptir í þessu samhengi en það er orðið val. Þetta orð er mikið notað í stefnu þeirra tveggja flokka sem skipa nú meirihluta í Reykjanesbæ og þess vegna vona ég að sú stjórn bjóði okkur upp á raunverulega og nýja valkosti.

Hvað ef sumum fjölskyldum og sumum börnum væri best borgið með því að hafa mömmu bara aðeins lengur heima?

Sem heimavinnandi móðir fæ ég að vera í miklum samskiptum við börnin í hverfinu. Einn nágranni minn er sex ára snillingur sem nýlega er farinn að stíga þau mikilvægu og þroskandi skref að vera einn heima í smá tíma í senn. Hann kemur stundum við á pallinum hjá mér aðeins til að brosa góðlega til mín og veifa eða kíkir inn til mín bara til að segja mér frá því að hann sé einn heima. Mig grunar að honum þyki ákveðið öryggi í því að vita af mér.

Annar nágranni minn er stúlka sem er mjög dugleg að hjóla í og úr skólanum en tekst á einhvern hátt reglulega að detta og meiða sig. Fyrir hana og hennar líka eru til nokkrar mismunandi plástrategundir til í eldhúsinu mínu. Ég velti því stundum fyrir mér hvort það gæti haft margföldunaráhrif inn í samfélagið og komið sér vel fyrir öll börnin að hafa fleiri heimavinnandi mæður. Eða fleiri mæður sem brúa bilið sjálfar. Getur ný bæjarstjórn Reykjanesbæjar hugsað sér að gera það að raunverulegum valkosti?

Í þessu samhengi má að sjálfsögðu leika sér að því að skipta orðinu móðir út fyrir orðið faðir, amma eða afi.

Dagforeldrakerfið, gömul og mikilvæg brú

Í áraraðir hefur dagvistun hjá dagforeldri verið öflug brú til þess að mæta barnafjölskyldum og veita val. Í dag er dagvistun hjá dagforeldri niðurgreidd frá 18 mánaða aldri barns en ég tel að hér sé hægt að gera betur.

Getur Reykjanesbær stutt betur við þessa sjálfstætt starfandi atvinnugrein og gert hana að raunverulegum valkosti fyrir allar fjölskyldur, óháð efnahag?

Dagforeldrar eru oft betur til þess fallnir en leikskólinn að mæta þörfum barna á aldrinum 1–2 ára vegna smæðar hópsins. Ró, næði og einstaklingsmiðuð nálgun eru hluti af rökum þeirra fjölskyldna sem myndu velja þessa vistunarleið fram yfir vistun á ungbarnaleikskóla.

Það er almennt viðurkennt í uppeldis- og sálfræði að börn læra best þegar taugakerfi þeirra er í ró og að þau þurfi að fá einstaklingsmiðaða umönnun á fyrstu árum sínum. Leyfum heldur ungum börnum að vera í ró, stuðlum að tengslum við umönnunaraðila þeirra og veitum svigrúm fyrir frjálsan leik og búum til rými til að vera.

Mögulega með því að búa til einn valkost í viðbót.

Samfélag sem leyfir mæðrum að elta hugsjónir sínar mun uppskera margfalt

Ég á vinkonu hér í Reykjanesbæ sem hefur farið sínar leiðir og verið heimavinnandi húsmóðir núna í nokkur ár. Hún er stórkostlegur karakter og heimilið hennar er eins og félagsmiðstöð oft og tíðum. Súrdeigsilmurinn svífur um loftið, ósamanbrotinn þvottur í sófanum, naglalakkaðir veggir og hlátrasköll. Hennar heimili er mikilvægur hlekkur í öruggu og barnvænu samfélagi.

Ekki misskilja mig, ég er mjög hlynnt öflugu atvinnulífi hér í Reykjanesbæ en ég trúi sterkt á að einstaklingurinn eigi að hafa val. Heimavinnandi móðir getur hámarkað verðleika sína ef hún fær tækifæri og frelsi til þess að gera það. Vinkona mín á Vesturgötunni er eitt skýrasta dæmið um það.

