Ábyrgar lánveitingar

Fjármálakreppan sem skekið hefur fjármálakerfi heimsbyggðarinnar undanfarna mánuði á sér margar orsakir. Mikilvægt er að greina þær þannig að hægt sé að draga lærdóm af öllu saman og gera nauðsynlegar breytingar til að draga úr líkum þess að kreppa sem þessi endurtaki sig.

Almennt ríkir það viðhorf að rót kreppunnar megi rekja til mikillar útbreiðslu áhættusækinnar útlánastarfsemi fjármálafyrirtækja. Þau hafi haft sterka hvata til að lána mikið fé án þess að gæta að því að meta hvort lántaki væri borgunarmaður lánsins. Þá hafi ónægt fjármálalæsi lántaka og skortur á hlutlausri ráðgjöf þeim til handa valdið því að lántakar skuldsettu sig fram úr hófi.

Aukinn agi
Ég tel að við verðum að tileinka okkur meiri aga í fjármálaviðskiptum og að stjórnvöld verði að íhuga að setja reglur um með hvaða hætti fjármálafyrirtæki skuli tryggja lántaka óháða ráðgjöf og hvernig greiðslumat lántaka skuli fara fram. Í Bretlandi hefur verið innleidd sú regla að ef fullnægjandi greiðslumat hefur ekki farið fram af hálfu lánveitanda getur hann setið uppi með allt tjón af greiðslufalli lántaka. Fjármálafyrirtækið verður því að tileinka sér meiri aga og vandaðri vinnubrögð. Í Hollandi hefur verið valin sú leið að fjármálafyrirtæki sem lætur ekki fara fram fullnægjandi greiðslumat getur þurft að sæta sektum komi í ljós að lántaki geti ekki staðið í skilum.

Auk þessa tel ég nauðsynlegt að auka fjármálalæsi almennings og það getum við gert í gegnum menntakerfið og í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins.

Í hnotskurn
Það eru sameiginlegir hagsmunir lántaka og lánveitanda að lán séu veitt á þeim forsendum að lántaka sé fært að greiða þau til baka. Þess vegna eru strangari reglur rétta leiðin. Annað getur leitt til gríðarlegs kostnaðar fyrir þjóðarbúið allt, líkt og við Íslendingar höfum nú lært af sárri reynslu.

Unnur Brá Konráðsdóttir

alþingismaður