Eftir nokkur ár sem heimavinnandi móðir er hún núna að stofna fyrirtæki í Reykjanesbæ. Hún er að vinna að opnun kaffihúss í sögulegu húsi hér í bæ, Gömlu búð. Þar mun hún endurskapa það sem hún vann að heima hjá sér öll þessi ár, öruggt rými fyrir öll að koma saman yfir heitum bolla og góðu súrdeigsbrauði.

Hún fann leið til að fylgja hugsjón sinni og hlúa vel að börnunum sínum fyrstu árin og nú ólgar í henni kraftur sem mun skila sér margfalt inn í atvinnulífið hér í Reykjanesbæ.

Heimavinnandi mæður eins og dýr í útrýmingarhættu

Að mínu mati þurfum við að styðja mæður og fjölskyldur sem vilja brúa bilið sjálfar. Það mun hafa margföldunaráhrif inn í samfélagið. Það mun eitt og sér létta á leikskólakerfinu og búa til aukið svigrúm fyrir faglegt starf. Leikskólakerfið er mikilvægur hlekkur í okkar samfélagi.

Aukaafurðin verður síðan það sem gerist í hverfinu. Fleiri augu í götunni. Börn hefðu fleiri fullorðna til að leita til. Væru minna í einveru og meira í samveru. Þau væru mögulega minna að drepa tímann í alls kyns snjalltækjum og meira að tala við fullorðna. Ég er viss um að taugakerfi barna væri rólegra og allur lærdómur léttari.

En við skulum líka ganga enn lengra og hætta að gjaldfella orðið móðir. Tölum um mæður, sjáum þær og munum eftir að hrósa þeim fyrir vel unnin störf, bæði innan veggja heimilisins og utan. Þær eru límið sem heldur samfélaginu saman. Hetjur án skykkju og þær eiga skilið að fá val.

Sigríður Inga Svavarsdóttir
Nútíma heimavinnandi móðir

Tímasetningin er engin sérstök tilviljun því senn líður að því að nýr grjótvarnargarður í Njarðvíkurhöfn verði tilbúinn og þá er næsta skref í ferlinu að bjóða út uppbyggingu viðlegukants og aðstöðu fyrir Landhelgisgæsluna við þennan grjótgarð.

Flutningnum fylgir mikil uppbygging og þjónusta fyrir fyrirtæki í Reykjanesbæ og því mikill hagur fyrir samfélagið að þetta verði að veruleika.

Áskorunin

Um árabil hefur verið til umræðu að flytja skipastól Landhelgisgæslu Íslands til Njarðvíkurhafnar og hefur ríkt mikil samstaða á meðal heimamanna í Reykjanesbæ um verkefnið.

Viljayfirlýsing þess efnis var undirrituð 26. maí 2023 af Jóni Gunnarssyni, þáverandi dómsmálaráðherra, og lutu áformin að gerð langtímaleigusamnings um viðlegukant, auk nauðsynlegrar aðstöðu fyrir þau tæki og búnað sem tilheyra rekstrinum, auk veituþjónustu.

Enn er mikill áhugi hjá bæjaryfirvöldum í Reykjanesbæ að gera Njarðvíkurhöfn að heimahöfn Landhelgisgæsluskipa, enda aðstaðan einstaklega hentug og í aðeins 6-7 mínútna akstursfjarlægð frá aðstöðu Landhelgisgæslu Íslands á Keflavíkurflugvelli og gott samgöngunet við höfuðborgarsvæðið.

Staðsetning skipa Landhelgisgæslunnar í Reykjanesbæ fremur en Reykjavík hefur ekki áhrif á viðbragðstíma til norðurs, svo sem til Vestfjarða, en myndi stytta viðbragðstíma um a.m.k. tvær klukkustundir suður fyrir landið.

Bæjarstjórn Reykjanesbæjar skorar því á dómsmálaráðherra að taka af skarið og framfylgja áður undirritaðri viljayfirlýsingu og skapa Landhelgisgæslu Íslands aðstöðu til framtíðar í Reykjanesbæ.

Hjörtur M Guðbjartsson

Bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar í Reykjanesbæ